Тамамди гъудгнин жикlбан саваб

Вари суннатарра хъади гъудгнин жикlбан савабарикан Пайгъамбарихьан ﷺ дуфну гизаф сагьигь гьядисар а.

Гьядисдиъ дупна: «Фуну касди, вари суннатарра хъади, тамамди гъудгнин гъижикlиш ва, дюн’яйин фикрарихьан ярхла духьну, кьюб ракааьтнан суннат гъапlиш, учв бабкан гъахьиганси гунгьарихьан марцц хьиди» (Гьядис хътапlур Ибн аль-Мубарак ву, «Китабу аз-зугьд ва ар-ракьаикь»).

Гьамцдар жара гьядисарра а. Гъудгнин дижикlну ккудубкlбалан кьяляхъ кьюб ракааьт гъудгнин жикlбан суннат гъудган апlуб ужи ву. Ният гьамци апlуру: «Узу ният гъапlза гъудгнин жикlбан кьюб ракааьт суннат гъудган апlуз, Аллагь бадали, Аллагьу акбар».

Гъудгнин жикlруган карагьат вуйи ляхнар

Гъудгнин жикlурайи кас карагьат вуйи, яна дарапlди гъитуб ужи вуйи ляхнарихьан ярхла духьну ккунду. Магьа гъудгнин жикIбаъ карагьат вуйи ляхнар:

1. Шид исраф апlуб. Мисалназ, шид гъюру крандикк гъудгнин жикlурайири, думу тамамди абццну, явашди гъудгнин жикlуруш, думу вахтна фукьан шид зяяди рубзуру, гьамдиз исраф апIувал кIура. Мициб дюшюшдиъ шид цlибди абццру, ясана абццри-хъябкьри духьну ккунду. Шид гизаф ашра, цlиб ашра, фаркь`вал адар, думу кьадар апIури, исраф даршлуси ишлетмиш дапlну ккунду.
2. Шубуб ражаритlан артухъди ясана шубуб ражаритIан цlибди гьендемар жикlуб. Яна саб ражари фарз шула, шубуб ражари суннат, хъа кьюб ражари дижикIну гъитуб, ясана шубубантIан зиина жикIуб карагьат шула.
3. Саб себебра адарди жара касдихьди жвуван гьендемар жикlуз гъитуб. Эгер аьзарлуйи ясана хилар кадру касди хъубзраш, жикlураш, думу карагьат шуладар.
4. Ушв дибиснайириз лисхъан гъудгнин жикlурайи вахтна сивак ишлетмиш апlубра карагьат шула.
5. Гъудгнин жикlурайи вахтна гафар апlуб карагьат ву, хъа зикир ва дюаь урхуб карагьат дар.
6. Гьяжатханайиъ гъудгнин жикlуб. Гьамус гизафдарин хулариъ ваннайиъ гьяжатханара ади шулу, 2, 3 ва артухъ мертебейин хулариъра кмиди, ари гьацдар йишвариъ гъудгнин жикlуб карагьат ву. Дицдар дюшюшариъ, душваъ дарди, жара йишвахь гъудгнин гъижикlиш, ужи ву. Хъа сарун гьацитIан гъайри жара мумкинвал адарш, гьадушваъра гъудгнин жикlуз шулу, амма урхру дюъйир кlвакди дурхну гъитру.
7. Гъудгнин жикlбан кьяляхъ фтиканкlа ктатури, гьендемариин али шид марцц апlубра карагьат ву. Марцц апlуз хай шулу, эгер аьхъю шул кlури, гучl аш, ясана таяммум апlруган. Гьацира жвуван ккурттарин канчlарихьди кижикубра ужи дар, думу ляхни касибвалихьна хуру. Гьацира дупнаки, гьарсаб гунагьнаан, хусуси вуди, кучIал апIувалиан инсан касибвалихъна гъюру.

Гьаму исихъ улупнайи ляхнарианра касибвалихъна багахь шулу:

1. Гизаф ахуб.
2. Фукlара алдарди, гъяцlалди нивкlуз гъягъюб.
3. Вари жандак дижибкlну ккуни дюшюшар ади уьл ипlуб.
4. Суфрайилан абхъу уьлин тикйирихьна гьюрмат адрувал.
5. Гулдин ва шаршлин галар цIигъ ургуб.
6. Йишвну хал ичlибкуб.
7. Хулаъ уч дапlнайи чlюрхяр гъитуб.
8. Устазарин улихьди гъягъюб.
9. Абйир-бабариз чпин ччвурариинди дих апlуб.
10. Гъудган дарапlуб, дидиз фикир тутрувди гъибтуб.
11. Жвув’ин илмиди палат бирхуб.
12. Хулаъ хашвран хал гъибтуб.
13. Мист’ан гьялакди удучlвуб.
14. Гвачlнин ухди удучlвур хябяхъган лап кьанди хулаз гъюб.
15. Гъабар дижрикlди гъитуб.
16. Шамар ва лампйир уф дапlну ктlуршвуб.
17. Силбар кудуршвнайи рягъдихьди кушар журхуб.
18. Абйир-бабарихъан дюаь дарапlуб.
19. Дусну кlул'ин бачукI вая чалма алабхьуб.
20. Дугъужвну шалвар алабхьуб.
21. Кьискьисвал.
22. Хизан лайикь вуйиси уьбхюрадарш.
23. Хизандиз кьадарсуз харжар апlуб.
24. Кучlал апlуб.

Гьамци дупна, гъудгнин жикlбакан улхури, Аьбдул Гьямид Аш-Ширванийи «Тугьфатдиина» вуйи «Гьяшият» китабдиъ.

Гъудгнин таза алапlуб

Гъудгнин батlил гъабхьундаршра, думу таза алапlуб аьхю савабнан ляхин ву. Саб ражари гъижикlу гъудгнихъди суннат, ясана гъудган гъапlу касдизра хъасин таза алапlуб суннат шула.

Пайгъамбари ﷺ гьядисдиъ дупна:

مَنْ تَوَضَّأَ علىَ طُهْرٍ كُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَناتٍ

Мяна: «Гъудгнин батlил гъабхьундаршра таза алапlу касдиз 10 уживлан ляхнар дикlиди» (Абу Дауд, Тирмизи, Ибну Мажагь).

Жара гьядисдиъ дупна:

 الْوُضُوءُ علىَ الْوُضُوءِ نُورٌ علىَ نُورِ

Мяна «Гъудгнинра дижикlнади хъанара гъудгнин жикlувал нурин зиин нур хьувал ву» (Имам Разинди чан муснаддиъ дубхнайи гьядис ву).

Гьарсаб гъудгнизра таза алапlувал суннатарикан ву.