Пайгъамбар ﷺ гьаз ишури гъахьну?
Пайгъамбар ﷺ гьаз ишури гъахьну?
Пайгъамбрар Аллагьу Тааьлайин махлукьатарикан варитIан заанди дерккнайидар ву. Дурар гунгьарихьан азад дапIна, гьякьлубтIан кIурудар дар, вари ляхнариъ дюзиб кIурудар ву, тамам фикрин эйсйир ву ва дурари Аллагьу Тааьлайи чпиз туву табшуругъар инсанарихьна рубкьуру. Гьаддихъди сабси пайгъамбрариз инсанариз айи вари имбу лишнарра а: пашманвал, разивал, ишувал, аьлхъювал. Хъа Мугьяммад пайгъамбарин пашманвалин себеб фу вуйкIан?
Аллагьу Тааьлайин Пайгъамбар инсанарихъди разиди гаф-чIал апIрур, машнаъ инчI айир гъахьну. Вари чан уьмриъ дугъахъди пашманвалра дадмиш апIури гъахьну, дугъаз уларилан нивгъар гъягъювалра хас вуди гъабхьну. Думу фици аьлхъюри гъахьнуш, ари гьаци ишурира гъахьну, амма дугъан ишувал саризра ебхьури гъабхьундар ва ишруган ягъалди саб сесра дугъ’ан адабхъури гъабхьундар. Дугъу кми-кмиди чан асгьябариз кIури гъахьну: «Эгер узуз аьгъюбдикан учвузра хабар айиш, аьлхъюб цIиб дапIну ишуб артухъ апIуйчва!» (аль-Бухари ва Муслим).
Пайгъамбар ﷺ Аллагьу Тааьлайихьан гучI хьади ишури гъахьну, Кьур’ан урхруган ва чан умматдихъан дерд кади ишури гъахьну.
Пайгъамбар инсандин рягьимлувалин нумуна вуйи, имбудариканра чпин юкIвар гъюдли апIуб ккун апIури гъахьну. Пайгъамбар ﷺ чан бай Ибрагьим кечмиш гъахьиган ишури гъахьну. Саб ражари дугъан уларилан нивгъар гъушган, Аьбдуррагьман ибн Аьвфди гъапну: «Увура ишури шулна, я Расулаллагь?» Пайгъамбари ﷺ жаваб туву: «Я ибн Аьвф, дугъриданна, му рягьимлувалин лишан ву!», хъасин давам гъапIну: «Дугъриданна, улар ишура, кIваъ пашманвал а, амма ухьу ихь Аллагьдиз ﷻ ккунибтIан кIурадархьа! Дугъриданна, увхьан жара хьувалиъ учуз пашманвал а, я Ибрагьим!» (имам аль-Бухари).
Сяъд бин Уьбада читинди кетIерццган, Пайгъамбар ﷺ асгьябарихъди дугъахьна гъафну. Аьзарлуйихьна учIвну, фици дугълан багахьлуйир илтIикIнаш гъяркъган, Пайгъамбари ﷺ гьерху: «Кечмиш духьнайин?» Дурари жаваб туву: «Ваъ, я Расулаллагь», думуган Пайгъамбарин ﷺ уларилан нивгъар гъягъюру. Пайгъамбар ﷺ ишури гъяркъган, имбударра ишуз хъюгъю. Хъасин Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Учвуз ебхьураданчвуз? Дугъариданна Аллагьу Тааьлайи я уларилан гъушу нивгъарихъан, ясана кIваъ айи пашманвалихъан аьзаб туврадар». Ва: «Дугъу я аьзаб тувру, ясана рягьимлувал улупуру гьамдихъан!» - кIури, чан мелзнихьинди улупну, давам гъапIну: «Дугъриданна, кечмиш духьнайидариз аьзаб тувру багахьлуйири гъалин сесниинди ишлар апIруган!» (имам аль-Бухари).
Абу Гьурайрайилан дуфнайики: Пайгъамбар ﷺ, чан дадайин накьвдихъна гъафиган, ишуз хъюгъну, ва дугъахъди имбударра ишуз хъюгъю (имам Муслим).
Пайгъамбарин ﷺ дерд-пашманвал ярхиб шуйи, гьаз гъапиш инсанариз уж’вал бадали, дугъу чан умматдикан гизаф фикрар апIуйи. Дурарикан саспидар ужувлахьан ярхла шуйи, дидин мянфяаьт аьгъдарди, хъа думу ляхнихъан Пайгъамбарин ﷺ кIваъ пашманвал шуйи.
Гьамци пашманвалиинди Пайгъамбари ﷺ ухькан фикрар апIури гъахьну, уларилан нивгъар гъягъюри, чан умматдин дерднаъ гъахьну. Гьаддиз ухьу ихь ккуни Пайгъамбарин ﷺ рякъ дипну ккундар, дугъан суннайихъан ижмиди хъичIихну ккунду. Гьарсаб ухьу апIру ляхин Дугъан рякъюхъди теври кIули дубхну ккунду.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ихь юкIвариъ рягьимлувал ипри, гъит ухьу Чаз ккуни лукIарикан апIри, гьич саб вахтнара диндиз кьял гьибицру агьларикан ухьу даришри.
