Хизан, хизан…

Хизан, хизан…

Ихь аьхю абйириланмина ухьухьна хизан бадали дурубкьнайиб саб ву: эгер увуз хизан уьбхюз ккундуш, читинвалар алахьруган, ккюгъну ккунду ва дурар гьял апlуз чарйир агури ккунду. Гьяйифки, му гафарин вари гъаври адар. Жилири му гафар анжагъ хпиризтlан кайидар дар кlура, хъа хпирисана му гафар жилириз кайидар ву кlура.

 

Хизан жара шлуган, аьхюбсиб пай дюшюшариъ тахсир кьюбридаринубра вуди шула. Дурарин тахсир фтиъ ади шулу? Чиб кlурайи гафар сар-сариз ерхьурдар. Гьарури учв гьякь вуди гьисаб апlура, хъа тмунурин гафар ерхьурадар.

Гьамус саб ляхниз фикир тувай: Кьюр кас эвлемиш духьну, чпин сатlиди вуйи уьмур ккабалгуз хъюгъру, дурар чпин уьмрин саб кьадар вахтназкьан аьгъюдаркьан дарди шулу. Аллагьу Тааьлайин амриинди мурар эвлемиш шулу. Гьамус ухьуз саб дупну гьамрарин кьюриддинра хасият саб дубхьну ккунду кlури, думу шлуб дар. Гьарурин чан хулаъ туву тербия, гьарурин чан яшамиш хьувалин къайда айиб ву. Му саб дупну дигиш апlуз шлу ляхин дар. Му, йигъар-йишвар гъягъюри, чиб-чпин хасият бисури, кайи нукьсанвалар сатlиди ктагъури, яваш-явашди ккабалгру ляхин ву.

Вари дюшюшарра сабстар шулдар. Ухьу мушваъ кlурайиб варидариз кайиб ву пузра шулдар. Жилиринна хпирин арайиъ наразивалар гъахьиган, имамари, аьлимари гьарсаб дюшюш жа-жаради гьял апlури шулу. Дици дарш шулдар.

Гьаз жилирна хпир хал ккадабхъувалихьан ярхла духьну ккунду? Гьаз гъапиш думу Аллагьу Тааьлайиз ккуни ляхин дар. Думу шейтlан ва иблис артухъ рази шлу ляхин ву. Жилирна хпир гъярхьруган, шейтlан гизаф разиди шулу.

Саспи дюшюшариз гъилигиган, гьаци вуйибра рябкъюри шулу. Улихьнаси гьамциб саб дюшюш гъабхьну: жигьил жилирна хпир, жара хьуз кlури, имамдихьна дуфнайи. Дурарин жара хьуз айи себеб анжагъ саб гьамдиътlан адайи - сижари швушваз машинкайихъ хъахьну ккурттар урччруган, порошок цlибди кабхь, гъапну. Гьаму гаф гъапниз кlури, жигьил швушваз хъял гъафну, ва дидхъанмина жигьил жилирна хпир чиб-чпигъди гъярхьуз хъюгъну. Лигайчва, гъийин йигъан фици бицlи ляхнариланмина хизанар ккадахьураш. Дици хай даршулда! Эгер мицдар ляхнариланмина хизанар ккадахьуруш, яваш-явашди сабкьан хизан амдарди шул.

Гъийин девриъ иллагьки жигьиларин хизанар ккадахьувалар артухъ духьна, бязи йишвариъ эвлемиш гъахьидарик гьацlартlан артухъ жара шула. Мициб аьгьвалат гъябкъган, дердра шулу.

Гьарсаб ккадабхъу хизандин чан себеб ади шулу. Ав, саспи вахтари сарун сатlиди яшамиш хьуз даршлу дюшюшарра арайиз гъюру, думуган сарун жара хьубтlан гъайри фукlара гъубзурдар. Жара шлуганра чlурувалар дарапlди, веледар аш, дурариз гиран даршлуганси, чиб-чпиз лазим дару гафар дарпиди, инсан жюрейиинди жара духьну ккунду. Гьяйифки, асас пай жара шлу хизанариъ чиб-чпиз аьхю гиранар ктаури, нянатар алаури шулу. Дицдар ляхнар мапlанай. Думу гунагь шлу ляхин ву.

Варитlан дерднануб, бицlидарра арайиз дуфнайи вахтна жилирна хпир жара хьуб, гьадму ву. Аьхюдарин гьа баладар, гьадму бицlидарин язухъ шулу. Ав, саспи абйир-бабари, веледарикан фикир апlури, чпиз фукьан читинди вушра, хизан ккададабхъуз чарйир агуру, жвуван веледар бадали сабур апlуру. Хъа саспидариз бицlидарикан дерд кадикьан шулдар, дурариз анжагъ чпин уьмур утканди ккунду. Дурарин хиял шулу, гьамус жара духьну, хъа алахърур ужур шул, кlури. Амма вари ляхнар ухьуз ккуниганси шлудар дар. Саспи дюшюшариъ жара духьну, жарарихъди уьмур ккебгъган, хъасин му ккадабхъу хизандин гъадри шулу. Дицдар дюшюшарра цlиб адар. Гьаддиз му ляхниъ варитlан артухъ сабур дапlну ккунду.

Ихь жигьилар чпи апlурайи гъалатlарин гъаври духьну, жилирна хпир жара хьувалар цlиб шул, кlури, умуд киврухьа.

Гъит Аллагьу Тааьлайи гьарсаб хизандиз шадвал, берекет ва бахт туври.

 

Ансар Рамазанов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Бицlидарин шадвалин йигъар

Ассаламу алейкум, аьзиз ватанагьлийир! Аьхиримжи йисари бицlидарин тятlиларин вахтна Дагъустандин тамам вари шагьрар-гъулариъ бицlидар диндихъди таниш апlру дарсар гъягъюри шулу.   Гьар йисан бицlидарин натижйириз лигруган, юкlв шад шулу. Улихь вахтари мицдар мумкинвалар адайи, думуган,...


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...


Аьжузвалихьан уьрхюз себеб шлу гирами аятар

Инсанди апIру заан ужувлан ва савабнан ляхнарикан саб гирами Калам урхуб ву. Мусурман касдиз думу урхбан саваб шула, гьеле думу дидин мянайин гъаври шуладаршра.   Амма, эгер урхурайириз дидин мянара аьгъяди, убхурайибдикан фикирра апIури гъабхьиш, дицир касдиз хъанара гизаф саваб ва Аллагьу...


Гьаму дюн’ятIан заан вуйи гъудган

Гьаму дюн’я ва вари му дюн’яйиъ айибтIан заанди ва багьалуди вуйи гъудган айин?   Имам Муслимдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ гьамци дупна: ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها   «ГвачIниндин гъудгнин улихь вуйи кьюб ракааьт суннат-гъудган заанди ву гьаму...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...