Улихьдин аьлимариз лигури, дурарин рякъ гъибисунза
Халагъ Табасаран райондин уткан гъуларикан саб ву. Пуз шулуки, думу гъул дагъдин тепейиин успагьиди тарабгъну ккатIабццна. Му гъулаъ гьарвахтна чан адлу инсанар, аьлимар ади гъахьну ва гъийин йигъанра думу аьлимари гъибту берекетнан шил гъубзна.
«Аьлимар пайгъамбрарин ирс-агьлар ву» кIури гьядисдиъ дупнайиганси, дугъриданна, аьлимар айи гъулаъ берекет гизаф шулу. Хъа Халагъ гъул, гьямд ибшри Аллагьдиз (*), думу ляхниъ имбу гъуларин кьяляхъ хътар.
Гъийин йигъанра му гъулаъ имамвалин вазифйир гъахурайи Марат Рашидов илимлу кас, чаин али вазифйир заан дережайиъди гъахурайир ву. Улихьнаси дугъахъди му ляхнин гьякьнаан сюгьбат гъубхунза, ва ич арайиъ гъахьи гафар магьа ичв фикриз туврача.
- Марат халу, сабпи нубатнан, ихь газат урхурайидар яв уьмрихъди таниш апIидихьа.
- Узу 1981-пи йисан, 29 мартдиъ, Табасаран райондин Халагъ гъулаъ мялимдин хизандиъ бабкан гъахьунзу. 1998-пи йисан, школа ккудубкIбан кьяляхъ, Буйнагъск шагьриъ айи Сейфуллагь Кьадийин ччвурнахъ хъайи диндин институтдик (ДИУ) урхуз кучIвунза. Душваъ 1998-2003-пи йисари урхури гъахьунза. 2004-2009-пи йисари ДГПУ-йи ФИЯ факультетдин аьраб чIалнан дарсарин мялим курсарик урхури гъахьунза. Хъасин ДГПУ-йин ФДФ-дик урхуз кучIвунза ва гьамус душваъ 5-пи курснаъ урхураза.
- Хъа имамвалин вазифйир фу вахтнаанмина гъахурава?
- 2001-пи йисхъанмина гьаму гъулаъ практикайиъ гъахьунза, хъа имамвалин вазифйир 2003-пи йисхъанмина гъахураза. Имамвал, ухьуз варидариз аьгъюганси, Аллагьу Тааьлайинра, жямяаьтдинра улихь гизаф жавабдар ляхин ву.
- Гъул-жямяаьтдихъди, жигьиларихъди фициб ляхин гъабхурава?
- Гъулаъ 100-дихьна хизанар яшамиш шула. Жигьилар, кIуруш, аьхюдарихьна гьюрмат ади, туву табшуругъ тамам апIури, яшамиш шула. Гьар жвуми йигъан жюрбежюр темйирикан мистаъ вяза-насигьят туврача. Гирами Кьур’ан урхуз улупури, кечмиш гъахьир фаркьат апIбан ляхнарикан улупури - магьа гьамци жямяаьтдихъди ляхин гъабхурача. Ич жямяаьтдианра ихь Мягьячгъалайиъ айи диндин университетдиз сар жигьил урхуз гьауз ният дапIнача.
- Уву ихь райондин заан Табасарандиъ имамарихъди ляхин гъабхбан жавабдар вудира ляхин апIурава. Дидин гьякьнаанра мялумат тувуб ккун апIураза.
- 2010-пи йисан имамарин собраниейиъ узу заан Табасарандиъ жавабдар вуди ктагънийи. Хъасин Дагъустандин Муфтиятди узу райондин имамдин заан Табасарандиъ вуйи заместителди дерккну. Душваз кьюб совет дахил шула: Халгъарин ва Гум’арин, гьадму советарин улихь хьайидаринра ходатайство гъабхьну. Думу заан Табасарандиз гьаму гъулар дахил шула: Жвулли, Халагъ, Бугьнагъ, Афна, Гуми, Гувлиг, Кюрягъ, Сикlухъ, Сертlил, Гьарихъ, Ханак, Хъюртlил. Учу магьа гьаму заан Табасарандиъ айидар йисак саб ражари райондин имамдизра ва Муфтиятдиан вуйи вакилизра дих дапlну, вари 12 имам сатlи шулча ва ич арайиз духьнайи суалар Муфтиятдин вакиларихъди тамам апlури шулча. Дураризра чухсагъул, чпин терефнаан дурари чпиан удукьруси кюмек апlуру. Диндин ляхин гьаци дубхьну ккунибра ву. Сар касдихьан апlуз шлуб фукlара адар, чиб-чпихъди гаф-чlал апlури, сари-сариз кюмек апlури духьну ккундуу. Ихь динди гьациб къайдайихъна ухьуз теклиф апlура. Учуз гьамциб ужуб коллектив айивалинра гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз. Гьаму 12 имам чиб-чпиз кюмек апlури, чиб-чпин хайир-шейрари иштирак шули хьуз чалишмиш шулча.
Узу гьаму имамвалин рякъюъ учlвубра ич гъулаъ гъахьи адлу аьлимар себеб ву, гьадрариз лигури, гьадрарин уьмрикан ахтармиш апlури, хусуси вуди ухьуз варидариз машгьур вуйи Наврузбег эфенди. Думу саб Табасарандиъ ваъ, хъа вари Дагъустандиъ машгьур кас гъахьну. Гъит Аллагьу Таьлайи дурариз варидариз женнетдиъ варитlан заан йишв туври.
- Ичв гъулаъ, уву гъапиганси адлу аьлимар гъахьну, хъа дурарикан фужкlа имамвалин вазифйир гъахури гъахьнийкlан?
- Ав, дурарикан саспидари имамвалра гъапlну. Мисалназ, Нуряли халу, Гьисинбай халу, Халил халу ва Къази халу. Мурар аьхю аьлимар гъахьну. Му ксариланмина гъулаъ диндин аьхю хазна гъубзну. Хъа Наврузбег эфендийикан кlуруш, дугъахьна жюрбежюр йишвариан чпин суалар ади инсанар гъюри гъахьну. Думу гизаф зигьимлу, савадлу, абурлу ва заан уткан хасиятнан кас вуйи.
- Марат халу, гьамусяаьт ,саб Урусиятдиъси, варидюн’яйиъ кароновирус кlуру чlуру уьзур абхъна. Гьаддин гьякьнаан ихь газат урхрудариз яв терефнаан фу пуз ккундувуз?
- Гьюрматлу ватанагьлийир! Му уьзур себеб вуди, гизаф ляхнариз манигъ’валар гъахьну. Ухьхьан му дюшюшдиъ апlуз шулайиб фукlара адар. Гьаддиз думу ляхнин специалистари ухьуз дупнайибдихъди гъягъюри, салам-сумчрариз гъягъюб кьит дапlну, Аллагьу Тааьлайи ухьуз аманат дапlнайи жвуван беден дюуьбхну ккунду. Гъи ухьуз ихь Дагъустандин Муфтиятдин гъуллугъчйирира, мистариъ фици духьну ккундуш, дупна. Гьаддиз аьдати ксар специалистари, имамари, аьлимари кlурубдихъ хъпехъури гъахьиш, ужу шул. Гъит Аллагьу Тааьлайи шлубкьан ухди му чlуру уьзур ухьхьан ярхла апlри, гъит гьамусяаьт аьзарлуди айидариз сагъ’вал туври, хъа имбудариз чпин сагъ’вал уьбхюз тавфикьвал туври.
Чухсагъул Марат халу. Гъит Аллагьу Тааьлайи увузра, яв хизандизра жандин сагъ’вал, кlван шадвал туври. Дугъриданна, уву апlурайи ляхин гизаф жавабдарвал айиб ву, гьаддиз му ляхниъ увуз Аллагьу Тааьлайикан тавфикь ккун апlурача.
АНСАР РАМАЗАНОВ
