Ужур гъунши

Ужур гъунши

Ужур гъунши

Ассаламу аьлайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Гьаз вуш гьациб фикир шулуки, гьарсар касди чан гъуншйирилан думукьан ужуб фикир апlурдар кlури, саспидарин чlуру аьлакьйир шулу. Хъа саспидарсана йисариинди чиб-чпихъди гаф-чlал адарди шулу.

 

Магьа улихьнаси гьамциб гьядисайихъди гюрюшмиш гъахьунзу. Сар касди чан гъуншйирилан гьадмукьан ужудар гафар кlурайики, гьятта дугъахъ хъпехъури юкlв гьадмукьан рази гъабхьнийиз. Думу касдин гафариинди цlиб улихь вахтна гъуншдихъди аьлакьйир чlур хьуз хъюгъган, му касди чан гъуншди фукьан чlуруб гъапlишра, анжагъ ужуб гафтlан апlурдайза, гъапи. Гьамци сацlиб вахтналан му гъуншйир, чиб-чпиз кюмек апlури, читинвалариъ багахь шули, багахьлу инсанартlан ужудар аьлакьйириъ шулу. Магьа гьаму касдин гафариинди, чав сабур апlувалиан, уткан хасият улупувалиан, тмуну гъуншдизра кьабул гъабхьну ва фикир дапlну чан терефнаан удучlвурайи чlуру ляхнар дирчну.

Дупну ккундуки, гьарсар касдиз чан терефназди ужудар ляхнар дапlну ккунди шулу, гьаддихъди сабси жвувура тмуну касдихьна ужудар аьлакьйир улупури гъахьиш, ужуди янашмиш шулаш, думуган чиб-чпихьна гьюрматра артухъ шул ва Аллагьу Тааьлара рази шул.

Ихь диндира ухьуз гьаму ляхнихъна теклиф апlура. Пайгъамбарин ﷺ суннайиинди, гъуншйирихъди ужудар аьлакьйириъ духьну ккунду.

Гъуншйирихьна ужи духьну ккунивалин гьякьнаан сакьюдар гьядисар кlваин апlидихьа.

Пайгъамбарин ﷺ гьядисарикан сабунубдиъ дупна: «Аллагьу Тааьлайихъна Гъиямат йигъахъ хъугъу кас гъит чан гъуншдихъди ужудар аьлакьйириъ йихьри» (Муслим). Имам Бухарийихьан вуйи жара риваятдиъ дупна: «…гъит чан гъуншдихьна гьюрмат улупри».

Гъуншдиз гьюрмат апlури, пешкеш туври гъахьиш – му ухьу Пайгъамбарин ﷺ рякъюъди гъягъру инсанарин лишнарикан шул.

Пайгъамбари ﷺ гьацира, жвуваз гьязур гъапlу ипlрубдиканра гъуншйириз тувай, дупна. Абу Зарр асгьябди ктибтураки, узуз йиз дустру (Пайгъамбари) васият гъапlну: «Уву хураг апlруган, шид артухъдиси кубз ва дидкан яв гъуншдизра капI» (Муслим).

Анас ибн Маликдихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Чан гъунши гаш’валиъ айибра аьгъяди нивкlуз гъушу касдин узухъ хъугъувал тамам вуйиб дар» (Тlабарани).

Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гьядис ктибтура: «Аллагьу Тааьлайихъ ва Гъиямат йигъахъ хъугъу касди гъит гъуншдиз зарар тутруври» (Муслим).

Фикир тувай, аьзиз ватанагьлийир! Ухьу зиихъ кlваин дапlнайи гьарсаб гьядиснаъ ужудар аьлакьйирикан дупна, дурарикан саспидариъ гъуншйирихъди ужудар аьлакьйириъ хьувал Пайгъамбарихъ ﷺ хъугъувалихъди тевна. Му гьадмукьан заан дережайин ляхин ву.

Гьаци вуйиган, эгер гъийин йигъаз жвуван гъуншдихъди аьлакьйир ужудар дарди вуш, гьаму йигъланминакьан думу ляхин дюз алапlуз чалишмиш духьну ккунду.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз му ляхниъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюз кюмек туври.

 

 

Ансар Рамазанов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Лукьман пайгъамбрин насигьят

Гьямд ибшри сар Аллагьдиз ﷻ ухьу мусурмнарди халкь апIувализ! Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир, ухькан гизафдариз ухьу фу бадали халкь дапIнаш кIваълан дубшна. Амма му ухьу асас фикир тувну ккуни ляхнарикан ву. Ихь ватанагьлийириз думу ляхникан кIваин апIбан бадали, Аллагьдин ﷻ амриинди, Лукьман...


Гьаму дюн’ятIан заан вуйи гъудган

Гьаму дюн’я ва вари му дюн’яйиъ айибтIан заанди ва багьалуди вуйи гъудган айин?   Имам Муслимдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ гьамци дупна: ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها   «ГвачIниндин гъудгнин улихь вуйи кьюб ракааьт суннат-гъудган заанди ву гьаму...


Ничlрас гъулаъ цlийи имам

Табасаран райондин варитlан ачухъди ккабалгнайи гъуларикан саб Ничlрас гъул ву. Му гъул жямяаьтдин арайиъ аьхюдарихьна гьюрмат ади, бицlидарихьна рягьимлувал ади янашмиш шулайиб ву.   Рягьматлу Хайирбег халу му гъулаъ имамди вуйи вахтна дарсариз гизаф бицlидар гъюри шуйи. Гъул-жямяаьтдин...


Хизан, хизан…

Ихь аьхю абйириланмина ухьухьна хизан бадали дурубкьнайиб саб ву: эгер увуз хизан уьбхюз ккундуш, читинвалар алахьруган, ккюгъну ккунду ва дурар гьял апlуз чарйир агури ккунду. Гьяйифки, му гафарин вари гъаври адар. Жилири му гафар анжагъ хпиризтlан кайидар дар кlура, хъа хпирисана му гафар жилириз...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...