Ужур гъунши

Ужур гъунши

Ужур гъунши

Ассаламу аьлайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Гьаз вуш гьациб фикир шулуки, гьарсар касди чан гъуншйирилан думукьан ужуб фикир апlурдар кlури, саспидарин чlуру аьлакьйир шулу. Хъа саспидарсана йисариинди чиб-чпихъди гаф-чlал адарди шулу.

 

Магьа улихьнаси гьамциб гьядисайихъди гюрюшмиш гъахьунзу. Сар касди чан гъуншйирилан гьадмукьан ужудар гафар кlурайики, гьятта дугъахъ хъпехъури юкlв гьадмукьан рази гъабхьнийиз. Думу касдин гафариинди цlиб улихь вахтна гъуншдихъди аьлакьйир чlур хьуз хъюгъган, му касди чан гъуншди фукьан чlуруб гъапlишра, анжагъ ужуб гафтlан апlурдайза, гъапи. Гьамци сацlиб вахтналан му гъуншйир, чиб-чпиз кюмек апlури, читинвалариъ багахь шули, багахьлу инсанартlан ужудар аьлакьйириъ шулу. Магьа гьаму касдин гафариинди, чав сабур апlувалиан, уткан хасият улупувалиан, тмуну гъуншдизра кьабул гъабхьну ва фикир дапlну чан терефнаан удучlвурайи чlуру ляхнар дирчну.

Дупну ккундуки, гьарсар касдиз чан терефназди ужудар ляхнар дапlну ккунди шулу, гьаддихъди сабси жвувура тмуну касдихьна ужудар аьлакьйир улупури гъахьиш, ужуди янашмиш шулаш, думуган чиб-чпихьна гьюрматра артухъ шул ва Аллагьу Тааьлара рази шул.

Ихь диндира ухьуз гьаму ляхнихъна теклиф апlура. Пайгъамбарин ﷺ суннайиинди, гъуншйирихъди ужудар аьлакьйириъ духьну ккунду.

Гъуншйирихьна ужи духьну ккунивалин гьякьнаан сакьюдар гьядисар кlваин апlидихьа.

Пайгъамбарин ﷺ гьядисарикан сабунубдиъ дупна: «Аллагьу Тааьлайихъна Гъиямат йигъахъ хъугъу кас гъит чан гъуншдихъди ужудар аьлакьйириъ йихьри» (Муслим). Имам Бухарийихьан вуйи жара риваятдиъ дупна: «…гъит чан гъуншдихьна гьюрмат улупри».

Гъуншдиз гьюрмат апlури, пешкеш туври гъахьиш – му ухьу Пайгъамбарин ﷺ рякъюъди гъягъру инсанарин лишнарикан шул.

Пайгъамбари ﷺ гьацира, жвуваз гьязур гъапlу ипlрубдиканра гъуншйириз тувай, дупна. Абу Зарр асгьябди ктибтураки, узуз йиз дустру (Пайгъамбари) васият гъапlну: «Уву хураг апlруган, шид артухъдиси кубз ва дидкан яв гъуншдизра капI» (Муслим).

Анас ибн Маликдихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Чан гъунши гаш’валиъ айибра аьгъяди нивкlуз гъушу касдин узухъ хъугъувал тамам вуйиб дар» (Тlабарани).

Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гьядис ктибтура: «Аллагьу Тааьлайихъ ва Гъиямат йигъахъ хъугъу касди гъит гъуншдиз зарар тутруври» (Муслим).

Фикир тувай, аьзиз ватанагьлийир! Ухьу зиихъ кlваин дапlнайи гьарсаб гьядиснаъ ужудар аьлакьйирикан дупна, дурарикан саспидариъ гъуншйирихъди ужудар аьлакьйириъ хьувал Пайгъамбарихъ ﷺ хъугъувалихъди тевна. Му гьадмукьан заан дережайин ляхин ву.

Гьаци вуйиган, эгер гъийин йигъаз жвуван гъуншдихъди аьлакьйир ужудар дарди вуш, гьаму йигъланминакьан думу ляхин дюз алапlуз чалишмиш духьну ккунду.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз му ляхниъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюз кюмек туври.

 

 

Ансар Рамазанов

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Суал-жаваб

- Ич гъулан имамди улихь йисанра, гьаму йисанра Рамазандин ваз ккебгъруган ва ккудубкlруган, чаз ккуниси гьюкум адабгъура. Магьа гьаму йисанра ушвин ваз сад йигъ улихьна ккебгъну, ва гьаддиан ич жямяаьт гьамусяаьт кьюб тереф духьна. Гьаму дюшюшдиъ аьдати инсанари фу дапlну ккун? - Гьяйифки, саспи...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...


Пайгъамбари ﷺ швнуб сяаьтна нивкl апlури гъахьну?

Мусурман кас чав апlурайи вари ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюз чалишмиш шулу, саб ибадатнаъси, дюн`яйин имбу ляхнариъра, мисалназ, уьл ипlруган, палат алабхьруган, сефериъ учlвруган, ляхниъ ва гь.ж.   Гьаму ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюри, инсанди Аллагьу Тааьлайин...


Инсанарин чIуруваларихьан уьрхру 4 дюаь

Ухькан саспидариз, белки, алахьнушул сар шликIа ухьуз зарар шлу ляхнар апIру дюшюшар. Уьмрин тажруба айи ва Аллагьу Тааьлайихъ кIваантIан хъугънайи касдиз ухьухъди шулайиб вари анжагъ Сар Аллагьдихьан ﷻ вуйибдиин инанмиш ву, гьаддиз дицир кас, инсанарихьан вуйи писвалихьан уьрхя, кIури, Аллагьу...