Абдулла ибн Гьюзайфа ва Персияйин паччагь

Абдулла ибн Гьюзайфа ва Персияйин паччагь

Гьижрайиинди 6-пи йисан Пайгъамбари ﷺ  Аьбдуллагь ибн Гьюзайфайиз Персияйин паччагь Хосровдихьна кагъаз рубкьуб табшурмиш апIуру. Думу вахтари Пайгъамбарин ﷺ  жюрбежюр паччгьарихьна кагъзар гъахру 6 кас ади гъахьну. Ва гьадрарикан сар Аьбдуллагь ибн Гьюзайфа вуйи.

 

Чан хизанариз ва дустариз баркаллагь дупну, думу кас рякъюъ учIвру. Персияйиз хъуркьган, дугъу чаз паччагьдихъди рякъюз гъитуб ккун гъапIну. Дурар гюрюшмиш шлуган, дина паччагьдин багахь вуйидарра вари гъафнайи. Аьбдуллагьди паччагьдихьна кагъаз тувру кIуру вахтна, паччагьди чан сану гъаравгълиз, уву дибисну кагъаз узухьна аьбкъин кIури, ишара апIуру. Амма Аьбдуллагьди дугъахьна тувурдар, ва Пайгъамбари ﷺ , паччагьдин хилиз рубкь, гъапунзуз кIуру. Гьамци думу паччагьдин багахьна дуфну, Пайгъамбарин ﷺ  амур тамам апIуру. Хосровди, чандарикан сарихь думу кагъаз ачмиш дапIну, душваъ дибикIнайиб урхуз гъитру.

Душваъ дибикIнайи:

«Аллагьу Тааьлайин ччвурнахъан, гьаму дюн’яйиъ варидарихьна Рягьимлу, хъа Аьхиратдиъ анжагъ Аллагьдихъ хъугъдарихьнатIан… Аллагьди Гьаънайирихьан Пресияйин паччагь Хосровдиз. Гьякь рякъюъди гъягърудариз саламатвал…»

Му гафар гъеерхьу паччагьдиз, кагъаз ккебгъруган сабпи ражари чан ччвурналан ккебгънадар кIури, хъял гъафи. Хосровди думу кагъаз дячIябгъну дипру ва Аьбдуллагьра чав айи йишв’ан адауз гъитру.

Чаз туву табшуругъ тамам дапIну, Аьбдуллагь чан девейиинди Мединайиз кьяляхъ гьялак шулу.

Пайгъамбарихьна ﷺ  гъафиган, дугъу хъайи-хъайиси гъабхьи дюшюшдикан хабар тувру. Пайгъамбари ﷺ  гъапи: «Аллагьди дугъан девлет танкь гъапIну».

Хъа Хосровди чан Йемендиъ айи вакил Базандиз,  Пайгъамбарихьна ﷺ  кьюр кьувватлу кас гьаъ, гъит дурари дугъахьна фулану кагъаз туври. Фу дапIнура думу кас узухьна хьади дуфну ккунду, гъапнийи.

Базанди чан терефнаан Пайгъамбарихьна ﷺ  кьюр кас гьаъру. Дурар Мединайиз хъуркьубси, дишлади Пайгъамбарихьна ﷺ  гъягъюру ва Базанди чпихьна туву кагъаз Пайгъамбарихьна ﷺ  рубкьуру. Кагъаз туври, дурари гъапну:

- Хосровди ич паччагьдиз увухьна учу гьауб ккун гъапIну ва учуз уву хъади Хосровдихьна гъягъюбра табшурмиш дапIна. Эгер уву учухъди гъафиш, учу увхъан дугъан улихь гаф апIидича ва дугъу увуз зарар тувидар. Хъа эгер уву ваъ кIуруш, увуз аьгъявузки дугъахъ хъайи кьувват, дугъу увура, яв халкьра танкь апIиди.

Пайгъамбари ﷺ  гъапи:

- Учву наан гъи эргвал гъивнуш, ари гьадина душну, хъанара эргвал йивай, хъа закур узухьна гъачай.

ГвачIнинган дурар гъафиган, Пайгъамбари ﷺ , Хосров чан бай Шурайхди йивну гъакIну, кIури хабар тувру. Дурар дишлади чпин паччагь Базандихьна гъягъюру ва му ляхникан хабар тувру. Паччагьди кIуру: Эгер дугъан гафар дюзидар вуш, думу дугъриданна Пайгъамбар ﷺ  ву, ва узу дугъахьди гъягъидиза.

ЦIиб вахтналан дугъахьна Шурайхдихьан кагъаз гъафи ва душваъ дугъу, чан адаш йивну гъакIунза, кIури, хабар туврайи. Му гафар гъеерхьган, Базанди, варидариз ебхьури, Ислам дин кьабул гъапIунза кIури, хабар тувру. Дугъахъди сабси дугъахъ хъайидарира Исдам дин кьабул гъапIнийи.

 

Сулейман Аьлигъазиев. (Аьбдуррагьман Рафат аль-Башайин «Пайгъамбарин ﷺ  асгьябарин тарих» кIуру китабдиан)

2026-05-01 (Зуль Къаида 1447 г.) №5.


Дишагьлийи шалвар алабхьбакан

Суал: Дишагьлийириз хулаъ айи вахтна жилиринубсиб шалвар алабхьуз ихтияр айин?   Жаваб: Дишагьлийи Шариаьтдиинди жара чаз мягьрам дару жилар хьайи йишвахь чан жандак ккебкну ккунду. Эгер ухьу дишагьлийири, шубари гьяятдиъ заълан туника, юбка алдарди шалвар алабхьбакан кIури гъахьиш, дици хай...


Пайгъамбари ﷺ улупу рякъ

Бургьанкент гъулан имам Рамазан Шихбабаевдихъди вуйи интервью   Ихь жигьил имамарикан ва дурари гъабхурайи диндин ляхнарикан мялумат тувуб давам апlурахьа. Улихь нумрариъ ухьу гъапиганси, жигьилари чпин уьмрин рякъ диндихъди аьлакьалу апlувал заан ляхнарикан ву, ва гьарсар кас дурариз...


Дагъустанлуйирин сабвал

Ассаламу аьлейкум, йиз бицlи, амма аьхю рягьимлувал кlваъ айи халкь! Аьхиримжи гьяфтйириъ Дагъустандин жюрбежюр районариъ шту ккау гизаф йишвар гъахьну, гизаф кьадар зарар гъабхьну. Дурарикан лап аьхю зарар Хасавюртовский, Дахадаевский ва Дербентский районариз гъабхьну.   Табасаран...


Сабур дапlну ккуни 4 дюшюш

Сабур апlуз аьгъювал инсандин хасиятнан лишнарикан варитlан уткан лишан ву. Читин гьялнаъ ахъу касдиз саб къайдайиз гъяйиз, юкlв гъюдли хьайиз саб кьадар вахт лазим ву. Му дюшюшдиъ сабур апlувал ихь имандихъди аьлакьалу ву.   Абу Гьурайрайихьан вуйи гьядисдиъ Пайгъамбари ﷺ, муъмин касдин...


Дишагьлийиин заанваликан 10 гьядис

Ислам диндиъ дишагьли заанди дерккна. Мусурман дишагьли, жвуван велед риш, уьмрин юлдаш хпир, дада, чи кIуру ччвурариинди дишагьли лазим вуйи кьадар заан дережайиинди дерккна.   Мисалназ, риш чан адаш женнетдиъ учIвбаз себеб шлу ляхнарикан ву; хпир себеб вуди, дугъан жилирин имандин гьацI...