Аллагьди ﷻ думу варж йислан чlиви гъапlну

Аллагьди ﷻ думу варж йислан чlиви гъапlну

Инсан, кечмиш духьну, варж йислан чlиви хьуз мумкин вуйин? Сабпи фикриан думу даршлу ляхинси рябкъюру, амма Аллагьу Тааьлайин кьудрат аьхюб ву, ва Дугъхьан даршлуб фукlара адар. Думу инсанар кечмиш апlрур ва чlиви апlрур ву. Санур пайгъамбар Аллагьу Тааьлайи, кечмиш дапIну, варж йислан чlиви гъапlну, дидкан гирами Каламдиъ дупна.

 

Думу Исраиларин тухмарикан вуйи Узайр пайгъамбар вуйи. Думу пайгъамбари инсанариз Аллагьу Тааьлайихьан вуйи Таврат китабдихъди насигьят туври гъахьну, хъа Таврат Муса пайгъамбарихьна гьапlнайи китаб вуйи. Му пайгъамбари гъапlу дюаь Аллагьу Тааьлайи жаваб дарди гъибтри гъахьундар, гьаддиз инсанар чпи аьзарлу гъахьиган, Узайр пайгъамбарихьна Аллагьу Тааьлайикан ккун апlина кlури, гъюри гъахьну. Узайр мискинарихьна, факьирарихьна гизаф рягьмилур вуди гъахьну, чан бистниан гьарган дурариз фукlа-мукIа туври гъахьну. Лапра Аллагьу Тааьлайин махлукьатарикан, Дугъан кьувват, кьудратнакан фикир апlрур гъахьну.

Узайр пайгъамбар кечмиш духьну, варж йислан чlиви апlбан гьякьнаан кlуруш, дидкан гирами Каламдин «Бакьара» сурайин 259-пи аятдиъ дупна.

Мяна: «Му ляхнин гьякьнаан фикир апlин: саб гъулан (Иерусалимдин) багхьантина гъягъюри гъапну: «Аллагьу Тааьлайи гьаму гъулан агьалйир гъийихган фици чlиви апlидихъа?» Думуган Аллагьу Тааьлайи думу варж йисазкьан кечмиш хьуз амур гъапlну, хъасин чlиви дапlну гьерхру: «Фукьан вахтна гьамци гъухьунва?» Дугъу сад, ясана гьацl йигъ гъапну. Думуган Аллагьу Тааьлайи дугъаз думу варж йисандин арайиъ гьаци духьну гъузуваликан мялумат тувну…»

Аллагьу Тааьлайи Узайр пайгъамбарин фикир жара ляхнарихьнара жалб гъапlну, ва, гьамрар вари гъяркъган, Узайр пайгъамбари, Аллагьу Тааьлайин кьувват кьадар адруб ву, гъапну.

Му дюшюшнакан ктибтури Саид афандийи чан «Кьисасул анбия» кlуру китабдиъ гьамци дупна.

Бухтанасар кlуру чlуру кас, гизаф йишвар ккидирчну, Вавилондиз гъюруган, дидиснайи есирарин арайиъ айи бицlидаригъ Узайр кlурурра гъяйи. Думу лапра фикир айи, фагьумлу бицlир гъахьну, дугъу Таврат китаб урхури гъахьну. Бухтанасар кечмиш хьайизкьан, думу Вавилондиъ ади гъахьну, хъасин чан ватандиз кьяляхъ гъафну. Даждиин элеъну Тигр нирин багахьна гъафиган, багахь айи гъулаъ сар чlиви кас имдайи. Душвахь йимишар дитlну, тlумтlарикан чаз убхъру сок дапlну, думура дубхъну, имбуб чан даждиин иливну, чахьна гъадабгъну. «Аллагьу Тааьлайи му фици хъанара тикмиш апlуйкlан», - фикир гъапlну дугъу.

Дажи саб йишвахьин дибтlну, думу эргвал йивуз дахъу. Душвахь Аллагьу Тааьлайи дугъан рюгь адабгъну, хъа дугъан беден гьадму йишвахь варж йисан гъубзну. Аллагьу Тааьлайин кьувват кьадар адруб ву, гьамкьан вахтна Аллагьу Тааьлайи дугъан беден, саб дигиш’валра адарди, гьадушвахь чан айиганси гъибтну. Аллагьу Тааьлайи имбу инсанариз я дугъан беден, ясана дугъан дажи дярябкъруганси гъапlну.

Варж йислан Аллагьу Тааьлайи Узайрихьна рюгь кьяляхъ гьапlну ва чан бедендиз лиг гъапну. Ва Узайриз чан улариинди фици чан беден чlиви шулаш гъябкъну.

Думуган Жабраил малаик дуфну гьерху: «Уву мушвахь швнуд йигъан гъахьунва?» «Сад, ясана гьацl йигъан», - жаваб туву Узайр пайгъамбари.

«Уву варж йисан мушвахь даахну гъахьунва», - гъапну Жабраил малаикди. Дажи чан хьайи йишвахь хьимиди гъабхьну, дугъан чахъди гъидису йимишарра, саб сяаьттlан дархьиганси, гьич саб дигиш’валра адарди тазади гъузну.

Гьамци Аллагьу Тааьлайи Узайр пайгъамбариз чан Кьудрат улупну, ва думу хъанара ижмиди Аллагьу Тааьлайихъ хъугъну.

Варж йис улихьнаси рякъюри имбу Узайр чан даждиинди ватандиз гъафну. Гьеле дугъу Узайр вуза кlури гъахьнушра, гъуландари думу кьабул гъапlундар. Дугъу чан хал абгури гъахьну, ва сар 120 йисаъ айи уларизра дярябкъри духьнайи кьаби гъари гъяркъгган, дугъхьан гьерху: «Узайр кlурур гьаму хулариъ яшамиш шули гъахьнийин?» Думу дишагьлийи жаваб туву: «Ав». «Узу Узайр вуза», - хабар туву дугъу. «Узайр адарди лап гизаф йисар ву, дугъкан кlваин апlру каскьан мушваъ имдар», - гъапи кьаби хпири ва, гьадму вуш аьгъю апlбан бадали, гьамци гъапи: «Эгер уву Узайр вуш, Аллагьу Тааьлайикан узуз уларин рябкъювал тувуб ккун апlин. Дугъриданна, Узайр Аллагьу Тааьлайи жаваб тувру ксарикан вуйи».

«Аърас» кlуру китабдиъ дупнаки, думу дишигьлийиз Узайр аьгъюр вуди гъахьну, фицики дугъан 20 йис вуйиган, думу Узайрин хулаъ ади гъахьир ву. Узайри дюаь урхури, дугъан уларикан хил кдатуру. Дугъан улариз сабпну рябкъюз хъюгъю. «Гъудужв Аллагьу Тааьлайин амриинди», - гъапи дугъаз пайгъамбари. Хъасин уларихь акв гьибшу дишагьлийи му Узайр вуйиб тасдикь гъапlну.

Му дишагьлийи Узайр чан веледар, худлар яшамиш шулайи йишвахьна хъади душну, дурариз шаду хабар тувну. Дугъу дурариз, Узайр варж йислан Аллагьу Тааьлайи чlиви гъапlур ву ва дугъу Аллагьдиз дюаь апlбиинди улариз рябкъюз хъюгънийиз, гъапну. Му дишагьлийин гафарин кьяляхъ Узайрин бали дугъан йирфариз гъилигу. Душваъ кьюбби гъюнарин арайиъ вазлин гьацlси бабкан шлуган айи лишан кайи. Гьамци дугъаз думу чан адаш вуйиб аьгъю гъабхьи. Му ляхниин вари рази духьну, Узайр пайгъамбарихьна вари уч хьуз хъюгъю. Дидхъан думу саб кьадар вахтна дурарин багахь гъузну, хъа якьинди фукьан вахтна гъузнуш, сар Аллагьдиз аьгъя.

Аллагьу Тааьлайин кьудратназ лигайчва, гьюрматлу чвйир ва чйир! Дугъан кьадар, кьудрат аьхир адруб ву, гьамци Аллагьу Тааьлайи инсанариз чан Агъавал улупура. Инсанари фикир апlри кlури, тарихдиъ Аллагьу Тааьлайи мицдар аьламатар гизаф улупну, дурарикан гизафдар пайгъамбрарихъди аьлакьалу ву. Аллагьу Тааьлайин амриинди Пайгъамбрари жюрбежюр мюжизатар улупури гъахьну, дурар саспи инсанари кьабул гъапlну, хъа саспидарисана гьамцдар аьламатар гъяркънушра, гьичра кьабул апlурдар.

Гъийин йигъан ухьуз мицдар аьламатарра герек дар, мурар вари аьлимарин китабариъ улупна. Ухькан ккуниб анжагъ, Аллагьу Тааьла сар ву, Мугьяммад Дугъу гьаънайи Пайгъамбар ву, кlури тасдикь дапlну, жвуван фарзар тамам апlури, ужувлан ляхнар апlури, гьялал ризкь гъазанмиш апlури, чlуру ляхнарихьан ярхлади гъузуб ву.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьу вари гьякь рякъ’ин муддам апlри, ухьуз ужувлан ляхнар апlуз ва чlуру ляхнарихьан ярхла хьуз кюмек туври.

 

Ансар Рамазанов

2026-05-01 (Зуль Къаида 1447 г.) №5.


Гирами гъурбан машквар багахь шула

Мусурмнарин варитIан асас машквар улубкьура! Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз магьа аьгъзрариинди ихь гьюкуматдиан мусурмнари му гирами машквар Мекка ва Медина шагьрариъ адапIура.   Мусурман касдин кIваъ айи заан ниятарикан ва метлебарикан гьисаб шула. Улихь нумрайиъ гьяждихъди аьлакьалу...


Гьяждин вахт улубкьна

Гьяж апIувал ибадатарикан варитIан кьиматлуб ву, гьаз гъапиш думу жандкиинди ва дакьатариинди апIурайиб ву.   Пайгъамбари ﷺ дупна:   "مَنْ حَجَّ فَلَم يَرْفُثْ, وَلَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ" Мяна: «Фуну касдира гьяж гъапIиш, эгер думу вахтна дишагьлийихъди сатIи...


Аьхиримжи нефес

Ихь Пайгъамбар (Салават ва Салам дугъаз) Йик1ру гьялнаъ Айи вахтна Гъюр Жабраил Малайик, к1ур: «Я, Мугьяммад, Сар Аллагьди Хъадап1унвуз Салам, гъапну: «Гьяфта миди Учв йик1айиз Шли аьф ап1уб Чан ккун гъап1иш, Ап1уруза Думу кьабул». Ихь Пайгъамбри (Салават...


Дишагьлийи шалвар алабхьбакан

Суал: Дишагьлийириз хулаъ айи вахтна жилиринубсиб шалвар алабхьуз ихтияр айин?   Жаваб: Дишагьлийи Шариаьтдиинди жара чаз мягьрам дару жилар хьайи йишвахь чан жандак ккебкну ккунду. Эгер ухьу дишагьлийири, шубари гьяятдиъ заълан туника, юбка алдарди шалвар алабхьбакан кIури гъахьиш, дици хай...


Кечмиш шлуган, имандихъ мягьрум апIру ляхнар

Инсан гьаму дюн’яйиллан гъягъювал лап читин ляхнарикан ву. Хъа варитIанна читин ляхин вуйиб, эгер инсан ислам диндиъ адарди кечмиш гъахьиш, гьадму ву.   Хъа фу себеб дубхьну инсан му жилилан мусурман дарди гъягъюз мумкин вуш, магьа исихъ улупурухьа: 1) гьярам вуйи бид`аь ляхнарихъди...