Женг
Женг
Инсандиз варитlан марцци, гьякьлу женг учв чаин гъалиб хьувал ву. (гьядис)
Бай даршиш, ччвурра иливурдар - аьгъяхьуз. Мутму-шейъ адру йишв‘ан фукlара удубчlвурдар. Ухьуз мялум вуйиганси, жилин зиин нефсна фикир хътарди, чlиви Рюгь тувну саб шейъра халкь дапlнадар. Зурба филар, асланар, ккунш уларизра дярякърукьан жвилли гьяшаратар – гьарсабдиз чаз хас вуйи нефсра а, фикирра. Му кьюб шейънан эвез гьич сабдихьанра ккун апlурира адар. Гьаму кьюб шейъниинди халкь дапlнайикьан жанлу аьламди яшайишра дебккра, дугъмиш хьувалра шула.
Аллагьу Тааьлайи гъапну (мяна): «Эй инсан! Уву анжагъ йиз къанунарихъди дюзди гъарах, ва Узу апlурайибси апlидива, ва пидива: Уву гъапибси хьибди, ва гьякьикьатра гьаци ву». Яни, эгер инсан тамамди чан уьмриъ табиаьтдин къанунарихъди дюзди гъягъюри гъахьиш, дугъан аман гьяракат Аллагьдин амрарихъди дюзди гъиди ва дугъу гъапибси, ккун гъабхьибси, хьибдира ву.
Аллагьу Тааьлайин му табшуругъар нефснан ва фикрин кюмекниинди тамам апlузра шулинхъа? Дугъу чан вари табшуругъар кlули гъахру саягънан мумкинвалра тувну, инсандин къанажагъдиъ аькьюл дебккна. Гьаму аькьвлин мянайиинди инсаниятдин эркег-диши жам хьувалин гьяракатар ккеркну гьитlикlна. Инсандин дугъмиш хьувал, жара гьяйванатаринси, даргъуз гъитрадар. Хизан-кюлфет идара апlбан, тялукь вуйи ксариз дюз вуйи тербия тувбан жавабдарвал инсандин улихь марцциб ва мяналу вуйиб кьатl’иди дебккна…
Жан алибкьан шейарин уьмур саб ражну ккебгъну ккудубкlиди, хъа инсандин - дици ваъ. Чав тувнайи мубарак къанажагъдин, аькьвлин эвез гъиямат йигъан, кьюб кlуру уьмрин эвелиъ Аллагьу Тааьлайи инсандикан ккунра апlиди. Аллагьу Тааьлайи Чан яратмиш’валариан ухьуз ашкар дапlнайиб анжагъ яшайиш бадали фу лазим вуш, сяргьятламиш дапlнайи саб зарра ву. Яшайишдихьна вуйивализ нефс, яшайишдиъ лазим вуйи терефар-шартlар агувализ фикир - гьаму кьюбиб шей’арин гьюкумра чаина гъадабгъну, дурар дюз вуйи къайдайиинди ишлетмиш апlбаз инсандиз аькьюлра тувна. Гьаму саб гьялкъайиъ, цlиб вуйи муддатнан уьмриъ, Чан кюллу мушкилатарин шилнаъ ахъбаз, илимдиинди жюрбежюр месэлйир гьял апlбаз ва гьямд-санайиинди Чан гьюзурнаъ гъуллугъ апlбаз, инсандиан удудукьру гьякьикьат биналамиш дапlнайи къайда-къанун Аллагьу Тааьлайи Чахьан жилариина Кьур’ан гьапlну ва ихь арайиъ дебккну.
Ухьу жвуваз дярябкърайи ва бисуз даршулайи, улупуз ва шиклиз хуз удудукьру къанажагъдикан улхури ахьа. Гьелбетда, мициб жавабдарвалихьна вуйи къайд апlбар гизаф гъагъидар, тамамди ачухъ апlуз даршлудар ву. Ухьу зиихъ дупнайиганси, ччвурар а – мелз кучну тlяаьм абгуз, дибисну гъагъишин тяйин апlуз, фициб вуш аьхювал, ранг улупуз даршлу хияларди гъузра.
Аькьюл, нефс, фикир! Гьаму шубубди (шейъ гьисабнаъ ади) инсан бахтлура апlура, бахтсузра, гьаму шубуб шейъну инсан аькьюллура апlура, делура. Гьаму шубуб шейъну инсан Аллагьдин Рягьимлуваликкнара ккаъра, жазайихьнара зигура - яни гьаму шубуб шейъну дюнья ккебгърира ву, ккидипурира.
Аькьвлин терефназ Аллагьдихьан вуйи табшуругъарси, Пайгъамбарин ﷺ гьядисарин теклифарси, нефсназ шейтlни хъана учlруди, аькьвлин терефар чlур апlбан тясирлувал тувра. Натижайиъ инсандин къанажагъ гьамрарин женгну уьбхьури дебккна. Мура Аллагьдин ﷻ Чан амур ву, ухь’ина вуйи имтигьян ву, Чаз гьаци ккун гъабхьну, дигиш апlуз шлу кьувват адар, Думу Падишагь Агъа ву, хъа ухьу Дугъаз мютlюгъ духьну ккуни Дугъан лукlар вухьа. Мушваъ ухьу гъаври даршлубкьан гъагъи сир фукlара адар. Ккунш гъул, ккунш хал, ккуншсана саб вилаят, душван гъурлушдиъ дюз къайда дебккбан ва думу уьбхбан бадали сар аьхюр, саб гьюкум дубхьну ккун шул. Инсандин къанажагъдиъра саб жюрейин, иллагьки аькьвлин, буйругъ чарасуз лазим ву.
Саб йишвхъанди - аькьвли, аьксина вуди гьатлинди нефсну буйругъ тувбиинди фикрин аннамиш’вал кацабхну, мянасузди гъубзри шулу. Фунубдин тясирлувал гъалиб гъабхьиш, инсан гьадинди гъягъидира ву. Аллагьдин амур, разивал ужуб терефназ – аькьвлин кьувватназ вуйиб шак-шугьба адарди тасдикь дапlну ккун шул. Варитlанна мяналуб гьадму ву ки, кьюб тереф чиб-чпиз къаршу вуйи женгниин гьарури гъирагъдилан чаз кюмекназ гьарай апlуру. Ккун дарапlишра, ихь нафсариз гьюссудвалариз шейтlни аьхю вуйи кьувватнан тясир тувра.
Хъа ихь къанажагъдиъ нефсра, фикирра, рюгьра аманат дапlнайи, дурарин жавабдарвалин йикьрарнаъ дебккнайи аькьвлихьан вари удукьру, варидарин гьюкум хлиъ айи Аллагьу Тааьла агуз, кюмекназ дугъаз гьарай апlуз удукьури адар…
«Эгер шейтlнихьан ув’ина фукlара писвал гъюри гъабхьиш, Аллагьдикан кюмек ккун апlин, Думу Ебхьрур, Жумартур ву». Хъана Аллагьу Тааьлайи кlура: «Узухьна илтlикlай – жавабра тувдиза».
Инсан тlиркlура, деъра, ахура, ужуб-харжибдиин машгъул шула. Гъазанмиш апlури, ипlури-ухури яшамиш шула, амма ухьу гьяракатнак китрайи аькьюл, нефс, фикир – мурар рякъюри адар, дурарин гъавриъ ахъуб читинра дар.
