ВаритIан аьхю ва чIуру шубуб гунагь

Инсандин гьаму дюн’яйиъ яшамиш шулайи вахтнан варитIан хусуси ният Аллагьу Тааьлайин разивал шлу ляхнар апIури яшамиш хьуб, Аллагьдин ﷻ разивал абгуб дубхьну ккунду.

Думу метлеб тамам апIбан бадали, ужувлан ляхнар артухъ апIури, хъа гунагьнан ляхнарихьан ярхла шули духьну ккунду. Гунагьнан ляхнарин арайиъ лап гъагъидарра а. Дурарикан шубуб лап гъагъи гунгьарикан гьаму макьалайиъ ктибтидихьа.

1. Аллагьу Тааьлайиз шерик хувал (ширк)

Аллагьу Тааьлайиз шерик хувал кьюб жюрейинуб шула. Сабпиб – Сар АллагьтIан ﷻ гъайри хъанара ибадат апIуз лайикь вуйидар а, кIури, тасдикь апIувал. Думу АллагьдизтIан ﷻ гъайри, хъанара шлизкIа ибадат апIуб ву. Ибадат кIурубдинра гъаври гьаци духьну ккундуки, яни Аллагьу Тааьлайиз айи сифатар фтизкIа, ясана шлизкIа тувуб. Мисалназ, фукIа халкь апIуб, варибдикан аьгъюр, аьхир адрур ва гь.ж.

Гирами Кьур’андиъ дупна:

إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاءُ وَمَن يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا

Мяна: «Аллагьу Тааьлайи Чаз ширк апIувал аьфв апIидар, хъа Чан лукIарин жара гунгьар аьфв апIиди Чан ихтиярниинди. АллагьтIан гъайри жара ибадат апIуз лайикь вуйидар а кIури фикир апIру касди аьхю гунагь апIура ва дицириз гьичра Аллагьу Тааьлайин аьфв хьибдар» сура «ан-Ниса», 48-пи аят. Гирами Кьур’андиинди, Аллагьу Тааьлайиз ширк гъапIу ва гьаци кечмиш гъахьи кас жегьеннемдин цIигъ ургиди.

Кьюбпиб – апIру ляхнар, жарадиз улупуз кIури, тамам апIуб (бицIи ширк). Жвуву апIру ужувлан ляхнарикан имбударизра улупбан бадали апIру ксарин гьякьнаан Аллагьу Тааьлайи дупна:

...فَمَن كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا

«…Фуну касдиз, Аллагьу Тааьлайин улихь дугъужвну, Дугъан саваб гъадабгъуз ккундуш, гъит апIру ужувлан ляхнар кIваантIан апIри ва, АллагьдизтIан гъайри, саризра ибадат дарапIри» (сура «аль-Кагьф», 110-пи аят).

Пайгъамбари ﷺ гъапну: «БицIи ширкдихьан ярхла йихьай». Дугъхьан гьерху: «Фу ву бицIи ширк?» Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Жарадариз улупуз кIури апIру ляхнар (рияъ)» (имам Аьгьмад).

2. Зина апIувал

Зина – варитIанна аьхю ва варитIан дарцци гунгьарикан ву. Думу ляхин себеб вуди хизанар ккадахьуру, жямяаьтдин арайиъ футна абхъру ва футна арайиз гъюру. Зина гьисаб шула, гьадму ляхин апIувалси, гьацира гьаддихъна хъаъру ляхнарра шулу. Чибчпихьна лигувал, саб йишваъ жара шурахъди дусувал, телефондиан гафар апIувал ва гь.ж. Гьядисдиъ дупна: «Аьвратдиси уларира, хиларира ва ликарира зина апIуру» (имам Аьгьмад). Гьаци вуйиган, Аллагьу Тааьлайи думу чIуру ляхнихъна хуз мумкинвал айи вари ляхнарихьан ярхла йихьай кIура:

وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَا إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِيلًا

«Зина мапIанай ва дидихьна ял апIру вари ляхнарихьан ярхла йихьай. Думу ачухъ, дарцци гунагь ву ва чIуру рякъ ву» (сура «аль-Исра», 32-пи аят).

3. Инсан йивну йикIувал

Жвувазра аьгъяди инсан йивну йикIувал Аллагьу Тааьлайи упнайиб гьяспикк ккадрувалиан аьхю гунагь шлуб ву. Ислам диндиъ саб тахсирра кстру кас гьичра йивну йикIуз ихтияр адар. Гьаддиз, сар кас йивну йикIувал вари инсанар йикIувализ барабар дапIна. Гьяйифки, бязидари му ляхникан, Аллагьу Тааьлайин гъадагъа дапIнайи саспи жара ляхнарикан гьичра фикир апIурадар. Инсандик хъял кайи вахтна, дерд айи вахтна гьялак духьну, фу вушра апIуб мумкин ву.

Гьаддиз жвуван жандиъ имиди, гьич фукIара дарапIди, хъасин сабурназ гъафиган фикир гъапIиш гъалатIарра цIибтIан даршул. Амма гизафдари дици апIурдар, гьеле жандиъ хъял имиди, шейтIни кIуруб вари апIуру. Инсандик фукьан аьхю хъял кади вушра, тмуну касдиина яракь за апIуб, думу йикIуб лап читин ляхнарикан ву. Гьюрматлу ватанагьлийир, гьаму шубуб гунагь Аллагьу Тааьлайин улихь лапра гъагъидар ву, лапра читнидар ву. Гъачай гьаму дибикIнайибдикан фикир дапIну, жвув ва жвуван мирасар, багахьлуйир му гунгьарихьан ярхла апIру себебар ишлетмиш апIухьа.