Абдулла ибн Гьюзайфа ва Персияйин паччагь

Абдулла ибн Гьюзайфа ва Персияйин паччагь

Гьижрайиинди 6-пи йисан Пайгъамбари ﷺ  Аьбдуллагь ибн Гьюзайфайиз Персияйин паччагь Хосровдихьна кагъаз рубкьуб табшурмиш апIуру. Думу вахтари Пайгъамбарин ﷺ  жюрбежюр паччгьарихьна кагъзар гъахру 6 кас ади гъахьну. Ва гьадрарикан сар Аьбдуллагь ибн Гьюзайфа вуйи.

 

Чан хизанариз ва дустариз баркаллагь дупну, думу кас рякъюъ учIвру. Персияйиз хъуркьган, дугъу чаз паччагьдихъди рякъюз гъитуб ккун гъапIну. Дурар гюрюшмиш шлуган, дина паччагьдин багахь вуйидарра вари гъафнайи. Аьбдуллагьди паччагьдихьна кагъаз тувру кIуру вахтна, паччагьди чан сану гъаравгълиз, уву дибисну кагъаз узухьна аьбкъин кIури, ишара апIуру. Амма Аьбдуллагьди дугъахьна тувурдар, ва Пайгъамбари ﷺ , паччагьдин хилиз рубкь, гъапунзуз кIуру. Гьамци думу паччагьдин багахьна дуфну, Пайгъамбарин ﷺ  амур тамам апIуру. Хосровди, чандарикан сарихь думу кагъаз ачмиш дапIну, душваъ дибикIнайиб урхуз гъитру.

Душваъ дибикIнайи:

«Аллагьу Тааьлайин ччвурнахъан, гьаму дюн’яйиъ варидарихьна Рягьимлу, хъа Аьхиратдиъ анжагъ Аллагьдихъ хъугъдарихьнатIан… Аллагьди Гьаънайирихьан Пресияйин паччагь Хосровдиз. Гьякь рякъюъди гъягърудариз саламатвал…»

Му гафар гъеерхьу паччагьдиз, кагъаз ккебгъруган сабпи ражари чан ччвурналан ккебгънадар кIури, хъял гъафи. Хосровди думу кагъаз дячIябгъну дипру ва Аьбдуллагьра чав айи йишв’ан адауз гъитру.

Чаз туву табшуругъ тамам дапIну, Аьбдуллагь чан девейиинди Мединайиз кьяляхъ гьялак шулу.

Пайгъамбарихьна ﷺ  гъафиган, дугъу хъайи-хъайиси гъабхьи дюшюшдикан хабар тувру. Пайгъамбари ﷺ  гъапи: «Аллагьди ﷻ дугъан девлет танкь гъапIну».

Хъа Хосровди чан Йемендиъ айи вакил Базандиз,  Пайгъамбарихьна ﷺ  кьюр кьувватлу кас гьаъ, гъит дурари дугъахьна фулану кагъаз туври. Фу дапIнура думу кас узухьна хьади дуфну ккунду, гъапнийи.

Базанди чан терефнаан Пайгъамбарихьна ﷺ  кьюр кас гьаъру. Дурар Мединайиз хъуркьубси, дишлади Пайгъамбарихьна ﷺ  гъягъюру ва Базанди чпихьна туву кагъаз Пайгъамбарихьна ﷺ  рубкьуру. Кагъаз туври, дурари гъапну:

- Хосровди ич паччагьдиз увухьна учу гьауб ккун гъапIну ва учуз уву хъади Хосровдихьна гъягъюбра табшурмиш дапIна. Эгер уву учухъди гъафиш, учу увхъан дугъан улихь гаф апIидича ва дугъу увуз зарар тувидар. Хъа эгер уву ваъ кIуруш, увуз аьгъявузки дугъахъ хъайи кьувват, дугъу увура, яв халкьра танкь апIиди.

Пайгъамбари ﷺ  гъапи:

- Учву наан гъи эргвал гъивнуш, ари гьадина душну, хъанара эргвал йивай, хъа закур узухьна гъачай.

ГвачIнинган дурар гъафиган, Пайгъамбари ﷺ , Хосров чан бай Шурайхди йивну гъакIну, кIури хабар тувру. Дурар дишлади чпин паччагь Базандихьна гъягъюру ва му ляхникан хабар тувру. Паччагьди кIуру: Эгер дугъан гафар дюзидар вуш, думу дугъриданна Пайгъамбар ﷺ  ву, ва узу дугъахьди гъягъидиза.

ЦIиб вахтналан дугъахьна Шурайхдихьан кагъаз гъафи ва душваъ дугъу, чан адаш йивну гъакIунза, кIури, хабар туврайи. Му гафар гъеерхьган, Базанди, варидариз ебхьури, Ислам дин кьабул гъапIунза кIури, хабар тувру. Дугъахъди сабси дугъахъ хъайидарира Исдам дин кьабул гъапIнийи.

 

Сулейман Аьлигъазиев. (Аьбдуррагьман Рафат аль-Башайин «Пайгъамбарин ﷺ  асгьябарин тарих» кIуру китабдиан)

2026-09-01 (Рабиуль авваль 1448 г.) №9.


Гуми гъулаъ аьхю серенжем

21-пи авгъусти Табасаран райондин Гуми гъулаъ Пайгъамбар ﷺ бабкан гъахьи ваз улубкьбан гьюрматнаан аьхю мажлис кlули гъубшну.   Гьар йисан ихь республикайин шагьрариъ ва районариъ, Пайгъамбарин ﷺ уьмрикан ктибтури, дугъкан назмар урхру мажлисар шулу. Дупну ккундуки, мициб аьхю серенжем Гуми...


Яв унчIв марцц апIин!

Саб хизан цIийи хулариз удучIвну. ГвачIнинган нивкI’ан уягъ гъахьибси, хпир унчIв’ан гъилигиган, дугъаз гъуншди ккурттар ерццуз илирчури рякъюру.   - Лиг, фукьан марцциди дарди ккурттар дурччнаш, - гъапи дугъу жилириз. Жилири газат урхурайи ва хпири кIурубдиз фикир...


ГЪУДГАН

 Кучlвуб   Сар Аллагьдин Амриинди, Сар Аллагьдиз Аманатди, Сар Аллагьдик Умуд кади, Бисми дапlну, Бикlурайир Гъудгникан ву Жулжагъ Амир, Аллагьдин лукl, Аьраблин хтул; Эзбер гъапlур Насигьятдин Нур туврайи Аьршдин калам, Шариаьтдин Гьюкум, къанун; Дикъатлуди Уьбхюз...


Гьядис гьякьлуб вуш, ари гьадму йиз мазгьаб ву

Мазгьабар дерккру вахтари, гьядисарикан фундар гьякьлудар вуш, фундарсана зяифдар ва инсанари ктагъдар вуш, аьгъяди гъабхьундар – магьа саспидари гьамци кlури шулу.   Гъи интернет айивалиан, мусурмнарин арайиъ фукьан манзил ашра, саб гъулаъ айиганси гаф-чlал апlуз шулу. Гьаддиз...


Эдеблуваликан кьюб гаф

Гьязряти Уьмари гъапну: «Сифте эдеб бисай, хъа илим аьгъю апlинай». Илимдинтlан нафсдин эдебар гизаф ву, эдеб адарш, илимдиканра мянфяаьт дархьуз мумкин ву. Ислам дин чаин жа-жара шейэрикан дапIнайи хьуб бару али шагьрик мисал ву. Сабпиб – гъизиликан, кьюбпиб - арсракан, шубубпиб...