Кьибла дигиш апIбакан

Кьибла дигиш апIбакан

Ислам дин тарабгъуз хъюбгъю эвелин вахтна мусурмнари йигъан кьюб ракааьт гъудган апIури гъахьну – гвачIнинган ва хябяхъган. Дурари гъудгнар Байт аль-Мукьаддасдихьинди илдицну апIури гъахьну - Аллагьу Тааьлайи мусурмнариина хьуб гъудган фарз апIайизкьан.

 

Мусурмнариз хьуб гъудган фарз апIбан кьяляхъра дурари Байт аль-Мукьаддасдихьинди илдицну ибадат апIури гъахьну, гьаци вушра Пайгъамбари ﷺ Кябайихьна вуйи гьюрмат уьбхюри гъахьнийи.

Пайгъамбари ﷺ ва асгьябари Меккайиан Мединайиз гьижра гъапIганра, яни кюч гъахьиган, Аллагьу Тааьлайи кьиблади Байт аль-Мукьаддас гъибтну. Пайгъамбарин ﷺ гъудган апIури Байт аль-Мукьаддасдин терефназди лигруган, Кааба дугъан кьяляхъ шули гъабхьну. Пайгъамбарин ﷺ Кябайихьна вуйи ккунивал артухъ гъабхьну ва дугъаз Аллагьу Тааьлайи Кяба кьиблади дебккну ккундийи. Аллагьу Тааьлайи, Пайгъамбарин ﷺ мурад-метлебнакан аьгъяди, кьибла дигиш апIбакан аят гьапIру. Пайгъамбари ﷺ лисундин гъадган апIурайи вахтна, кьюбпи ракааьтнахъан Жабраил малаикди Пайгъамбариз ﷺ кьибла дигиш апIбакан хабар тувру. Пайгъамбар ﷺ дишлади Кябайихьинди илдицуру ва имбу кьюб ракааьт гьадму терефназди илдицну тамам апIуру.

Ари гьамциб жюрейиинди саб гъудгниъ кьюб кьибла ишлетмиш гъапIнийи ва душваъ чан улупнайи гьикматра гъабхьну.

Аллагьу Тааьлайи Пайгъамбариз Байт аль-Мукьаддас кьиблади дебккбаъ кяфирариз сикинвал айи, гьаз гъапиш дураринна кьибла гьадму вуйи. Гьаддиинди Аллагьу Тааьла дурарин юкIвариз гъилигну. Чпин айи гьюсудвалиан, дурари Мугьяммадди ﷺ чан дин хъапIри ихь кьибла ишлетмиш апIура кIури, чпин агъирвал улупну.

Пайгъамбариз ﷺ дурарин гьюсудваликан, агъирваликан аьгъю гъабхьну, гьаддиз кьибла дигиш дапIну ккундийи. Ва дугъаз ккуниб Аллагьу Тааьлайи тамамра гъапIну. Аллагьу Тааьлайи, улихьдин абйиринси, дугъаз кьибла Кяба гъапIну. Гъудгник кади Пайгъамбар ﷺ Кяба терефназди илдицган, дугъахъди имбу мусурмнарра гьадму терефназди илтIикIуру.

Мунафикьариз думу читин ляхин гъабхьну. Саспи аьжуз иман айидарин диндин гьякьнаан шаквал гъабхьну ва гьаци дурар куфриъ ахьру. Хъа муъминарин иман хъанара ижми гъабхьнийи, ва Пайгъамбарихъди ﷺ гъягърудар хъанара лайикьлудар гъахьнийи. Кяфирари кьибла дигиш апIувал, Пайгъамбарин ﷺ гьюкум ва дугъан гъалатI гъабхьну кIури, гьисаб апIуйи. Ари гьаддиъ вуйи дурарин мунафикьвалра. Дурари мусурмнарин юкIвариъ шаквал ипбан бадали гизаф футнийир ирчри гъахьну. Дурари, кьибла дигиш апIбиинди Пайгъамбар ﷺ куфриъ а кIури, гъахьну. Дурари Тавратдиъ дибикIнайиб жин гъапIну. Душваъ, аьхиримжи Пайгъамбар ﷺ фуж шулуш, дупна ва кьиблайин дигиш’валариканра дупна. Чпин агъирвалиан, гьюсудвалиан дурари гьякь жиниди гъибтри гъахьну. Ари гьациб жюрейиинди дурар гьякь рякъюхъна дарфиди, куфриъ гъузру.

Фукьан артухъ дурари Пайгъамбариина ﷺ футна апIбахъ, гьадмукьан Мугьяммаддихъди ﷺ гъягърудариз думу гьякь рякъюхъ хъайивал ашкар шуйи. Ва гьаддихъди сабси иманра артухъ шуйи.

Ари гьаци вуйиган, Пайгъамбарин ﷺ жюрбежюр гьядисариъ гьюсудвалихьан ярхла хьуб ккун апIура. ЦIигъ гакIвлар фици ургуруш, ари гьаци гьюсудвали инсанди гъапIу ужувлан ляхнарра ургуру.

 

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 г.) №4.


Сабур апlин, эй инсан

Му дюньяйиъ вари бихъур, сар абана баб ктарди, уж’вал апlин дурариз аку дюньяйиъ имиди.   Дерд-хажалат дурарик каш, саб ширин гаф сюгьбат апlин. Артухъ увуз дурар ккундуш, гарцlил кивну саб мак апlин.   Уву аьхю апlури, дурар гьарган увухъ гъахьну, гьамус...


Гъудгнин жикlруган карагьат вуйи ляхнар

Гъудгнин жикlурайи кас карагьат вуйи, яна дарапlди гъитуб ужи вуйи ляхнарихьан ярхла духьну ккунду. Магьа гъудгнин жикIбаъ карагьат вуйи ляхнар:   Шид исраф апlуб. Мисалназ, шид гъюру крандикк гъудгнин жикlурайири, думу тамамди абццну, явашди гъудгнин жикlуруш, думу вахтна фукьан шид зяяди...


Бализ ккилигурайи дада…

Ассаламу аьлайкум, аьзиз дустар! Му кагъаз бикlураза кlваъ лап дерд ади. Магьа гирами Рамазандин ваз улдубчlвну гъубшну, дидихъди - гирами машкварра.   Машквар йигъан сар касдихьна улукьуз гъушза. Му хулаъ айи дишагьли лап пашманди дуснайи. Гафар-чlалар апlури, му касдин дерд-гьялнакан...


Жигьил имамарин рякъ

Ляхла гъулан имам Гьясан Гюлмягьямадовдихъди вуйи ич интервью   Ассаламу аьлайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Гьар ражари ихь жигьил имамарикан бикlруган, гизаф разиди, юкIв алтIабгну шулза. Гьаму кьадар дюн’яйин леззетари инсанар ккагънайи вахтна, ихь живанар, вари гъитну, диндин аьгъювалар...


«Витр» гъудган

Жямяаьтдихъди дарапIру суннатарик кахьрайидарикан шула «витр» суннатарра. Дидин варитIан цIиб саб ракааьт ву. «Витр» гъудган апIуз шулу гьацира шубуб ракааьт, хъа хьуб, ургуб, урчIвуб ва варитIан артухъ - йицIисаб ракааьт.   Саб ракааьттIан артухъ апIуз ният айириз дурар кью-кьюб ракааьтди апIуб...