Абдулла ибн Гьюзайфа ва Персияйин паччагь

Абдулла ибн Гьюзайфа ва Персияйин паччагь

Гьижрайиинди 6-пи йисан Пайгъамбари ﷺ  Аьбдуллагь ибн Гьюзайфайиз Персияйин паччагь Хосровдихьна кагъаз рубкьуб табшурмиш апIуру. Думу вахтари Пайгъамбарин ﷺ  жюрбежюр паччгьарихьна кагъзар гъахру 6 кас ади гъахьну. Ва гьадрарикан сар Аьбдуллагь ибн Гьюзайфа вуйи.

 

Чан хизанариз ва дустариз баркаллагь дупну, думу кас рякъюъ учIвру. Персияйиз хъуркьган, дугъу чаз паччагьдихъди рякъюз гъитуб ккун гъапIну. Дурар гюрюшмиш шлуган, дина паччагьдин багахь вуйидарра вари гъафнайи. Аьбдуллагьди паччагьдихьна кагъаз тувру кIуру вахтна, паччагьди чан сану гъаравгълиз, уву дибисну кагъаз узухьна аьбкъин кIури, ишара апIуру. Амма Аьбдуллагьди дугъахьна тувурдар, ва Пайгъамбари ﷺ , паччагьдин хилиз рубкь, гъапунзуз кIуру. Гьамци думу паччагьдин багахьна дуфну, Пайгъамбарин ﷺ  амур тамам апIуру. Хосровди, чандарикан сарихь думу кагъаз ачмиш дапIну, душваъ дибикIнайиб урхуз гъитру.

Душваъ дибикIнайи:

«Аллагьу Тааьлайин ччвурнахъан, гьаму дюн’яйиъ варидарихьна Рягьимлу, хъа Аьхиратдиъ анжагъ Аллагьдихъ хъугъдарихьнатIан… Аллагьди Гьаънайирихьан Пресияйин паччагь Хосровдиз. Гьякь рякъюъди гъягърудариз саламатвал…»

Му гафар гъеерхьу паччагьдиз, кагъаз ккебгъруган сабпи ражари чан ччвурналан ккебгънадар кIури, хъял гъафи. Хосровди думу кагъаз дячIябгъну дипру ва Аьбдуллагьра чав айи йишв’ан адауз гъитру.

Чаз туву табшуругъ тамам дапIну, Аьбдуллагь чан девейиинди Мединайиз кьяляхъ гьялак шулу.

Пайгъамбарихьна ﷺ  гъафиган, дугъу хъайи-хъайиси гъабхьи дюшюшдикан хабар тувру. Пайгъамбари ﷺ  гъапи: «Аллагьди ﷻ дугъан девлет танкь гъапIну».

Хъа Хосровди чан Йемендиъ айи вакил Базандиз,  Пайгъамбарихьна ﷺ  кьюр кьувватлу кас гьаъ, гъит дурари дугъахьна фулану кагъаз туври. Фу дапIнура думу кас узухьна хьади дуфну ккунду, гъапнийи.

Базанди чан терефнаан Пайгъамбарихьна ﷺ  кьюр кас гьаъру. Дурар Мединайиз хъуркьубси, дишлади Пайгъамбарихьна ﷺ  гъягъюру ва Базанди чпихьна туву кагъаз Пайгъамбарихьна ﷺ  рубкьуру. Кагъаз туври, дурари гъапну:

- Хосровди ич паччагьдиз увухьна учу гьауб ккун гъапIну ва учуз уву хъади Хосровдихьна гъягъюбра табшурмиш дапIна. Эгер уву учухъди гъафиш, учу увхъан дугъан улихь гаф апIидича ва дугъу увуз зарар тувидар. Хъа эгер уву ваъ кIуруш, увуз аьгъявузки дугъахъ хъайи кьувват, дугъу увура, яв халкьра танкь апIиди.

Пайгъамбари ﷺ  гъапи:

- Учву наан гъи эргвал гъивнуш, ари гьадина душну, хъанара эргвал йивай, хъа закур узухьна гъачай.

ГвачIнинган дурар гъафиган, Пайгъамбари ﷺ , Хосров чан бай Шурайхди йивну гъакIну, кIури хабар тувру. Дурар дишлади чпин паччагь Базандихьна гъягъюру ва му ляхникан хабар тувру. Паччагьди кIуру: Эгер дугъан гафар дюзидар вуш, думу дугъриданна Пайгъамбар ﷺ  ву, ва узу дугъахьди гъягъидиза.

ЦIиб вахтналан дугъахьна Шурайхдихьан кагъаз гъафи ва душваъ дугъу, чан адаш йивну гъакIунза, кIури, хабар туврайи. Му гафар гъеерхьган, Базанди, варидариз ебхьури, Ислам дин кьабул гъапIунза кIури, хабар тувру. Дугъахъди сабси дугъахъ хъайидарира Исдам дин кьабул гъапIнийи.

 

Сулейман Аьлигъазиев. (Аьбдуррагьман Рафат аль-Башайин «Пайгъамбарин ﷺ  асгьябарин тарих» кIуру китабдиан)

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Уягъ духьну ккунду

«Аллагьу Тааьлайин назарлувал жямяаьтдиин алиб ву», «Инсанарикан варитlан багьалур – жямяаьтдиз хайирлу кас ву», «Хайир-берекет яшлу ксарилан бихъруб ву», «Аьлим гьадму кас вуки, чаз фу аьгъяш, гьациб аьмалра апlурайир». Пайгъамбарин ﷺ гьаму...


Йиз Хюрикк гъул

Имандин нур чан кlваъ айи муъминди Аллагьдихъди гъабхру сюгьбат ву гъудган. Муъмин касдиз айи нурлу имандин Маракьлу мурхьул ву, йиз дустар, гъудган.   Гукни сесниинди кlураза гафар: Жегьеннемдин цlихьан уьрхява, Аллагь. Ккун апlури гьачlарккназа йиз хилар: Учуз женнет кьисмат апlин,...


Дамагълувал фу вуйкlан?

Инсандин чаз айи гьюрмат, ккунивалианси, разивалианра чахьна айи табиаьтдин гьисс ву.   Бязи инсанар жвув кьадарсуз ккунивалиан, Аллагьдин ﷻ имбу лукIар, сарра гьяспикк ккадарди, фурс кади шулу. Гьамци инсан инсанарихьинди даккунди, дурар саймиш дарапIри, саринра гаф гъададабгъри, имбудар...


Велед бабкан гъахьиган убккру аькьикьайикан

Аькьика – велед бабкан гъахьиган, Аллагьу Тааьлайиз гьямд апIури, убккру гьяйванат ву. Гьяйифки, ухьухь му ляхниз думукьан фикир туврадар, гьеле Пайгъамбарин ﷺ ижми суннатарикан вушра.   Аькьикьа апIбан гьюкум Шафии, Малики ва Гьямбали мазгьабариинди, аькьикьа Пайгъамбарин ﷺ лапра...


Бахилвалинна даккнишнан гьякьикьат ва дурарин аьхир

Аллагьу Тааьлайи сар шлизкIа уж`вал гъапIиган, бахилвализ гьадму инсан дугъаз гъапIу хайирлуваларихъ мягьрум духьну ккунди шулу. Хъа даккнишнакан улхуруш, дидин бин душманвал, хъял ва инсанарихъди айи аьлакьйир чIюргъювал ву.   Бахил кас, сар касра сикинди гъидритру, аьдалатсуз ва рягьимсуз...