Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Ассаламу алейкум, гьюрматлу ватанагьлийир. Му макьала бикlурайир аьдати табасаран аьгьли, саб кьадар уьмрин рякъ гъябкъю, читинваларра алахьу кас ву.

 

Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, улихь вахтари диндин ляхнар кlулиз гъахуз лап читинди вуйи. Гьамус яваш-явашди му ляхинра ужуб къайдайиз дуфна. Ихь аьхю абйирихьан апlуз дархьи ляхнар гъи заан дережайиинди кlулиз гъахура.

Му макьалайиъ саб жара ляхниз ичв фикир жалб апlуз ккундузуз. Лигайчва, аьзиз гъардшар! Улихь вахтна мистар адарди, гъудган-жилкlан ачухъди апlуз мумкинвал адайишра, чиб-чпихьна аьхю гьюрмат ади гъабхьну. Гьамус вари раккнар тlаъна, амма саб дестейи му терефназди, тмундари жара терефназди зигура. Жигьилар вари аьлимар духьна, аьхюдари кlурубкьан гьяспикк ккапlрадар.

Саб мистаъ дусну, Сар Аллагьу Тааьлайиз ибадат апIурайидар саб мясляаьтнахъна гъюрадар. Гьарури Ислам диндикан тмунуризтlан чаз артухъ аьгъюганси улупура. Хъа фикир тувган, дурарикан саркьан Ислам диндин аьгъювалар тlалаб апlури гъахьидар дар. Саб серенжемдиъ гъахьунза. Мушваъ илим дурхнайи касра айи. Гьаму касдитlан гьамушваъ айи имбудари диндин гьюкмарикан артухъ улхуйи.

Гьаз вуйкlан? Йиз фикриан, илим артухъ урхбахъ инсандиз, чан диндин дережа фу къайдайиъ аш, ачухъ шулу. Хъа фукlара аьгъдрурин чаз варибдикан мялумат азуз кIури гьисаб апIуру.

Ваъ, дици дар-гьа. Ухьу фикир дапlну ккундуки, диндин аьгъювалар гъадагъну ккудукlуз шлудар дар.

Имамди мистаъ вягъз апlури шулу, хъа саспидари дугъу кlурайи гафар дисурдар. Гьаз дисурдарчва? Дугъу чакан кадагъну гафар кlурайин, даш гирами Каламдиан, Пайгъамбарин суннайиан? Ав, гъи ухьуз жюрбежюр ресурсариъ илимдикан гизаф ктибтура, мялумат тувра. Гьаддихъди сабси ухьу жвув улдугуз гъитну ккундар. Гьарсаб ухьухьна рубкьурайи мялумат ухьу гирами Каламдихъди, Пайгъамьарин ﷺ суннайихъди тевну ккунду. Эгер шулдарш, думуган аьгъю агьлари, имамар-аьлимари кlурайибдихъ дикъатниинди хъебехъну ккун.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз сабвалихьна гъюз кюмек туври. Мистаъ ухьу сафди дугъужвган, гьадди ихь сабваликан улупура. Мистаъ ухьу диндин гаф-чlал апlруган, аьгъдруб аьгъю апlруган, чиб-чпихьна ужуйи янашмиш шлуган, халкьдин арайиъра мясляаьт хьибди. Гьеле мистаз дяргъюрайи ксарира ужуб терефназди фикир апlур. Хъа мистаъ чиб-чпихьан жаради, сариз тмунур гьяспикк ккадарди, имамдин гаф гъададабгъди гъахьиш, думуган ихь ляхнар ужи шулдар ва мистхьан ярхла вуйидар хъанара ярхла шул.

Гьаддиз гъачай ихь мистар ибадатниинди, мясляаьтниинди, чиб-чпихьна гьюрмат айивалиинди уткан апlурхьа.

 

Имран Гьяжимурадов

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 г.) №4.


Ифтар-2026!

Ассаламу аьлайкум, аьзиз ватанагьлийир! Магьа гирами Рамазандин ваз улдубчlвну. Му йисан гирами Рамазандин вазли гизаф йишвариъ ихь табасаранлуйирин ифтарар гъахьну. Гъит Аллагьу Тааьлайи варидарин туву садакьйир кьабул апlри.   Ставрополь крайиъ айи Терек гъулаъ табасаранлуйир уч духьну,...


Гьялак махьан баб!

Ассаламу аьлайкум, йиз ватанагьлийир! Яшлуйир айи йишваъ берекет ва ужуб насигьятнан гаф шул. Дурариз уьмрин аьхю тажруба а, гьадрариланмина ухьухьна гизаф кьадар ужувлан ляхнар дуфна.   Гъулариъ яшлу ксар алахьруган, дурариз салам тувну, хил бисуз ккун шулу. Дурарин машназ гъилигган,...


«Витр» гъудган

Жямяаьтдихъди дарапIру суннатарик кахьрайидарикан шула «витр» суннатарра. Дидин варитIан цIиб саб ракааьт ву. «Витр» гъудган апIуз шулу гьацира шубуб ракааьт, хъа хьуб, ургуб, урчIвуб ва варитIан артухъ - йицIисаб ракааьт.   Саб ракааьттIан артухъ апIуз ният айириз дурар кью-кьюб ракааьтди апIуб...


Аьхълушнаан таяммум апIбан гьякьнаан

Лап аьхъюшин айиган, ясана сагъ’вал ужийи дарувалианра таяммум апIуз шулу. Аьхъюшин айи ва шид мани апIуз даршлу дюшюшар цIибтIан шулдар, гьаци вуйиган, му вахтна таяммум дапIну, гъапIу гъудгнар кьаза дапIну ккунду.   Уьзриан таяммум апIуб Аьзарлуйиз ясана жандик саб зиян кайи касдиз...


«Ишракь» гъудган

Му гъудган жямяаьтдихъди апIуб суннат дар. Бязи аьлимари «зугья» ва «ишракь» гъудгнар саб ву кIура, хъа аьхю пай аьлимари, «ишракь» гъудган - думу ригъ гьудубчIвбалан кьяляхъ гъудгнар апIуз карагьат вуйи вахт ккудубшган апIру суннат-гъудган ву,...