Варидюн’ятIан багьалу гъудган
Варидюн’ятIан багьалу гъудган
Гьаму дюн’яна мушваъ вари айибтIан багьалу гъудган айин? Имам Муслимдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «ГвачIниндин гъудгнихъди апIру кьюб ракааьт суннат-гъудган вари гьаму дюн’яна мушваъ айибтIан заанди ву». (Муслим)
Ухьуз рябкъюрайиганси, думу шула ратибат, яни суннат гъудган, гьеле фарзра дару, суннат гъудган.
Ратибатар ухьуз улупнайи 5 фарз вуйи гъудгнарин улихь ва кьяляхъ апIру суннат гъудгнар ву. Дурар тамам апIбан аьхю савабар улупна. Дурар апIру вахт гьарсаб гъудгниз улупнайи вахт улубкьган ккебгъру. Думу суннатар 2 жюрейиндар шулу: Пайгъамбарин ﷺ асас фикир туврудар (сунна-муаккада) ва аьдати суннатар.
Фарз гъудгнин улихь апIру суннатар саб себеб ади чан вахтна апIуз гъабхьундарш, дурар гъудгнихъан вушра апIуру, эгер гьадму гъудгниз улупнайи вахт ккудубшундаш. Думу дюшюшдиъ суннат кьаза апIурайибдик гьисаб шуладар, думу чан вахтна гъапIуб гьисаб шулу. Ва ниятнаъ гъудгнин улихь вуйи суннат кIури улупну ккунду. Эгер думу суннат гъудгнин вахт ккудубшган апIураш, ниятнаъ кьаза апIурайи суннат кIури улупну ккунду. Хъа ккудушу суннатар кьаза апIубра сунна ву.
Гъудгнин улихь ва кьяляхъ апIру суннатари гъудгник гъахьи саспи нукьсанар ккауз себеб вуйидар шулу. Фарз гъудгнин улихь вуйи суннатар апIури, инсан гьаму жюрейиинди Аллагьу Тааьлайин улихь фарз гъудган апIуз гьязур шулу.
Гьаддиз магьа гьаму улупнайи гвачIниндин улихь вуйи 2 ракааьт суннат гъудган гьаму дюн’я ва вари душваъ айибтIан заанди дебккна. Ари гьамус фикир апIинай, ухьу гьаму дюн’айиъ саб ляхин тамам хьпан бадали, фукьан зегьметар зигурухьа, чалишмиш шулхуьа, гьеле думу ухьуз Аллагьу Тааьлайи дибикIнайиб вушра, хъа гьаму 2 ракааьт суннатдин тамам апIуз гизафдари кагьалвал апIура. Инсанарикан варитIан заанди дерккнайи, женнетдин варитIан заан йишв тувнайи, ккудушу ва гъюз имбу гунгьаринра аьфв дапIнайи ихь Пайгъамбари ﷺ му суннат ккадапIури гъахьундар. Хъа ухьу, гунагькрар вуйидари, гьар йигъван ухьлантина гафниинди, ляхниинди гиран ктапIурайидари, Гъиямат йигъан ихь гьял фициб шулуш аьгъдрудари, гьаму суннат гъудганкьан апIурадархьа. Гъачай му ляхникан фикир апIухьа.
ГвачIниндин гъудгнин улихь апIру 2 ракааьт суннат имбу суннатаригъян варитIан заанди дебккнайиб ву, думу сунна-муаккада ву. Пайгъамбари ﷺ, имбу суннатаризтIан, му суннатдиз аьхю фикир туври гъахьну.
«Аьйшайи кIураки, Пайгъамбари ﷺ му кьюб ракааьтназ хусуси фикир туври гъахьну (гьичра дурар дарапIди гъитурдайи – хулаъ ашра, рякъюъ ашра, сагъди вушра, аьзарлуди вушра)» (Бухари, Муслим, Абу Давуд)
Гьяйифки, ухьу гизаф ляхнарихъ хъергри шулхьа, саб ляхин тамам гъабхьиган, тмунуб абгури, тмунубдихъ тямягь хъади шулхьа - гьамци ихь уьмур ккудубкIура. Гьаддиз гъачай, сацIибкьан ухьуз Аьхиратра ккабалгухьа. Дугъриданна му ляхнар тамам дарапIиш, хъасин ухьу аьхю пашманвалиъ шул.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьу Чан рягьимлувалихъ мягьрум дарапIри, гъит ухьуз фарзар, суннатар кIваантIан тамам апIуз кюмек туври! Амин!
