Аллагьу Тааьлайиз гъаршу махьан
Аллагьу Тааьлайиз гъаршу махьан
Ислам динди ухькан Аллагьу Тааьлайин рягьимлувал кIваинди гъибтувал ккун апIура, гьаз гъапиш завар-жилар халкь гъапIур анжагъ Сар Аллагь ву, ва анжагъ Думу ву ухьуз ризкь туврайир. ДумутIанна гъайри ибадат апIуз лайикь вуйирра сарун жарар фужкIа адар.
Гирами Каламдиъ дупна:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُم مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
(мяна): «Эй инсанар! Аллагьу Тааьлайи учвуз туву ужувлар кIваълан магьаанай! Дугъу учвуз туву вари ниъматарихъан гьямд апIинай! АллагьтIан ﷻ гъайри жарар айкIан учвуз завариан мархьлихъди ризкь туврур, жилиан ризкь туврур? ДумутIанна гъайри ибадат апIуз лайикь вуйир фужкIа адар! Гьаз учву Думу Сар вуйивал тасдикь апIбахьан ва Дугъаз ибадат апIбахьан ярхлади вучва» («Сафват ат-тафасир», сура Фатир: 3)
Гьамци инсанарихьна илтIикIувалин метлеб дурариз Аллагьу Тааьлайи туврайи ниъматарикан кIваин апIуб ва мушрикариз Аллагьу Тааьла Сар вуйивал улупуб ву. Гьаму аятдиъ Аллагьу Тааьлайи ухьу жара ибадат апIуз лайикь вуйидар а кIуру гафарихьан уьрхюра ва Аллагь Сар вуйивал тасдикь апIувалихъна хура. Гьаддиз ухьу ибадат анжагъ Сар Аллагьдиз дапIну ккунду ва Дугъаз шерик адрубра тасдикь дапIну ккунду.
Инсан жилиина гъафихъанмина, тарихдиъ дупнайиганси, дурар Аллагь Сар вуйивалихьан ярхла духьну, чпиз ибадат апIуз жарадар дисури гъахьну. Саб йишв’инди жюрбежюр бутпересариз ибадат апIру вахтарра гъахьну. Гьацдар бутпересаризра ибадат апIури, Сар Аллагьдихьна багахь шулча, кIурударра гъахьну.
Дурарикан саспидари, ибадат апIуз лайикь вуйидарди ригъ, хядар, ваз дисури гъахьну. Саспи дюшюшариъ чпиз ибадат апIуз кIури чпин кечмиш гъахьи абйир дисури гъахьну. Хъа жара дюшюшариъ гъвандикан, гакIвликан чпиз бутпересар ктаурира гъахьну. Чпи ктаъдариз ибадатра апIури гъахьну.
Меккайин ва вари Аравияйин агьалйири, Ислам дин хьайиз, жюрбежюр гъачгъариз ибадат апIури гъахьну. Гьарсаб тухумдин, гьарсаб халкьдин саб кьадар чпи ибадат апIру бутпересар ади гъахьну. Дурарин кьадар саспи вахтари 400-дихьна удубчIвуйи.
Магьа гьамци думу вахтна Сар Аллагьдикан ﷻ кIваълан гьархну, гьарури чпи ктаъдариз ибадат апIури, дурарикан ккун апIури гъахьну. Эгер саб гьубкIрадарш, сабсана ктапIуйи.
Ислам дин гъафиган, Аллагь ﷻ Сар вуйивалра душваъ яваш-явашди тасдикь апIуз хъюгъну. Мугьяммад пайгъамбари, ухьу чIурувалихьан азад хьпан бадали, ухьуз гьякьлу дин гъабхну. Пайгъамбари ﷺ, вари инсанар анжагъ Сар Аллагьдихьна ﷻилтIикIну ккунду, гъапну.
Инсанди чан гунгьарихъан туба апIруган, думу анжагъ Аллагьу Тааьлайихьна илтIикIну ккунду. Кюмек ккуниганра, рягьимлувал ккуниганра, анжагъ Сар Аллагьдихьна илтIикIуру.
Инсандин фицдар ляхнар Аллагьди ﷻ заанди дерккру
Гьаму жилиин ухьу апIрукьан вари ляхнар, анжагъ Аллагьу Тааьлайин разивал абгури, дапIну ккунду. Му дюн’яйиъ ухьхьан гъазанмиш апIуз шлубдикан варитIан заан вуйиб Аллагьу Тааьлайин разивал абгуб ву. Эгер ухьуз Аллагьу Тааьлайин разивал гъабхьиш, гьаму жилиинра, Аьхиратдиъра ухьуз варитIан заанди вуйиб ккубкьур. Хъа Аллагьдин ﷻ разивал гъазанмиш апIубтIан гъайри жара ниятар ади гъапIу ляхнарихъан я саваб адар, я мянфяаьт. Эгер жарар бадали, шлизкIа улупуз бадали апIурайи ляхин вуш, думу бицIи ва жиниди вуйи ширк шула, гьаддиз Пайгъамбар ﷺ, чан уммат му гунагьнаъ абхъур кIури, фикрарикк шули гъахьну.
Магьмуд ибн Лабидайи ктибтура:
أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ قَالُوا: وَمَا الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: الرِّيَاءُ، يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ: إِذَا جُزِيَ النَّاسُ بِأَعْمَالِهِمْ: اذْهَبُوا إِلَى الَّذِينَ كُنْتُمْ تُرَاءُونَ فِي الدُّنْيَا فَانْظُرُوا هَلْ تَجِدُونَ عِنْدَهُمْ جَزَاءً
«Саб ражари Пайгъамбари ﷺ чан асгьябариз гъапну: «ВартIан узуз гучI кайиб - учву бицIи ширкнаъ шул кIури вуйиз». Дурари гьерху: «Хъа фу ву бицIи ширк, я Расулаллагь?» Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Ужувлан ляхин тмундариз рябкъюз кIури апIуб. Гъиямат йигъан чпи гъапIу ляхнарихъан савабар гъадагъруган, дици гъапIу ксариз Аллагьу Тааьлайи пиди: “Жагъай гьацдарихьна, фуж фикриъ ади учву думу ляхин гъапIнуш, ва лигай, учвуз дурарихьан думу ляхнихъан саваб тувруш». (Имам Аьгьмад, 2363; Байгьаки, «Шу‘аб аль-иман», 6412; ТIабарани, «Аль-Му’джам аль-Кабир», 4301)
Рябкъюрайиганси, Пайгъамбариз ﷺ, гьеле асгьябарира кмиди дициб ляхин апIур кIури, фикир кади гъабхьну. Хъа ухьу, аьдати мусурмнар, асгьябарихьна гьич багахькьан дарудар, саспи вахтари му гафарикан, апIру ляхнарикан фикиркьан апIурдархьа.
Гьякьлуди Аллагьу Тааьлайихъ хъугъу касдиз, чав апIурайи ляхнар Аллагьу Тааьла бадали дархьиш кIури, гуч кади шулу, гьаддиз дурари ужувлан ляхнар жиниди, саризра хабар адарди тамам апIуру.
Хъа фуну касди му гафариз фикир тутрувди, жарариз гьамци апIураза кIури улупури вуш, инсанари чав ужур кас ву йипри кIури ужувлан ляхнар апIураш, думуган дицир кас Аллагьу Тааьлайин гафнахьан ярхла вуйир гьисаб шулу.
Хъа Аллагьу ТааьлатIан гъайри жара фтизкIа ибадат апIру агьларикан кIуруш, дурар ачухъди Аллагьу Тааьлайиз гъаршу гъушдарикан гьисаб шула. Гьякьлу мусурман дицдар ляхнарихьан ярхла ву, гьаз гъапиш Аллагьдиз ﷻ гъаршу гъушу касдин гьаму жилиин илмиди уьмур ккудубкIнайиб гьисаб ву. Дугъаз Аьхиратдиз айи уж’вал адар. Аллагьу Тааьлайи ухьу дицдар ляхнарихьан ярхла апIри.
