Гъудгник карагьат вуйи ляхнар
Гъудган апIурайи вахтна карагьат вуйи дюшюшарра гизаф а, яни дарапIди гъитиш ужи вуйидар.
Дурарикан гьисаб шула:
- Гъудгниъ тамам апIру суннатарикан сабкьан тамам дарапIди гъибтуб карагьат ву.
- Гъудган апIурайиган, саб себебра адарди, му терефназди, тмуну терефназди лигубра карагьат ву. Дидиз далил вуди Пайгъамбарин ﷺ гьядис хибдихьа: «Гъудгник кайир жюрбежюр терефаризди лигури хъюгъяйизкьан Аллагьу Тааьла дугъахьинди лигури гъузру. Думу жара терефаризди илдицган, Аллагьу Тааьлара дугъхьан илдицуру» (Аьгьмад, Абу Дауд, Ан-Насаи, Аль-Гьяким).
- Гъудган апIурайиган заваризди лигуб карагьат ву.
- Саб себебра адарди, гъудган апIурайиган улар уьлчIюкьюб, гьеле думу кас улариз дярябкърур вушра. Эгер сужда апIру йишвак, ясана яв улихь хьайи цалик кишрийир каш, думуган гъудгниъ хушуъ хьуз кIури улар уьлчIюкьюб ужи ву, Аллагьдикан ﷻ фикир апIури гъудган апIуз рягьятди хьубан бадали.
- Гьагьар апIувал дебккуз шулуш, гъудгниъ гьагьар апIубра карагьат ву. Эгер дебккуз шулдарш, гьагь апIруган хилихъди ушв гьибкуб суннат ву ва Ибну Гьяжарин «Тугьфатуль Мугьтаж» китабдиъ дибикIнайибдиинди фунуб хлихъди гьибкрашра фаркьвал адар. Хъа саспи аьлимари гагул хилин заан йишвахьди гьибкиш ужи ву, кIура.
- КIул’ин фукIара алдарди ва гъюнар ачмишди гъудган апIубра карагьат ву.
- Гъудган апIурайириз саб ликриинди дугъужвуб, ясана кьюбиб ликарра карсну дугъужвуб карагьат ву. Дишагьлийиз ликар карсну дугъужвуб карагьат дар, хъа суннат шула. Эгер гъудган лапра ярхиди апIури, бизар хьувалиан саб ликриин гуж илипну тмуну ликриз цIиб рягьятвал тувраш, думу дюшюшдиъ карагьат адар.
- Хил гъвал’ин иливну дугъужвубра карагьат ву, гьаз гъапиш думу жугьдарин дугъужвувал гьисаб шула ва гьацира агъирвалра улупуб ву.
- Рукуъдиъ ва суждайиъ айиган, жилариз хилар ва ликар жандик карсну гъитуб карагьат ву, хъа дишагьлийириз думу суннат шула.
- Рукуъ апIруган кIул юкьяхьди сабси дарди за, ясана ис апIубра карагьат ву.
- Цалихъ, ясана саб гьациб жара йишвахъ хъахъну гъудгник дугъужвуб карагьат ву, эгер гьадму мутму гьадабгъиш, гъудган апIурайирихьан ликариин дугъужвуз шулдарш.
- Гъудгник кади ахту гъафиган, думу жвуван улихьинди, ясана арччул терефназди гатIабхьуб карагьат ву. Мистан цаликинди, мистан жилиин, ясана мисткан кIури гьисаб апIурайи йишвахьинди гъудгнин вахтна ахту ккатIабхьуб гьярам ву. Гьаци вуйиган, эгер мистаъ айи вахтна ахту гатIабхьувал герек гъабхьиш, гагул хилин лугарихъ, ясана ягълухъигъинди гатIабхьну ккунду. Эгер Мединайин Равзайиъ, яни Пайгъамбар ﷺ фаркьат дапIнайи йишваъ ади гъахьиш, арччул терефнаъ айи ккурттнан лугахъинди, ясана ягълухъигъинди уч апIиди, гьаз гъапиш думу вахтна дугъан гагул терефнаъ Пайгъамбар ﷺ хьа.
Гъудгник кадарди, гьяятдиъ, кючейиъ ашра, жвуван улихьинди, арччул ва кьибла терефназди ахту гатIабхьуб карагьат ву. Хъа эгер гагул терефнахь сар кас хьаш, думуган диндира гатIабхьуб карагьат ву. Думу дюшюшдиъ гьадму касдихьан гьидицну гагул терефназди гатIабхьуб ужу ву, дицибра мумкинвал адарш, думуган арччул терефназди гатIабхьуру. Эгер гагул терефназди инсан хьташ ахту динди гатIабхьбан себебра гьадму вуки, ухьухъди хъади шлу малаикарикан, гагул терефнаъ айибтIан, арччул терефнаъ айиб заанди ву. Хъа шариаьтди инсандихьна вуйи гьюрмат малаикарихьнатIан заанди дебккна.
- Ягъалди дурхну ккуниб жвувакди урхуб ва жвувакди дурхну ккуниб ягъалди урхубра карагьат ву.
- Сабпи «аттагьиятдиъ» Пайгъамбарин ﷺ ал-асгьябариина, тухумдиина салаватар хури ярхи апIубра карагьат ву. Гьацира кьюбиб суждйирин арайиъ улупнайибтIан артухъ дусубра карагьат ву.
- Аьхю ва бицIи чIат хъайи касдизра гьадму гьялнаъ ади гъудган апIуб карагьат ву.
- Багахь ипIруб хьади ва жвувазра думу ипIуз гизаф иштагь ади гъудган апIубра карагьат ву. Эгер гъудгнин вахт ккудубшурадарш.
- Нежес хьайи йишван гъаншариъра гъудган апIуб карагьат ву. Мисалназ, цалик купI кади вуш, дидин улихь гъудган апIуб карагьат ву.
- Церковдиъ, гьямамдиъ ва Кябайин гъваин гъудган апIубра карагьат ву.
- Гъудгник гьюзур чIур апIрусикьан, яни гъудгникан вуйи фикрар батIил апIрусикьан, сесер хьайи йишвахьра гъудган апIуб карагьат ву.
Карагьат вуйи ляхнар хъанара жарадарра а, хъа ухьу гьамрариин дугъужвидихьа.
