Суннайиинди уьзрихьан сагъ хьуз 3 себеб
Суннайиинди уьзрихьан сагъ хьуз 3 себеб
Пайгъамбарин ﷺ суннайиинди, инсанди чаз айи уьзрариз сагъ хьуз себебар агну ккунду. Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Аллагьу Тааьлайи фициб уьзур тувишра, дидиз сагъ шлу себебра тувна» (имам аль-Бухари). Жара гьядисдиъ дупна: «Эй Аллагьдин ﷻ лукIар, сагъ йихьай!» (Абу Давуд, Тирмизи, Ибн Мажа).
Суннайиинди сагъ хьуз фу себебар а?
Пайгъамбарихьан ﷻ ухьухьна уьзрихьан сагъ хьуз дуфнайи себебар шубуб жюрейиндар ву:
1. Гирами Калам ва дюъйир урхури.
2. Медицина ишлетмиш апIури.
3. Гьаму кьюбиб себебарра сатIиди ишлетмиш апIури.
Гирами Калам сагъ хьуз себеб шлуваликан Аллагьу Тааьлайи дупна:
وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاء وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ...
«Ухьу Кьур’андиъ улупнахьа инсанариз сагъ’вал шлуб ва муъминариз рягьимлуб вуйиб… …» (мяна «аль-Исра» сурайин 82 аятдин).
Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Кьюбдихъди сагъ йихьай – йиччвухъди ва гирами Каламдихъди» (ибн Мажа).
Сагъвал хьпан бадали, вари Калам ишлетмиш гъапIиш, хъанара ужи ву. Гьаддихъди сабси гирами Каламдин сурйирин арайиъ сагъвализ себеб хьуз «аль-Фатигьа», «аль-Бакьара», «Ясин», «аль-Ихляс», «аль-Фаляк», «ан-Нас» ва жара сурйир улупна.
ДумутIанна гъайри, Аллагьу Тааьлайи, Чахьна дюъйир апIури илтIиIкай, дупна:
وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
«Ичв Агъайи дупна: „Узкан ккун апIинай ва Узу жаваб тувдиза“» («Гъафир» сурайин 60-пи аятдин мяна).
Жюрбежюр китабариъ, сайтариъ ва журналариъ, фицдар дюъйир гъурхиш ужу вуш, улупна. Гьацдар китабариз, журналаризра лигай.
Гирами Каламдиъ ва дюъйириъ сагъ’вализ себебар агбахъди сабси, медицинайиканра кIваълан гьаъну ккундар. Саспи дюшюшариъ медицинайихьинди илтIикIуб фарз шула. Ихь беденар ухьуз ишлетмиш апIуз аманат дапIнайидар ву, гьаци вуйиган ухьу дурар дюуьрхну ккунду.
Медицинайин методдиинди, аьзарлу кас духтрихьна илтIикIуру, дугъу чан терефнаан фу уьзур вуш аьгъю дапIну, дугъаз сагъ’вализ илтIикIуз дармнар дикIуру. Аьраб чIалниинди му методдиз «тIибу аль-джисмани» кIуру.
Абу Саида аль-Гьудрийи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Аллагьу Тааьлайи, сагъ’вал шлу себеб адарди, сабкьан уьзур тувундар (йикIувал ктарди), дидкан аьгъя анжагъ ахтармиш гъапIдариз, хъа дарапIдариз аьгъдар» (Ибн Мажа).
Пайгъамбарин ﷺ гьаму гафариъ духтрариз хъанара артухъ ахтармиш’валар дапIну ккуниваликан хабар тувра. Яни улихь вахтари адру уьзрар арайиз гъафиган, дурар аьгъю апIури, цIийи дармнар агури, дидиз себеб тяйин апIуз чалишмиш духьну ккунду.
Гьаму кьюбеб себебарра ишлетмиш апIури гъахьиш: медицинара ва гирами Каламдиъ дупнайибра - Аллагьу Тааьлайин амриинди аьзарлу кас сагъ шул, иншаАллагь.
