Шәмаил гореф-гадәтләрне чагылдыручы күренеш

Шәмаил гореф-гадәтләрне чагылдыручы күренеш

Шәмаил гореф-гадәтләрне чагылдыручы күренеш

“Шамаил” термины “сыйфатлы, дәрҗәле” дигән мәгънәне аңлата. Ә Иранда ул, фарсычадан “изге сурәт, портрет” кебек мәгънәләрне белдереп, сәнгатьнең бер төрен атаучы термин буларак та очрый.

 

Шамаилне декоратив сәнгать төре, дип әйтергә дә була. Аның нигезендә каллиграфия ята.

Тарихтан мәгълүм булганча, XIX гасыр башы һәм XX гасыр ахырында кулдан язылган, ясалган шәмаилләрнең басма нөсхәсе күпләп нәшер ителә. Бу эш белән Казанда берничә типография шөгыльләнә. Шәмаилләрне бастыруны тикшерүче цензор, танылган тел белгече Николай Катанов сүзләренчә: “...аларны Казанда һәр ел саен 10 000нән алып 48 000 данәгә кадәр бастыралар”.

Татарларда шамаилләр ике төрдә: басма һәм пыялага фольга белән ясау рәвешендә киң таралыш ала.

Шамаил ясаучы кеше гарәп хәрефләрен язу кагыйдәләрен белергә, сабыр булырга тиеш. Шулай ук яхшы язу әсбаплары булу, төгәл язу, кулның эшкә, язуга ияләнгән булуы да шарт.

Шәмаилләр өлкәсендә эшләүче галим, әлеге теманы яктырткан берничә китап авторы һәм талантлы рәссамнарыбызның берсе - Рөстәм Шәмсутов.

Тылсымлы язу остасы- Нәҗип Нәккаш. Тукай шигырьләрен файдаланып эшләгән шамаил цикллары өчен 2016 нчы елда Нәҗип Нәккашка Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе бирелә.

Татарлар шамаилләргә беркайчан да табынмаганнар. Алар Аллаһ Тәгаләнең барлыгын искә төшереп торган. Борынгы бабалардан калган гадәт буларак, Коръәннән китерелгән сүзләргә хөрмәт, олылау белән карау чагылган.

2026-06-01 (Мөхәррәм 1448 ел.) №6.


Мәшһүр шәхес – Имам Бохари

(Аллаһның рәхмәтендә булсын) Имам Бохари хәзрәтләре һәм аның хәдисләр җыентыгы “Сахих Бохари” турында ишетмәгән кеше юктыр. Бүгенге көндә күп кенә мөселманнар бу җыентыктан файдалансалар да, җыентыкның авторы турында мәгълүматлары юк. Коръән Кәримнән соң иң ышанычлы китап буларак...


Мөселман галимнәренең уйлап табулары

Мөселман дөньясында, аеруча Исламның Алтын дәверендә һәм шулай ук Госманлы империясе һәм Бөек Могол империясе кебек дәүләтләрдә ясалган фәнни уйлап табулар, ачышлар һәм фәнни казанышлар күп булган.   Исламның Алтын дәвере мәдәни, икътисади һәм фәнни чәчәк ату чоры булган, аны гадәттә 780...


Лениногорскида “Гыйлем нуры” республика бәйгесе узды

Лениногорск шәһәрендә XIII “Гыйлем нуры” бәйгесе узды. Әлеге чараны ТР мөселманнары Диния нәзарәтенең Лениногорск мөхтәсибәте оештырды. Ел саен үткәрелүче бәйге мәчет каршындагы курсларда белем алучылар өчен оештырыла. Быелгы чара “Казан – ислам дөньясының мәдәни башкаласы...


Гыйлм әл-Хыйәл: Ислам әхлагы заманча инженерияне ничек барлыкка китергән

Хәзерге роботлар уйлап табылганчы, элек тә мөселман инженерлары кешеләрнең һәм хайваннарның хезмәтен җиңеләйтү өчен төрле механизмнар һәм җайланмалар булдырганнар. Ислам цивилизациясенең алтын гасырында бу гамәли тәрбия «хәйләләр турындагы фән» яки «хәйләләр»дип тәрҗемә...


СОРАУ-ҖАВАП

Хәзрәткә гүр сәдакасын акча белән генә бирергәме? Әллә он, яки тавык бирелергә тиешме? Элек мәетне җирләү эшен үз өстенә алган, аны озатканда булышкан өчен, хәзрәткә гүр сәдакасын тере сарык белән биргәннәр. Аннары сарыкны тавык алыштырган. Кечкенә чагымда үзем дә хәтерлим: әбине җирләгәч, имамга...