Хъунатусса Сиражуттин

Хъунатусса Сиражуттин

Сиражуттин увну ур 1897-ку шинал Хъунайми тIисса шяраву. Шяравусса оьрчIава га хъинну дин ххирасса, дуккаврил чулухунай итххявхсса, гъира бусса ивкIун ур.

 

Шяраву Кьуръангу лавхьхьуну, Сиражуттин лавгун ур дуклан Кьукуннал мадрасалувун. Хъинну ххуйну мадрасагу къуртал бувну, гивува авцIуну ур дарс дихьлай. Сиражуттиннул оьрчIан лахьхьин буллай ивкIун ур Кьуръан буккин. Ганан хъинну ххирасса бивкIун бур мюталимтал, дуклаки оьрчIангу га яла ххирама мударис ивкIун ур.

Сиражуттиннул дустал бивкIун бур ЧIурттащиял Сайпуллагь, Убратусса Асадуллагь, Хъанардал Оьмар ва ЧIаящиял Оьмар. Мий лагайсса бивкIун бур чIявуну цанначIан ца хъамалу. 1926 шинал Кьукуннал мадраса лакьайхту Сиражуттин зана хьуну ур шавай.

1930 шинал чIявусса диндалул аьлимтал бугьлагьисса чIумал мунан багьну бур гьан шярава. Сиражуттин кулпатгу бувцуну лавгун ур Ташкантлив. Гикку зий ивкIун ур къалайчину. Гьарца кьини кIюрххила Ташкантливсса имамнан хьунаакьайсса ивкIун ур Сиражуттин мизитраву. Циняв мизитравун бувкIсса арантурава га личIинува чIалан икIайсса ивкIун ур.

Сиражуттин ивкIун ур лажин марцIсса, илтIа-кIюласса, чурххал лахъсса, чIявусса гъалгъа бакъасса, инсантурава хьхьичIун къаличайсса адимина. Мизитрал имам СиражуттиннучIан гъан хьуну ур, цIувххуну бур: «Ина ча увкIра шиккун, вин цIа цур?» – куну. Сиражуттиннул бувсун бур цува Дагъусттанная увкIшиву ва зий ушиву къалайчину. Ялагу мизитрал имамнал буллуну бур ганахьхьун Исламраясса, хIадисирттаясса, Кьуръандалиясса суаллу. Сиражуттиннул дуллусса жавабрал имам махIаттал увну ур.

Цаппара чIун лагайхту, Сиражуттин ивтун ур мизитрал имамну. Ганал тийхра диндалул дуккавугу гьарта-гьарза дурну дур. 15-ра шинай зий ивкIун ур Ташкантливсса Исламрал университетраву. Ганал щала оьрму лавгун бур Ташкантлив. Сиражуттин накьлу хьуну ур 1992 шинал, тийхва увччунугу ур.

 

 

Аьйшат ХIажиева

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...