Кьибла дигиш апIбакан

Кьибла дигиш апIбакан

Ислам дин тарабгъуз хъюбгъю эвелин вахтна мусурмнари йигъан кьюб ракааьт гъудган апIури гъахьну – гвачIнинган ва хябяхъган. Дурари гъудгнар Байт аль-Мукьаддасдихьинди илдицну апIури гъахьну - Аллагьу Тааьлайи мусурмнариина хьуб гъудган фарз апIайизкьан.

 

Мусурмнариз хьуб гъудган фарз апIбан кьяляхъра дурари Байт аль-Мукьаддасдихьинди илдицну ибадат апIури гъахьну, гьаци вушра Пайгъамбари ﷺ Кябайихьна вуйи гьюрмат уьбхюри гъахьнийи.

Пайгъамбари ﷺ ва асгьябари Меккайиан Мединайиз гьижра гъапIганра, яни кюч гъахьиган, Аллагьу Тааьлайи кьиблади Байт аль-Мукьаддас гъибтну. Пайгъамбарин ﷺ гъудган апIури Байт аль-Мукьаддасдин терефназди лигруган, Кааба дугъан кьяляхъ шули гъабхьну. Пайгъамбарин ﷺ Кябайихьна вуйи ккунивал артухъ гъабхьну ва дугъаз Аллагьу Тааьлайи Кяба кьиблади дебккну ккундийи. Аллагьу Тааьлайи, Пайгъамбарин ﷺ мурад-метлебнакан аьгъяди, кьибла дигиш апIбакан аят гьапIру. Пайгъамбари ﷺ лисундин гъадган апIурайи вахтна, кьюбпи ракааьтнахъан Жабраил малаикди Пайгъамбариз ﷺ кьибла дигиш апIбакан хабар тувру. Пайгъамбар ﷺ дишлади Кябайихьинди илдицуру ва имбу кьюб ракааьт гьадму терефназди илдицну тамам апIуру.

Ари гьамциб жюрейиинди саб гъудгниъ кьюб кьибла ишлетмиш гъапIнийи ва душваъ чан улупнайи гьикматра гъабхьну.

Аллагьу Тааьлайи Пайгъамбариз Байт аль-Мукьаддас кьиблади дебккбаъ кяфирариз сикинвал айи, гьаз гъапиш дураринна кьибла гьадму вуйи. Гьаддиинди Аллагьу Тааьла дурарин юкIвариз гъилигну. Чпин айи гьюсудвалиан, дурари Мугьяммадди ﷺ чан дин хъапIри ихь кьибла ишлетмиш апIура кIури, чпин агъирвал улупну.

Пайгъамбариз ﷺ дурарин гьюсудваликан, агъирваликан аьгъю гъабхьну, гьаддиз кьибла дигиш дапIну ккундийи. Ва дугъаз ккуниб Аллагьу Тааьлайи тамамра гъапIну. Аллагьу Тааьлайи, улихьдин абйиринси, дугъаз кьибла Кяба гъапIну. Гъудгник кади Пайгъамбар ﷺ Кяба терефназди илдицган, дугъахъди имбу мусурмнарра гьадму терефназди илтIикIуру.

Мунафикьариз думу читин ляхин гъабхьну. Саспи аьжуз иман айидарин диндин гьякьнаан шаквал гъабхьну ва гьаци дурар куфриъ ахьру. Хъа муъминарин иман хъанара ижми гъабхьнийи, ва Пайгъамбарихъди ﷺ гъягърудар хъанара лайикьлудар гъахьнийи. Кяфирари кьибла дигиш апIувал, Пайгъамбарин ﷺ гьюкум ва дугъан гъалатI гъабхьну кIури, гьисаб апIуйи. Ари гьаддиъ вуйи дурарин мунафикьвалра. Дурари мусурмнарин юкIвариъ шаквал ипбан бадали гизаф футнийир ирчри гъахьну. Дурари, кьибла дигиш апIбиинди Пайгъамбар ﷺ куфриъ а кIури, гъахьну. Дурари Тавратдиъ дибикIнайиб жин гъапIну. Душваъ, аьхиримжи Пайгъамбар ﷺ фуж шулуш, дупна ва кьиблайин дигиш’валариканра дупна. Чпин агъирвалиан, гьюсудвалиан дурари гьякь жиниди гъибтри гъахьну. Ари гьациб жюрейиинди дурар гьякь рякъюхъна дарфиди, куфриъ гъузру.

Фукьан артухъ дурари Пайгъамбариина ﷺ футна апIбахъ, гьадмукьан Мугьяммаддихъди ﷺ гъягърудариз думу гьякь рякъюхъ хъайивал ашкар шуйи. Ва гьаддихъди сабси иманра артухъ шуйи.

Ари гьаци вуйиган, Пайгъамбарин ﷺ жюрбежюр гьядисариъ гьюсудвалихьан ярхла хьуб ккун апIура. ЦIигъ гакIвлар фици ургуруш, ари гьаци гьюсудвали инсанди гъапIу ужувлан ляхнарра ургуру.

 

 

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Табасаран жямяаьт гьяждиъ

Ассаламу аьлайкум, аьзиз халкь. Аьхиримжи йисари гирами жилариина гьяждиз гъягъру табасаран дестйирра духьна. Душваз анжагъ ихь табасаранлуйир дахил шула ва саб хизанси чпин фарз тамам дапну гъюри шулу.   Магьа гьаму йисанра, му дестейиъ 48 кас ади, табасаранлуйир гирами жилариина гъушну. Майдин...


Чиб-чпихьна сабурлувалиинди янашмин йихьай

Адашиз сар хъпебехъру чIуру бай ади гъахьну. Дугъу кми-кмиди абйир-бабариз гиран ктапIуйи. Гьар ражари бали чаз гиран ктапIган, адаш жара хулазди учIвну, душван цIализ ккум йивури гъахьну, гьаци чав сабурнахъна гъюз кIури. СацIиб вахтналан думу цалик ккум йивуз йишв кимдайи.   Саб ражари бай...


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...


Лукьман пайгъамбрин насигьят

Гьямд ибшри сар Аллагьдиз ﷻ ухьу мусурмнарди халкь апIувализ! Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир, ухькан гизафдариз ухьу фу бадали халкь дапIнаш кIваълан дубшна. Амма му ухьу асас фикир тувну ккуни ляхнарикан ву. Ихь ватанагьлийириз думу ляхникан кIваин апIбан бадали, Аллагьдин ﷻ амриинди, Лукьман...


Цlийи йисаъ учlвнахьа!

Ассаламу аьайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Магьа гьижрайиинди 1448-пи йис улубкьна. Мугьяррамдин ваз цlийи йисандин сабпи ваз ву. Му вазлин дахилнаъ гирами Аьшурайин йигъра а. Мусурман касдиз му ваз лап заануб ву.   Гьарсар касди чан ккудубшу йисандин натижйир адагъну ккунду, ва думу йисан...