Аьдатар, дарш Шариаьт?
Аьдатар, дарш Шариаьт?
Аьдатар, дарш Шариаьт? Му суал аьхиримжи вахтари лапра учIруди дугъубжвнайиб ву. Инсанарин арайиъ гьацIар саб терефназ аьдатарихъан ижмиди хъчIихура, хъа тмундар, думу аьдатар шариаьтдиъ улупнайидар дар кIури, дурарихьан ярхла шула.
Ухьуз аьгъюганси, ихь халкьди саспи аьдатар, Шариаьтдиъ гъадагъа дапIнайидар вушра, гьадмукьан ижмиди тамам апIура. Му ляхин инсан кечмиш гъахьиган ашкар шула. Мициб ляхин гъабхьиган, ихь ватанагьлийири Шариаьтдиъ адру гизаф ляхнар апIуру.
Инсан кечмиш гъахьиган апIури шлу, амма Шариаьтдиъ гъадагъа вуйи бязи аьдатарикан улхидихьа.
- Инсан кечмиш духьну 40-пи йигъ къайд апIуз кIури, инсанар уч апIуб.
Инсан кечмиш гъахьиган апIру ляхнариъ мусурман дару ксарин аьдатарихъди душну ккундар. Пайгъамбарин ﷻ гьядисариз тялукь вуди, Исламдиъ яс уьбхювал 3 йигъандин муддатнаъ шулу.
Кечмиш гъахьирихъан мавлид апIуб, дюаь апIуб, зикир урхуб ужуб ляхин ву. Ва мурар эгер гирами йигъар-йишвари, гирами вазари урхури гъахьиш, савабра артухъ хьибди. Амма мурар 7-пи, 40-пи, 52-пи йигъар къайд апIуз кIури урхуб, я сунна дар, я фарз дар. Гьаму йигъар къайд апIбан бадали му ляхнар апIуз Шариаьтдиъ гъадагъа дапIна. Эгер мавлид апIру йигъ алабхънуш инсан кечмиш духьну 40-пи йигъ’ин, думу касдин му мавлиддиз вуйи ният гьаму 40-пи йигъ къайд апIуз кIури дубхьну ккундар.
Ихь вахтари иллагьки 40-пи йигъар къайд апIури шулу. Дурари гъулариан, шагьрариан мирасариз, багахьлуйириз теклиф апIуру ва гизаф харжарра адаури шулу. Саспи гъулариъ му йигъар къайд апIури, арагъра убхъури шулу, кIури гъеебхьунзуз. Гъит Аллагьди ﷻ ухьу думу ляхнихьан уьрхри!
Эгер гьаму йигъаз хулан эйсийи ва дина гъюру хялари апIру харжариинди аьжузариз кюмек апIури, шид зигури, рякъяр апIури, мистариз кюмек апIури гъахьнийиш, кечмиш гъахьидаризра, чIивиди имбударизра агъзур ражари артухъ мянфяаьт хьибдийи.
- Дишагьлийири мирас кечмиш хьпан кьяляхъ 3 йигътIан артухъ яс уьбхюб.
Гизаф дишагьлийир, яс уьбхюрча кIури, йисариинди кIару палат алабхьну шулу. Шариаьтдиинди эгер дугъан адаш, гъардаш, бай кечмиш гъахьиганкьан дугъаз 3 йигъантIан зиина яснаъ хьуз ихтияр адар, гьярам ву. Амма жилир гъакIиган, ясана жилири тIалакь тувну, дугъхьан жара гъахьиган, хай шулу. Мицир дишагьли 4 вазлина 10 йигъандин арайиъ яснаъ шулу.
Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Аллагьдихъ ﷻ ва Пайгъамбарихъ ﷺ хъугъу дишагьлийиз 3 йигъантIан артухъ яснаъ хьуз ихтияр адар. Хъа эгер жилир гъакIиш, думу 4 вазлина 10 йигъан яснаъ духьну ккунду» (Бухари, Муслим).
Гьюрматлу чйир, гьаму Пайгъамбари ﷺ гъапиганси апIури гъахьиш, учвуз ужи ву.
- Кечмиш гъахьирин багахьлуйири ва мирасари мужри гъибтуб.
Мужри гъибтуб Пайгъамбарин ﷺ сунна ву, амма инсан кечмиш хьпахъди аьлакьалу вуди мужри гъибтуб Шариаьтдиъ айиб дар. Шариаьтдин китабариъ ухьуз, инсан кечмиш хьайиз апIру ляхнарин зиин кечмиш хьпан кьяляхъ артухъ фукIара мапIанай, кIури дупна.
- Дишагьлийириз мягьрам хътарди (яни чан жилир, адаш, бай ва гь.ж) жара гъулариз, шагьрариз гъакIирин теклиф капIуз гъягъюз хай шулдар.
Му ляхниз дикъатнаан фикир тувну ккунду. Ухьуз рябкъюрахьуз: саспи дишагьлийир гьамциб хабар гъафибси, сабдизра дилигди, гьадина гъягъюру. Мягьрам хътарди мици гъягъюз ихтияр адар.
- Накьвдихъ мармардаш, ясана багьа жюрейин жара гъван хъивуб. Ва хъанара ужуб даруб ву, эгер думу гъвандиъ гъакIирин шикил ивруш.
Мициб жюрейиинди накьв албагуваликан я кечмиш гъахьириз, ясана имбудариз саб мянфяаьт адар.
- Инсан кечмиш гъахьиган, аьхю гьарйир апIури, ишуб.
Ихь республикайин саспи гъулариъ жиларра кмиди аьхю гьарйир апIури ишуру. Шариаьтдиъ эгер думу касдихьна вуйи рягьимлувалиан, ясана язухъшнан дугъахъ явашди ишуруш, думу гъадагъа дапIну адар, хъа эгер ишбан сесер, гьарйир хул’ан чIатинди ерхьуруш, думу гьярам ву.
- Инсан кечмиш гъахьи йишваз, пул тувну ишлар апIру дишагьлийир хуб.
Дицдариз пул тувуб, ипIруб тувуб ва гьацира думу ляхин апIбан туву пул чпиз ишлетмиш апIуб Шариаьтдиинди гьярам ву. Мицдар ксариз аьхю аьзаб хьибди.
- Теклиф капIуз уч духьнайишваъ жарадарилан улхуб.
Мициб йишваъ Кьур’ан урхури, зикир апIури, ужубдикан кIури духьну ккунду. Гьамци гъахьиш гъакIиризра, чIивиди имбударизра мянфяаьт хьибди. Хъа гьяйифки, гъийин девриъ кечмиш духьнайир айи хулаъ дусну, жарадарилан улхрудар, футнйир апIурадар артухъ духьна. Саспидар, гьадму кечмиш духьнайирин хулаз лигуз, кIурира саламдиз гъюри шулу. Мици гъюбкан зарартIан адар.
- Жарадари апIруб апIурза кIури, аьхю харжар апIуб.
Жарадари апIрубдиз лигури, имбудартIан узу усал дарза кIури, саспидари, буржариъ учIвну, жюрбежюр диндиъ адру аьдатар апIури шулу. Савабнан ляхнар, гьарури чан гьялназ дилигну, апIрудар ву. Инсанарин аьдатарихъди гъягъюри гъапIу ляхнарикан Аьхиратдиъ мянфяаьт адар, кIваантIан дарди гъапIу ният Аллагьди ﷻ кьабул апIурдар.
Гьамцдар аьдатарихъди гъягъюрза кIури, аьхю буржар дапIну, дурар ктичуз дархьи инсанарра а. Инсанарин футнийирихьан гучI дапIну думу ляхнар апIайизтIан, гьаму дюн’яйиъра, Аьхиратдиъра мянфяаьт айи ляхнар гъапIиш, ужи даринхъа?! Футна апIрудариз фикир мутуванай! Дурари уву фукьан ужуйи гъапIишра, футна апIиди.
Саспи гъулариъ, садакьа вуйич кIури, думу ляхниз чпин мумкинвалар адаршра, шекер, дюгю, ясана йикк туври шулу. Хъа саспи йишвариъ, чпин гъулаъси, багахь хьайи гъулариъра йикк пай апIуру. Гьамци аьдатарихъди гъягъюри харж гъапIу 100 000 манаттIан, 100 манат мюгьтаж’вал айидариз, мистариз, медресйириз тувуб ужи ву.
- Майит адабгъайиз улихьна дишагьлийир, майтихь дугъужвну, ишуб.
Мирасариз кечмиш гъахьирихьинди лигуб ужи ву. Хъа мягьрам дарудариз машназ лигури дугъужвуб хай шулдар. Гьацира кечмиш духьнайи дишагьлийиз лигуз мягьрам дару жилариз ихтияр адар. Хъа гьамус фикир апIинай, ихь фици шулуш. Фуж кечмиш гъахьишра, мягьрамвализ дилигди, жиларра, дишагьлийирра майтиз лигури шулу.
Гьюрматлу мусурмнар, мушваъ ухьу гъахури шлу аьдатарикан цIибтIан кIваин дапIнадар. Гьяйифки, ихь инсанари, Шариатдиъ дупнайибдизтIан, му аьдатариз ижми фикир тувра. Саб ляхникан кIваинди гъибтай: учву му аьдатар гъапIну кIури, ичв харжар артухътIан шулдар, хъа дидин саваб учвуз рябкъруб дар, гьаз гъапиш му ляхнар Шариаьтдиъ айидар дар.
Гъит Аллагьди ﷻ ухьуз Шариаьтдиъ адру аьдатар дирчуз амур апIри! Амин!
