Аьдат дарш шариаьт?

Аьдат дарш шариаьт?

Ассаламу аьлайкум, йиз ватанагьлийир!

Аьхиримжи вахтари ихь халкьдин, иллагьки жигьиларин арайиъ, аьдатарин гьякьнаан гьарган гьюжатар шула. Саспидари вари аьдатар саб дупну адагъурхьа кlура, хъа тмундарисана ихь аьхю абйириланмина гъафиб чlур апlурдархьа кlури, жаваб тувра.

 

Магьа гьамци саспи жямаьтарин арайиъ наразивалар ахьра.

Гъачай му аьдатарин гьякьнаан шариаьтдиъ фу дупнаш, ясана гьадму аьдатарикан зарар аш, ясана адарш, лигурхьа.

Варитlан учlруди дугъубжвнайиб, саспидарин накьварихъна гъягъруган, садакьа хьади гъягъюб ву.

Гъачай, гьаддин гьякьнаан шариаьтдиъ фу дупнаш, лигухьа.

Шариаьтдиъ накьваригъна ипlруб хьади гъягъюб карагьат, яни ужи дар кlури дупна, хъа саспи аьлимари, гьярамдихьна багахь вуйи карагьат ву, кlура.

Гьамус суал: шариаьтдиъ карагьат вуйи суаларин гьякьнаан гьамукьадар гьюжатар апlуз хай шулин? Ухьуз сарун жара читинвалар адарин? Гьаз ухьу карагьатдин гьякьнаан жвувтlан аьхюдариз, яшлуйириз гиран ктапlура?

Белки шликlа гьерхур, хъа фу дапlну ккунду, кlури. Дидиз жаваб гьамциб ву, эгер саб гъулаъ, шагьриъ думу ляхин апlуз ккундуш, думуган вари жямяаьтдихъди саризра гиран даршлуганси тамам дапlну ккунду.

Шариаьтди ухьуз якьинди гьялал ва гьярам жара дапlна. Мусурман касди гьярам апlури рябкъюраш, думу дерккну ккун, дугъаз вяаьз-насигьят дапlну, гьякь рякъюхъна духну ккун. Гьаз гъапиш гьаддихъна ухьуз Пайгъамбари ﷺ теклиф апlура - думу Аллагьу Тааьла рази шлу ляхнарикан ву.

Гьамус фикир тувай, гъардшар, ихь арайиъ фукьан гьярам ляхнар арайиз гъюра, фукьан Аллагьу Тааьлайиз даккни ляхнар шула, гьамрар вари гъитну, ухьу карагьат вуйи ляхнариланмина чиб-чпиз гиранар ктаурахьа. Фу бадали? Шлиз улупурча кlури? Хъанара текрар апlурахьаки, учву гиран кадапlну адабгъу аьдаттlан, жямяаьтдин арайиъ мясляаьт ужи ву. Эгер дар кlуруш, учву гъийин йигъаз дапlнайи натижайиз лигай. Хъа натижа саб ву – жямяаьтдин арайихъ наразивалар.

Пайгъамбари ﷺ ва дугъан кьяляхъ вуйи асгьябар, табиинари жямяаьт жара апlури гъахьундар, дурарин арайиъ мясляаьт апlуз, ужувлан гафнахъна теклиф апlуз чалишмиш шули гъахьну. Ихь уьмриз герек вуйиб вари Пайгъамбари ﷺ чан суннайиъ гъибтна. Ухьуз гъи фукlа цlийиб арайиз хуб герек дар.

Думутlанна гъайри гьеле диндин тарихдизра лигухьа. Саб дупну Пайгъамбари ﷺ вари аьрабари апlури гъахьи чlуру ляхнар тlанкь гъапlнийин? Ваъ! Гьаз? Гьаз гъапиш дугъаз, дурари чпи йисариинди апlури гъахьи ляхин саб дупну гъидрибтруб, аьгъяйи. Гьаддиз яваш-явашди, инсанар диндиз артухъ гъюри, чlуру аьдатарра дигиш гъахьну.

Гьамус лигухьа, ухьу апlурайи аьдатарикан фунуб диндиъ тамамди гъадагъа дапlнайиб вуш. Накьварихъна садакьа гъабхуваликан гъапунхьа. Гьамус жвумйир, ягъчlвур йигъар, ясана хьуцlурна кьюд йигъар апlуваликан кlурухьа. Мурарикан ягъчlвур йигъар сарун гьичра дицикьан апlури имдар. Гьамус имбу кьюб суал. Гьамрарра яваш-явашди арайиан гъягъиди, дидкан фикир мапlанай. Эгер ихь гьялаквалиан ухьу ляхин чlур дарапlиш, вари ужи хьибди.

Сабсана дарпиди гъибтуз шулдар! Ухьуз лап чlуру аьдатар адар, гьярамдиз илтlикlнайи аьдатарра адар. Эгер фунубкlа аьдат ачухъди гьярам вуйиб аш, улупайчва. Дицдар адар! Ухьуз айи аьдатарикан асас пай вари карагьат вуйидарик кахьра, хъа саспидар гьацира шуладар. Гьаддиз, гьялак махьанай. Ухьуз шариаьтди улихь дивнайибдиз, яна фарзариз фикир тувай, хъа имбудар бадали гъуншйирихъди, багахьлуйирихъди гьюжатнаъ махьанай.

Ухьу апlурайи гьарсаб ляхин ниятналан асиллу ву, ниятназ фикир тувну ккунду. Эгер ухьу ужувлан ният дапlну саб ляхнихъ хъюгъиш, дидин натижа заан къайдайинуб хьибди, эгер ният чlуруб вуш, узу гьамцир вуза кIури жвув имбудариз улупуз вуш, натижара гьациб хьибди.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьякь рякъюъди гъягъюз, Пайгъамбарин ﷺ сунна бисуз кюмек туври! Амин!

 

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Чиб-чпихьна сабурлувалиинди янашмин йихьай

Адашиз сар хъпебехъру чIуру бай ади гъахьну. Дугъу кми-кмиди абйир-бабариз гиран ктапIуйи. Гьар ражари бали чаз гиран ктапIган, адаш жара хулазди учIвну, душван цIализ ккум йивури гъахьну, гьаци чав сабурнахъна гъюз кIури. СацIиб вахтналан думу цалик ккум йивуз йишв кимдайи.   Саб ражари бай...


Аьжузвалихьан уьрхюз себеб шлу гирами аятар

Инсанди апIру заан ужувлан ва савабнан ляхнарикан саб гирами Калам урхуб ву. Мусурман касдиз думу урхбан саваб шула, гьеле думу дидин мянайин гъаври шуладаршра.   Амма, эгер урхурайириз дидин мянара аьгъяди, убхурайибдикан фикирра апIури гъабхьиш, дицир касдиз хъанара гизаф саваб ва Аллагьу...


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...


Суал-жаваб

- Жилир убхърур вуйиз. Гьадму себеб вуди дугъхьан жара хьуз ккундузуз. Ипlруб-алабхьруб тувра, амма гьаци вушра, дугъу арагъ убхърувалиан сарун дугъахъди яшамиш хьуз ккундарзуз. Узуз тlалакьдин гафар тувну йиз хулаз гьаъ гъапиган, гъярхьивалар шулайич. Гьамдин гьякьнаан узу имамдихьна душну...


Лукьман пайгъамбрин насигьят

Гьямд ибшри сар Аллагьдиз ﷻ ухьу мусурмнарди халкь апIувализ! Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир, ухькан гизафдариз ухьу фу бадали халкь дапIнаш кIваълан дубшна. Амма му ухьу асас фикир тувну ккуни ляхнарикан ву. Ихь ватанагьлийириз думу ляхникан кIваин апIбан бадали, Аллагьдин ﷻ амриинди, Лукьман...