Дишагьлийиин заанваликан 10 гьядис
Ислам диндиъ дишагьли заанди дерккна. Мусурман дишагьли, жвуван велед риш, уьмрин юлдаш хпир, дада, чи кIуру ччвурариинди дишагьли лазим вуйи кьадар заан дережайиинди дерккна.
Мисалназ, риш чан адаш женнетдиъ учIвбаз себеб шлу ляхнарикан ву; хпир себеб вуди, дугъан жилирин имандин гьацI тамам шула; хъа дадайикан кIуруш, женнет веледдиз чан дадайин ликарикк кка. Пайгъамбарин ﷺ дишагьлийирин гьякьнаан гизаф гьядисар а. Магьа дурарикан саспидар кIваин апIурахьа:
Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Гьаму дюн’яйиина риш бабкан гъахьиган, Аллагьу Тааьлайи дина малаикар гьаъру, ва дурари кIуру: «Учвуз саламатвал ибшри, эй му хулан эйсйир!». Хъасин малаикари бицIир чпин хлинццарихъди илиркуру, кIуллан хил алдатуриси кIуру: «Фукьан зяифди ва кюмексузди даринхъа ва фукьан зяиф жандиан удучIвур даринхъа. Эгер адаши му риш аьхю гъапIиш, Гъиямат йигъазкьан дицир адашиз кюмек хьибди»» (ат-ТIабарани).
Гьядисдиъ дупна: «Шубариз тербия тувну, дурарихъди ужудар аьлакьйир гъахьиш, шубар адашиз жегьеннемдин цIихьан жвув уьрхюз себеб шлударикан ву» (имам аль-Бухари и Муслим).
Жара гьядисдиъ дупна: «Учвкан варитIан ужур жвуван хпирихъди ва шубарихъди ужудар аьлакьйир айир ву» (аль-Байгьакьи).
Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ хъана дупна: «Му дюн’я учвуз саб кьадар вахтназ ишлетмиш апIуз тувнайиб ву, хъа му саб вахтназ тувнайи дюн’яйиъ айикьан хайирлубдикан варитIан ужуб дугъри хпир ву» (имам Муслим).
Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Эгер дишагьлийи суткайиъ хьуб гъудган апIуруш, Рамазандин вазлиъ ушв бисуруш, жара жиларихьан учв уьрхюруш, жвуван жилириз табигъ шулуш, дицир дишагьлийиз кIуру: «Увуз ккуни раккнарианмина женнетдиъ учIв»» (аль-Базар).
Жара гьядисдиъ гьацира дупна: «Гьаму дюн’яйин дишагьлийир (Аллагьдихъ хъугъдар) гьюри-перйиртIан 70 агъзур ражари заанди ву» (Ибн аль-Мубарак).
Саб ражари Пайгъамбариз ﷺ девйириинди дишагьлийир гъягъюри гъяркъну. Хъа девйир хъаърайири дурар гьадмукьан гьялак апIурайики, думу дишагьлийириз зарарра хьуб мумкин вуйи. Пайгъамбари ﷺ думу касдиз гъапи: «Уву гьамгликан (хрусталикан) дапIнайи табтар хьади гъягъюрава, ихтиятвал апIин» (имам аль-Бухари).
Расулуллагьди ﷺ гъапну: «БицIир кайи вахтна, бицIир апIру вахтна ва бицIириз никк тувру вахтна дишагьли Аллагьу Тааьлайин рякъюъ айирик мисал ву, гьадму вахтна дишагьли кечмиш гъахьиш, дугъаз шагьиддиз шлубсиб саваб а» (ат-ТIабарани).
Муаьвия ибн Жагьима ас-Сулями Пайгъамбарихьна ﷺ дуфну гъапи: «Я Расулаллагь, узуз жигьаддиз гъягъюз ккундузуз, увухьна гьадму гьерхуз дуфнайир вуза». Пайгъамбари ﷺ гьерху: «Дада ануз?» Дугъу жаваб туву: «Ав». Думуган Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Гьадгъаз хъайивал апIин, дугъриданна, женнет дугъан ликарикк кка!» (ан-Насаи).
