Шәмаил гореф-гадәтләрне чагылдыручы күренеш
Шәмаил гореф-гадәтләрне чагылдыручы күренеш
“Шамаил” термины “сыйфатлы, дәрҗәле” дигән мәгънәне аңлата. Ә Иранда ул, фарсычадан “изге сурәт, портрет” кебек мәгънәләрне белдереп, сәнгатьнең бер төрен атаучы термин буларак та очрый.
Шамаилне декоратив сәнгать төре, дип әйтергә дә була. Аның нигезендә каллиграфия ята.
Тарихтан мәгълүм булганча, XIX гасыр башы һәм XX гасыр ахырында кулдан язылган, ясалган шәмаилләрнең басма нөсхәсе күпләп нәшер ителә. Бу эш белән Казанда берничә типография шөгыльләнә. Шәмаилләрне бастыруны тикшерүче цензор, танылган тел белгече Николай Катанов сүзләренчә: “...аларны Казанда һәр ел саен 10 000нән алып 48 000 данәгә кадәр бастыралар”.
Татарларда шамаилләр ике төрдә: басма һәм пыялага фольга белән ясау рәвешендә киң таралыш ала.
Шамаил ясаучы кеше гарәп хәрефләрен язу кагыйдәләрен белергә, сабыр булырга тиеш. Шулай ук яхшы язу әсбаплары булу, төгәл язу, кулның эшкә, язуга ияләнгән булуы да шарт.
Шәмаилләр өлкәсендә эшләүче галим, әлеге теманы яктырткан берничә китап авторы һәм талантлы рәссамнарыбызның берсе - Рөстәм Шәмсутов.
Тылсымлы язу остасы- Нәҗип Нәккаш. Тукай шигырьләрен файдаланып эшләгән шамаил цикллары өчен 2016 нчы елда Нәҗип Нәккашка Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе бирелә.
Татарлар шамаилләргә беркайчан да табынмаганнар. Алар Аллаһ Тәгаләнең барлыгын искә төшереп торган. Борынгы бабалардан калган гадәт буларак, Коръәннән китерелгән сүзләргә хөрмәт, олылау белән карау чагылган.
