НивкIуз гъягъруган му аятар дурурхди мигъибтан

НивкIуз гъягъруган му аятар дурурхди мигъибтан

Ухьуз аьгъюганси, гирами Кьур’ан урхувал мусурман касдиз айи варитIан аьхю ужувларикан ва ибадатарикан сабгьисаб шула. Гирами Кьур’ан кми-кмиди ва шлукьан гизаф урхури гъахьиш, ужу ву. Вари Кьур’ан хъади-хъади ккебгъну ккудубкIайиз гъурхиш, хъанара ужу ву.

Гирами Кьур’андиъ саб фулани вахтна, фулану ляхин апIруган, урхуб ужу вуйи аятар, сурйир а.

НивкIуз гъягъюрайи кас ахиратдиз гъягъюрайирик мисал ву. Гьаци вуйиган, нивкIухьнара ахиратдихьнаси гьязур духьну ккунду. Жюрбежюр дюъйир урхуб, сурйир, аятар урхуб – гьамрар тамам апIуб гьязур хьуваликан гьисаб шула.

Гирами Кьур’андиан вуйи ва Аллагьу Тааьлайи артухъ саваб туврударикан саб вуди «аль-Бакьара» сурайин аьхиримжи аятар гьисаб шула. Му аятарин заанваликан Пайгъамбарихьан ﷺ гизаф гьядисар дуфна.

Абу Масъуд Аль-Ансарийи Пайгъамбарин ﷺ гьядис хура: «Фуну касди йишвну «аль-Бакьара» сурайин аьхиримжи кьюб аят гъурхиш, ари гьадрар чIяаьн шула». (Бухари, 5009; Муслим, 807).

Аьбдуррагьман ибн Язидди гъапну: «Узуз Абу Масъуд Кябайилан тIаваф апIури гъяркъган, дугъхьан мидин гьякьнаан гьерхза, ва дугъу узуз Пайгъамбарихьан ﷺ гьаму гьядис ктибтну».

Имам Ан-Нававийи му гьядисдиз мяна туври, гъапну: «Дупнаки, ари гьаму аятар урхувал йишвандин ибадатдин ерина чIяаьн шулу, ясана йишвандин арайиъ инсан шейтIнихьан уьрхюз думу чIяаьн шулу, ясана думу вари чIурубдихьан уьрхюз чIяаьн шулу. Му гафариъ гьаму ухьу гъапидар вари а». («Шаргь Сагьигь Муслим», 6/417).

Ибн Аьббасди хура: «Саб ражари Жабраил малаик Пайгъамбарин ﷺ багахь дуснайи вахтна, дугъаз заълан гъюрайи сес гъеебхьу. Жабраили, заваризди лигури, гъапи: «Магьа гьамусяаьт заварин раккнан арццну. Дурар гъи арццдар ву, хъа гъидизкьан дурар арццнадайи». Гьадму раккнарианмина малаик ис гъахьну. Жабраили гъапи: «Гъийин йигъазкьан ис дархьи малаик гьамус ис гъахьну». Думу малаик гъафиган, салам тувну, гъапи: «Увуз туву кьюб аквниин рази йихь, яв улихь яшамиш шули гъахьи гьич сар пайгъамбаризкьан дурар тувнадар. Думу сура «Аль-Фатигья» ва «Бакьара» сурайин аьхиримжи аятар ву, ва дурарикан уву фунуб гъурхишра, уву ккун гъапIуб увуз тувди».

Мулла Аьли Аль-Кьарийи, му гьядисдиз мяна туври, гъапну: «Яни дугъаз гьадушваъ фтикан дупнаш, ари гьадму хьибди. Хъа дуаь адру аятар вуди, гьямд апIбан аятар урхбан дугъаз саваб хьибди» («Миркьат аль-масабигь»).

Ибн Аьллянди му гьядисдиз мяна туври дибикIна: «Мушваъ дупнаки, гьаму аятар урхбан имбу аятар урхбантIан гизаф савабар тувди» («Далил аль-фалигьин»).

Ан-Нуъман ибн Баширийи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:

«Дугъриданна, Аллагьу Тааьлайи жилар-завар халкь апIайиз 2000 йис улихь гьаму Китаб гъибикIну ва Дугъу думу китабдиан сура «аль-Бакьарайин» ккудубкIру кьюб аят гьаъну. Ва шубуд йишвандин арайиъ думу хулаъ му аятар гъурхиш, шайтIан думу хулахьна багахь даршул». (Тирмизи, 2882).

Му аятарин заанваликан хъанара улхуз шулу, хъа урхуз ккунириз гьаму ухьу улупу гьядисарра чIяаьн ву.

Фуну касди йишвандин вахтна, тIагърувал дарапIди, гьаму аятар урхури гъахьиш, гьадрар себеб духьну, Аллагьу Тааьлайи думу хал ва душваъ яшамиш шулайидар шейтIнихьан ва диди тувру зарарнахьан уьрхиди.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз мянфяаьт айи ляхнар артухъси апIуз мумкинвал туври! Амин!

Аьбдулла Мягьямадов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Гьаму дюн’ятIан заан вуйи гъудган

Гьаму дюн’я ва вари му дюн’яйиъ айибтIан заанди ва багьалуди вуйи гъудган айин?   Имам Муслимдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ гьамци дупна: ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها   «ГвачIниндин гъудгнин улихь вуйи кьюб ракааьт суннат-гъудган заанди ву гьаму...


Лукьман пайгъамбрин насигьят

Гьямд ибшри сар Аллагьдиз ﷻ ухьу мусурмнарди халкь апIувализ! Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир, ухькан гизафдариз ухьу фу бадали халкь дапIнаш кIваълан дубшна. Амма му ухьу асас фикир тувну ккуни ляхнарикан ву. Ихь ватанагьлийириз думу ляхникан кIваин апIбан бадали, Аллагьдин ﷻ амриинди, Лукьман...


Бицlидарин шадвалин йигъар

Ассаламу алейкум, аьзиз ватанагьлийир! Аьхиримжи йисари бицlидарин тятlиларин вахтна Дагъустандин тамам вари шагьрар-гъулариъ бицlидар диндихъди таниш апlру дарсар гъягъюри шулу.   Гьар йисан бицlидарин натижйириз лигруган, юкlв шад шулу. Улихь вахтари мицдар мумкинвалар адайи, думуган,...


Шуран абйир-бабариз даккунди вушра, думу хпирди гъадагъуз шулин?

Никягь апIувалин шартIарикан саб риш чан вали касди швуваз тувувал ву. Хъа дугъан вали ксарикан сарпир вуди шуран адаш шула. Эгер адашиз ккундарш, думу шурахъди фици никягь диврухъа?   Жара рякъяр агури лицуб герек дар. Эгер гьадму шурахъди гележег ккабалгуз ккундуш, сабпи нубатнаан дугъан...


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...