Ражабдин ваз багахь шула
Ассаламу аьлайкум, аьзиз ватанагьлийир, гьюрматлу гъардшар ва чйир! Магьа тахминан гьаму февралин вазлин гьацlариъ гирами Ражабдин вазра улубкьура! Нубатнан ражари ухьуз гирами вуйи шубуб вазликан сабунуб багахь шула. Му вазар улуркьруган, ухьу шад духьну ккунду, ва Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьаму йисанра му вазаризкьан яшамиш хьуз мумкинвал тувбан гьямд дапIну ккунду. Дугъриданна, му вазариъ гъапIу ибадат Аллагьу Тааьлайин улихь гизаф ражари артухъ шулу.
Ражабдин ваз шубуб гирами вазарикан сабпиб ву (Ражаб, Шябан ва Рамазан). Гьадму вазариъ Чан лукIарихьна Кьудратлу Аллагьдин аьхю гьюрмат ади шулу. Пайгъамбарин ﷺ гьядисарикан сабунубдиъ гьамци дупна: «Эгер учвуз аьжалин улихь архаинвал, иман кIваъ ади йикIувалин шаду аьхир ккундуш ва шейтIнихьан дюрхну ккундуш, ушвар дисбиинди ва ктучIву гунгьарин гьяйифвал зигбиинди гьаму вазариз гьюрмат апIинай». Гьадму вазариъ Кьудратлу ва гьарсабдикан Аьгъю Аллагьди, ужудар ляхнаризна ибадат апIбаз лигну, артухъди ужувлар тувру, кIваантIан швумал гъизигдарин гунгьарин аьфв апIуру. Гьаци вуйиган, мусурмнариз Аьхиратдин йигъан терезарин гъагъ ужувлахьинди гьачIабккуз мумкинвал шулу. Ужувлан ляхнариз пешкеш тувувал ва гунгьариз аьзаб гьадабтIувал Ражабдин вазлиъ гизаф ражари артухъ шулу. Ражаб гьацира дявйир гъахувал, гъалмагълар апIувал, ифдин кьисас алдабгъувал Аллагьу Тааьлайи гъадагъа дапIнайи юкьуб вазликан (Ражаб, Зуль-Кьайда, Зуль-Гьижжа, Мугьяррам) сабунуб ву.
Му Ражабдин вазлиъ кьадарсуз аьхю ужувлар ва жумартвалар гьаъбаз лигну, думу Кьудратлу Аллагьдин ваз вуди гьисаб апIура. Ражаб кIуру гафнаъ шубуб гьярф а, ва гьарубдиъ чан мянара а (аьраб алфавитдиъ ачухъ гьярфар адар): «р» гьярфну «рягьмат» (Аллагьдин жумартвал), «ж» гьярфну - «журмул аьбди» (Аллагьдин лукIарин гунгьар), «б» гьярфну - «бирруллагьи Тааьла», (Кьудратлу Аллагьдин ужувлар) улупура. Аллагьди гъапну (мяна): «Эй Йиз лукIар! Ичв гунгьар Йиз жумартвалин ва Йиз ужувлан арайиъ шлуганси гъапIунза». Ражабдин вазли ушвар гъидисиш, ужу ву. Шлихьан вари вазлиъ ушвар дисуз шулдарш, дицир касди гъит гьадму вазлин сабпи, йицIихьубпи ва аьхиримжи йигъарикьан ушвар дисри. Гьядисдиъ дупна: «КIваинди гъибтайки, Ражаб Кьудратлу Аллагьдин ваз ву; Ражабдин вазлиъ саб ражнукьан ушв гъибисиш, Кьудратлу Аллагь ушв гъибисурикан гьаддииндира рази хьиди». Му вазли туба апIбаз аьхю фикир тувну ккунду. Ражабдин вазли тум убзуру, тумар жилик кивру, кIури шулу, яни туба апIуру. Шябандин вазли – гъубзу тумрахъ шид хъубзру, яни инсанди, туба апIбалан кьяляхъ, ужудар ляхнар апIуру. Хъа Рамазандин вазли - бегьер уч апIуру, яни туба дапIну, ужувлан ляхнариинди инсан гунгьарихьан марцц шулу ва заан дережайиз удучIвуру.
Аль-Исраъ валь-Миъраж
Ражабдин вазлин 26-пибдилан 27-пи йигъаз вуйи йишвну, Мугьяммад Пайгъамбар ﷺ Кябайин улихь даахнайи вахтна, думу саб аьхю сесну уягъ апIуру: «НивкI’ан уягъ йихь, даахнайир!» Улар ачмиш гъапIган, Пайгъамбариз ﷺ Жабраил ва Микаил малаикар рякъюру. Дурариин гъизилихьди ва мержандихьди дабалгнайи успагьи лизи палтар алийи. Дурарин багахь гьяйвниз ухшар вуйи успагьи гьяйванатра дийибгънади шулу, дидик акв тувру хлинццарра кайи. Думу Буракь вуйи.
Пайгъамбар ﷺ Буракьдиин элеуру, ва хабарсузди диди думу кафари терефназ гъахуру. Думу гъахбаз аль-Исраъ кIура. Дурар саб йишвахь дергру, Жабраил малаикди Пайгъамбариз ﷺ гъудган апIуз теклиф апIуру ва, гьаму жил учв кюч хьуз – гьижра апIуз - ккайи Мединайин жил ву, кIури, хабар тувру. Хъа ражну дурар «ТIур-Синай» кIуру дагъдин улихь дийигъуру, душв Кьудратлу Аллагьди ﷻ Муса пайгъамбарихъди гафар гъапIу йишв ву. Гьамушвахьра Аллагьди ﷻ Гьаънайири суннат-гъудган дапIну, хъасин Байт-Лягьмдиз – Вифлеемдиз - гъягъюру, му Иса пайгъамбар бабкан гъахьи шагьур вуйи. Мушваъра ихь Пайгъамбари ﷺ гъудган апIуру. Хъасин думу Иерусалимдиз, мист али дагъдихьна гъягъюру. Мушваъ ярхла вуйи Байт-уль-Мукьаддас мистаъ Аллагьди ﷻ Гьаънайир вари пайгъамбрарихъди гюрюшмиш шулу. Дурарин арайиъ Ибрагьим, Муса ва Иса айи. Ва ихь Пайгъамбари ﷺ дурарихъди жямяаьт-гъудган апIуру. Имамдин вазифйир Мугьяммад Пайгъамбари ﷺ кIули гъахуру. Мист’ан удучIвуриз завариан жилиина ирхнайи аьдатнан дару аквнан гъядрар рякъюру ва саб дупну думу гьадрариъди завариина гъягъюру. Мици завариина гъягъбаз аль-Миъраж кIура. Думу ургби завариина за шулу, хъасин пайгъамбрарикан сарра за дапIну адру Аьршдин варитIан заан кIакIназра гъягъюру.
Аль-Исраъ валь-Миъраж Аллагьу Тааьлайи ихь Мугьяммад Пайгъамбариз ﷺ дапIнайи хусуси гьюрмат ву. Миъраждиъ Пайгъамбариз ﷺ инсанарин фикри дабтIуз даршлу жюрейин гизаф кьадар аьламатар улупуру, дугъаз инсанарин хайирлу ляхнариз дилигну тувру ужувларра улупу. Завариз удучIвган, Пайгъамбариз ﷺ гьацира завун Кяъба, Женнет, Жегьеннем, Аьрш, Курс ва хайлин жара аьламатар рякъюру. Гьарсаб зав’ин думу учв тебрик апIурайи пайгъамбрарихъди гюрюшмиш шулу, хъасин дугъу ачухъди Аллагьдихъди ﷺ гафар апIуру. Гьадму аьламатнан йишвну Кьудратлу Аллагьди ﷻ мусурмнариина гьар йигъан чарасуз вуди хьуб ражну гъудган апIбан фарз илипуру. Завариан ис гъахьи Мугьяммад Пайгъамбар, Буракьдиин элеъну гьадму дакьикьайиъ учв нивкI’ан уягъ гъапIу йишвахьна кьяляхъра хътакуру.
«МУСУРМНАРИН МАШККВРАР, ГИРАМИ ЙИГЪАР ВА ЙИШВАР» КИТАБДИАН
