НивкIуз гъягъруган му аятар дурурхди мигъибтан

НивкIуз гъягъруган му аятар дурурхди мигъибтан

Ухьуз аьгъюганси, гирами Кьур’ан урхувал мусурман касдиз айи варитIан аьхю ужувларикан ва ибадатарикан сабгьисаб шула. Гирами Кьур’ан кми-кмиди ва шлукьан гизаф урхури гъахьиш, ужу ву. Вари Кьур’ан хъади-хъади ккебгъну ккудубкIайиз гъурхиш, хъанара ужу ву.

Гирами Кьур’андиъ саб фулани вахтна, фулану ляхин апIруган, урхуб ужу вуйи аятар, сурйир а.

НивкIуз гъягъюрайи кас ахиратдиз гъягъюрайирик мисал ву. Гьаци вуйиган, нивкIухьнара ахиратдихьнаси гьязур духьну ккунду. Жюрбежюр дюъйир урхуб, сурйир, аятар урхуб – гьамрар тамам апIуб гьязур хьуваликан гьисаб шула.

Гирами Кьур’андиан вуйи ва Аллагьу Тааьлайи артухъ саваб туврударикан саб вуди «аль-Бакьара» сурайин аьхиримжи аятар гьисаб шула. Му аятарин заанваликан Пайгъамбарихьан ﷺ гизаф гьядисар дуфна.

Абу Масъуд Аль-Ансарийи Пайгъамбарин ﷺ гьядис хура: «Фуну касди йишвну «аль-Бакьара» сурайин аьхиримжи кьюб аят гъурхиш, ари гьадрар чIяаьн шула». (Бухари, 5009; Муслим, 807).

Аьбдуррагьман ибн Язидди гъапну: «Узуз Абу Масъуд Кябайилан тIаваф апIури гъяркъган, дугъхьан мидин гьякьнаан гьерхза, ва дугъу узуз Пайгъамбарихьан ﷺ гьаму гьядис ктибтну».

Имам Ан-Нававийи му гьядисдиз мяна туври, гъапну: «Дупнаки, ари гьаму аятар урхувал йишвандин ибадатдин ерина чIяаьн шулу, ясана йишвандин арайиъ инсан шейтIнихьан уьрхюз думу чIяаьн шулу, ясана думу вари чIурубдихьан уьрхюз чIяаьн шулу. Му гафариъ гьаму ухьу гъапидар вари а». («Шаргь Сагьигь Муслим», 6/417).

Ибн Аьббасди хура: «Саб ражари Жабраил малаик Пайгъамбарин ﷺ багахь дуснайи вахтна, дугъаз заълан гъюрайи сес гъеебхьу. Жабраили, заваризди лигури, гъапи: «Магьа гьамусяаьт заварин раккнан арццну. Дурар гъи арццдар ву, хъа гъидизкьан дурар арццнадайи». Гьадму раккнарианмина малаик ис гъахьну. Жабраили гъапи: «Гъийин йигъазкьан ис дархьи малаик гьамус ис гъахьну». Думу малаик гъафиган, салам тувну, гъапи: «Увуз туву кьюб аквниин рази йихь, яв улихь яшамиш шули гъахьи гьич сар пайгъамбаризкьан дурар тувнадар. Думу сура «Аль-Фатигья» ва «Бакьара» сурайин аьхиримжи аятар ву, ва дурарикан уву фунуб гъурхишра, уву ккун гъапIуб увуз тувди».

Мулла Аьли Аль-Кьарийи, му гьядисдиз мяна туври, гъапну: «Яни дугъаз гьадушваъ фтикан дупнаш, ари гьадму хьибди. Хъа дуаь адру аятар вуди, гьямд апIбан аятар урхбан дугъаз саваб хьибди» («Миркьат аль-масабигь»).

Ибн Аьллянди му гьядисдиз мяна туври дибикIна: «Мушваъ дупнаки, гьаму аятар урхбан имбу аятар урхбантIан гизаф савабар тувди» («Далил аль-фалигьин»).

Ан-Нуъман ибн Баширийи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:

«Дугъриданна, Аллагьу Тааьлайи жилар-завар халкь апIайиз 2000 йис улихь гьаму Китаб гъибикIну ва Дугъу думу китабдиан сура «аль-Бакьарайин» ккудубкIру кьюб аят гьаъну. Ва шубуд йишвандин арайиъ думу хулаъ му аятар гъурхиш, шайтIан думу хулахьна багахь даршул». (Тирмизи, 2882).

Му аятарин заанваликан хъанара улхуз шулу, хъа урхуз ккунириз гьаму ухьу улупу гьядисарра чIяаьн ву.

Фуну касди йишвандин вахтна, тIагърувал дарапIди, гьаму аятар урхури гъахьиш, гьадрар себеб духьну, Аллагьу Тааьлайи думу хал ва душваъ яшамиш шулайидар шейтIнихьан ва диди тувру зарарнахьан уьрхиди.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз мянфяаьт айи ляхнар артухъси апIуз мумкинвал туври! Амин!

Аьбдулла Мягьямадов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Уягъ духьну ккунду

«Аллагьу Тааьлайин назарлувал жямяаьтдиин алиб ву», «Инсанарикан варитlан багьалур – жямяаьтдиз хайирлу кас ву», «Хайир-берекет яшлу ксарилан бихъруб ву», «Аьлим гьадму кас вуки, чаз фу аьгъяш, гьациб аьмалра апlурайир». Пайгъамбарин ﷺ гьаму...


Бахилвалинна даккнишнан гьякьикьат ва дурарин аьхир

Аллагьу Тааьлайи сар шлизкIа уж`вал гъапIиган, бахилвализ гьадму инсан дугъаз гъапIу хайирлуваларихъ мягьрум духьну ккунди шулу. Хъа даккнишнакан улхуруш, дидин бин душманвал, хъял ва инсанарихъди айи аьлакьйир чIюргъювал ву.   Бахил кас, сар касра сикинди гъидритру, аьдалатсуз ва рягьимсуз...


Бурж кьяляхъ тувурдарш, гьапIну ккунду?

Ислам диндиъ сари тмунуриз кюмек апIинай, дупна, гьелбетда, фужкIа саб читин гьялнаъ айи вахтна. Гьацдар кюмек апIуваларикан саб, инсан читин гьялнаъ ахъган, дугъахьна буржди пул тувувал ву.   Аьбдуллагь Ибн Уьмари Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Мусурман мусурмандиз гъардаш ву, ва дугъу...


Нач`валин гьякьикьат

«Гьяя» кIуру гафнан мяна гъапIу ляхнин нач`вал ва кIван утанмиш`вал ву. Хъа суфйирин «гьяя» гафнан мяна нач`вал ва юкIв умун апIувал шула. Суфйирин имам Джунайд аль-Багъдадийи «нач`вал» гафнан мяна гьамци ачухъ гъапIну: «Мициб гьял, Аллагьу Тааьлайин...


Аьхиримжи нефес

Имандин нур чан кlваъ айи муъминди Аллагьдихъди гъабхру сюгьбат ву гъудган. Муъмин касдиз айи нурлу имандин Маракьлу мурхьул ву, йиз дустар, гъудган.   Гукни сесниинди кlураза гафар: Жегьеннемдин цlихьан уьрхява, Аллагь. Ккун апlури гьачlарккназа йиз хилар: Учуз женнет кьисмат апlин,...