Гъибайикан, футнийирикан дупнайи гафар

Гъибайикан, футнийирикан дупнайи гафар

Аллагьдиз ﷻ багахь вуйи лукIарин, инсан чIуру гьюрслуваларихьан, гьибайин хатIалувалихьанна мурдалвалихьан уьрхру, кьиматлу гафар ухьухьна дурукьна.

Магьа гьадрарикан сакьюдар, гъайгъусузур аькьвлихъна гъюз ва авамуриз аьгъю хьуз, мисаларди хурхьа:

1. Аллагьди Гьаънайири гъапну: «Инсандиз хурайикьан зарарнакан саб зарар чIяаьн ву, янаки дугъу, чавсир динагьли чве гьяспикк ккадрувал ва асккан апIувал, гьаз гъапиш мусурмандин ифтик, мал-девлетнак ва намуснак кучну ярамиш шулдар!»
2. Аллагьу Тааьлайи гъапну: «Гъибайихьан гучI апIинай, дугъриданна думу зинавалтIан чIуруб ву. Вягьтайиан душну, зинавал гъапIур пашманра шулу, Марцци ва Машгьур Аллагьу Тааьлайи дугъан гунгьарилан хилра алдабгъуру. Хъа футначийикан кIуруш, чав футнайикк ккауриз, хил алдабгъ дарпикьан гагьди, Аллагьу Тааьлайи дугълан хил алдабгъудар».
3. Аллагьди Гьаънайири гъапну: «Футначи Женнетдиъ ахъудар».
4. Мугьяммад Пайгъамбри гъапну: «Аллагьдин ﷻ варитIан алчагъ лукIарикан пузачвуз?» Асгьябари кIуру: «Йип, Аллагьди Гьаънайир». Думуган дугъу гъапну: «Дурар футнийир рагъурайидар, ккунидарин арйир чIюргъюрайидар ва тахсир кадрудар карцIрайидар ву».
5. Пайгъамбри ﷺ гъапну: «Алчагъ инсандикан (гунагькарикан) кIуру гьякь хъюлан гаф дар».
6. Дугъу гьацира гъапну: «КацIнайирикан (бедрягьдирикан) кIуру гьякь гъиба дар».
7. Асгьябарикан сари гъапну: «Шли инсанарикан гъиба апIураш, гьадгъу, кафарина кьибла дарпиди, чан хайирлу ляхнар рагъура».
8. Пайгъамбрин ﷺ гьядисдин гьякьнаан ас-Сафри Суфьяндихьан гьерхру: «Аллагьу Тааьлайиз гизаф йикк ккуни чан хуландарикан хъял кади шулу». Дугъу гьаму гафарин гьамци гъаврикк ккауйи: «Жарадарикан гъиба апIрударихьди гьадрарин йикк ипIуз гъитру».
9. Гьясан аль-Басрийиз муштулугъ тувру: «Инсанарикан сар увкан чIуруди гъулхну». Думуган гунагьсузри футначийихьна, гьамцдар гафарра хъерчну, меълишнарин хунча хътапIуру: «Уву узуз яв ужудар ниятар багъш гъапIубдикан аьгъю гъабхьунзуз, гьаддиз, узхьан удукьрубдиинди увуз баркаллагь кIураза».
10. Ибн Мубаракдиз гъибайикан гъапиган, гьамциб жаваб тувнийи: «Узу сар шилканкIа футнийир апIуйиш, йиз абайиканна бабкан апIуйза, гьаз гъапиш, йиз эдеблувалар дураризтIан лайикь дар».
11. Ибн Атаиллагь имамди гъапну: «Увуз инсандин аькьюл гьисс апIуз ккундуш, уву шилкан-вушра фукIа гъапиган, гьадгъу фу кIуруш, фикир тув. Дугъу, мисалназ, гьадму инсандин чIуру гъиллигъарикан пуз мумкин ву: «Гъита думу, дугъу гьадмукьан чIуруб гъапIну», - гъапиш, аьгъю йибхьки, думу инсан аьгъювалар адрур ва рюгьсузур вуйиб. Гьаз гъапиш, диндиинди иманлуйи чан иманлу чвуччвун намус дюбхну ккунду».
12. Аьраб шаирарикан сари гъапну:

«ГаркIлин зийнар ухди сагъ шул,

Хъа гафнандар - зат сагъ даршул».

Гюлбика Уьмарова