Ихь гележег фициб шуйкIан?

Магьа йигъар-йишвар, йисар-вазар гъягъюра. Ихь гьич саринра фикризкьан дяргъру ляхнарра улуркьура. Саспи инсанарин кIвак гъалабаллугъвал артухъ дубхьна, саспи инсанар лап читин гьялнаъ а, хъа саспидарсана - ужуб гьялнаъ.

Закурин йигъан фу шуйкIан, фицдар читинваларихъди ихь аьлакьа шуйкIан ва читинвалар гъахьиш гьапIуйкIан? Му суалар гъи гизафдари тувра. Улихь йисари читин уьзриан гизаф ляхнар кьяляхъ гъахьну, гизафдариз читинвалар алахьну, гьамус гъийин йигъанра ухьуз рякъюрайи гьядисйирихъди аьлакьалу вуди гизаф хизанар дердхажалатнаъ а.

Дурарин багахь сабур тувру кас дархьиш, ужубнахаржибдикан ктибтрур дархьиш, дурарин гьял лап чIур шул. Ихь хизандиина саб читинвал гъафиган, эгер имандихъди кьитди вуш, инсандин мелзналан дишлади гьаз мици гъабхьнийкIан, йиз хизандихъди мици гьаз гъабхьнийкIан, кIуру суалар арайиз гъюру. Хъа му исанди Аллагьу Тааьлайин терефназди аьссивал улупурайиб мисал шула. Му суалар себеб духьну инсан имансуз хьузра мумкин ву.

Гъачай фикир апIухьа: эгер закур дюн’яйин аьгьвалат бегьемди читин гъабхьиш, ухьу, ихь веледари ва багахьлуйири гьапIуйкIан? Ихь фициб гьял шуйкIан? Саб бицIиди мутму багьа хьуз мумкин ву кIури гъеебхьубси, тIараш апIури алархьуру саспидар, хъа саспи магазинчйири мутму ашра, тутрувди багьа хьайиз ккилигуру. Гьаму вари суалари ухьуз фу ачмиш апIура? Мидин мяна гьадму вуки, ухьу аьдати инсанарра, магазинчйирра, ариш-веришдихъ хъайидарра дишлади гьялак шулахьа. Тмуну касдикан фикир апIувал имдар, гьар кас, чаз ужуйи гъахьихъанмина, тмунурикан фикир дарапIди духьна.

Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ, гьарсаб махлукьатдиз ризкь туврур учв вуза, дупна. Ва гьеле гьадму ризкь ккудудубкIдикьан гагьди, инсан му жилилан гъягъидар. Инсандин ризкь ккудубкIубси, вари аьлам уч гъахьишра, саб дакьикьакьан дугъан уьмур давам апIуз шлу кас адар. Фукьан аьхю духтрар, профессорар, академикар ухьу инсандин багахь дитишра, Аллагьу Тааьлайи дибикIнайибдихьан ярхла хьуз шулдар. Эгер фужкIа му жилиин гъузну ккундийиш, ари думу кас шуйи ихь Пайгъамбар ﷺ, Аллагьу Тааьлайин ккуни лукI, Аллагьу Тааьлайи варитIан заанди дерккнайир.

Пайгъамбар ﷺ му жилиллан гъягъювалира ухьуз гьич сар касра мушваъ гъудрузруваликан хабар тувра. Ихь гележегдикан кIуруш, закурин йигъ фициб гъабхьишра, ухьу Аллагьу Тааьлайин амрарилан улдучIвну ккундар. Вари шулайиб анжагъ Аллагьу Тааьлайин кьудратниинди шулайиб ву. Гьарсаб ухьуз алабхъурайи читинвал ихь имтигьян ву, ихь имандилан асиллу ву, ихь хъапIрайи уьмрин натижа ву.

Саспи вахтари Аллагьу Тааьлайи инсандиз читинвалар тувру, дугъу фикир апIбан бадали, туба апIбан бадали, Аллагьу Тааьлайихьна хътакбан бадали. Аллагьу Тааьлайиз ухьу му жилиин лайикь вуди, Чан амрар тамам апIури, гунагьнахьан ярхла шули, хъа гунагь ктубчIвган, туба апIури, Пайгъамбарин ﷺ рякъ дибисну яшамиш духьну ккунду.

Аллагьу Тааьлайиз Чан махлукьатар ккунду. Гьаму жилиин Аллагьу Тааьлайи Чахъ хъугъну адрударизра ризкьра тувра, сагъвалра тувра. Хъа Аьхиратдиъ гьарсарин му ляхнарихъан сургъу-суал хьибди. Ихь абйир-бабаризтIан Аллагьу Тааьлайиз ухьу ижмиди ккунду. «Аль-Вадуд» (Куннир) Аллагьу Тааьлайин ччвурарикан саб ву ва Аллагьу Тааьлайи Чакан гьамци дупна (мяна):

«Дугъриданна ичв вари гунгьарин аьфв апIувал ичв Агъайихь ву, ва Дугъахьна кIваантIан туба дапIну илтIикIай. Дугъриданна йиз Агъа Рягьимлур ву ва Чахьна туба дапIну илтIикIрудар ккунир ву».

Гьамус фикир тувайчва, Аллагьу Тааьлайи инсандиз вари тувна, гьеле ухьу фукьан гунгьар апIурашра, думу гунгьарин кьяляхъ туба хътаршра Дугъу ухьу ризкьнахъ мягьрум апIурадар. Хъа саспидарисана чпи гъапIу гунагьнакан агъирвалиинди ктибтура. Думу касдиз Аллагьу Тааьлайи тубайихъна теклиф апIура, амма дугъаз хабаркьан адар. Хъа фукьадар мицдар дюшюшар адаринхъа? Фукьан ухьу му жилиин гунгьар апIурадаринхъа? Му ляхнарикан сабдизкьан дилигди, Аллагьу Тааьлайи ухьузра, ихь веледаризра, мусурман дарударизра ризкьра ва имбу ихь уьмриз герек шлуб вари тувна.

Гьаддиз ихь гележег ужуб хьпан бадали, сабпи нубатнаан, ухьу Аллагьу Тааьлайин рякъ дибисну ккунду, Пайгъамбарин ﷺ сунна дибисну ккунду. Му ляхнар дархьиш, ари гьадмуган ухьуз вари шулайиб читинди рябкъюру, гьарсаб ляхнихъан дердер апIуз хъюгърухьа. Ав, Гъиямат йигъаз багахь вуйи вахтна яшамиш шулахьа. Му вахтна гъи ужу ву кIури, закур фу вушра хьуз мумкин ву. Гъиямат йигъандин аьхю лишнар арайиз гъюб мумкин ву.

Хъа думу лишнарикан хабар адруган, думу Аллагьу Тааьлайин кьудратниинди шулайиб вуйиваликан аьгъдруган, жвуван иманра зяйифди вуйиган, читинваларра, дердерра артухъ шулу. Ккун апIурахьа Аллагьу Тааьлайикан ухьуз закурин йигъ ислягьвалинуб шлуганси, ихь веледариз рякъ ужуб шлуганси ва гьич саб читинвализра дилигди, ухьу Аллагьу Тааьлайин амрар тамам апIру агьларикан ишри! Амин! Аьхириъ ихь адлу аьлим Бедел гьяжийин «Хюрикк жвуван аманат» китабдиан ихь макьалайиз кьувват вуди шиърар туврача:

Гъач лига саб дюн’яйиз

Гъач лига саб фана шлу дюн’яйиз,
Фикир апIин, рякъюъ ава ухрайиз.
Яв цIиб уьмур давди гьичра магьапIан,
Гьяркат апIин, тIааьт апIуз Агъайиз.

Увусдар сар-швнур улдучIвнуда.
Шагьзада вушра, вари аьгъюз ккада
Рякъюъ учIвайиз, увуз савкьат гъадабгъ.
Ярхи сефериз ужуб тIааьт кадабгъ.

Думу сеферик кучIвур кьяляхъ гъидар,
Пягьливансир вушра, ккадархьуз хьидар.
Вари хъайиб дипну фана дюн’яйиз
Ккебгъидива ярхи сефер ухрайиз.

ЙикIру йигъан бегна касиб сабси шул,
Ужуб аьмал гъапIу касар шадди шул.
Дюн’яйин ма эйсийиз душман ву, чве.
Эйси жарар, хьидива пашман, йиз чве.

АНСАР РАМАЗАНОВ