Кьуръандалуву кIицI лавгсса жугьутI

Кьуръандалуву кIицI лавгсса жугьутI

Бану Кайнука тIисса кьабилалучIан ца бурттигьу увкIун, баян бувну бур: «Мадиналив увкIунни аьрабнал Идавс!» – куну. Му чIумал ХIусайн ибн Салам – сий дусса жугьутIиял аьлимчу, раввин – ца мурхьирал мицIлий щяивкIун ивкIун ур. Му хавар баяйхту ХIусайннул бюхттулсса чIуний: «Аллагьу акбар! Аллагьу акбар», – куну бур. Мурхьирал лув щябивкIсса хъамитайпа махIаттал хьуну бур: «Заннал ﷻ ина тIайла ацIан уваннав! Валлагь ина ва хаварданул ххари увунна, Муса идавс увкIсса хаварданулнияр!»

ХIусайн ибн Салам ивкIун ур жугьутIиял диндалул луттирду бувккусса, элму дусса инсан. Мунан кIулну бивкIун бур чIал къавхьуну махъа-махъма Идавс ﷺ уккантIишиву. ХIусайн мугьлат бакъа хIадуршингу дурну МухIаммад ИдавсичIан ﷺ лавгун ур. Ганахьхьун цаппара суаллу буллуну, цала хьхьичI мяйжаннугу Аллагьнал ﷻ идавс ушиву мукIру хьуну ур. ЖугьутIиял диндалий ивкIсса ХIусайн бусурманшивугу кьамул дурну, Идавсил ﷺ асхIаб хьуну ур. Идавсил ﷺ ганан Аьбдуллагь тIисса цIагу дирзун дур. Ганал Ислам кьамул дувайхту, мунал щала кулпатгу бусурман хьуну бур.

Аьбдуллагь ибн Салам гьуртту хьуссар УхIуд зунттучIасса талатавриву, жугьутIиял Бану Надир ва Бану Кьурайза тIисса кьабилардащалсса дяъвирдаву. Миннал хъами ва оьрчIру бусурманнал канихьхьун ясирну бувкIсса чIумал Аьбдуллагь ивкIссар гай буруччаврилсса ва гайннай аякьа даврилсса буллай. Оьмар-асхIаб халифсса заманнай Аьбдуллагь ибн Салам гьуртту хьуссар Байтул-Мукьаддас (Иерусалим) канихьхьун ласавриву ва 642-ку шинал Нагьаванд шагьрулучIа хьусса дяъвилуву. Оьсман-асхIаб ивчIан ччими ганал къатрал лагма лавгсса чIумал Аьбдуллагь ивкIссар Аьлищал ва ганал арсваращал архIал халифнал чулух талай. Аьбдуллагь кIицI лавгун уссар Кьуръандалуву. «Шуаьра» суралул 197-мур аятраву МухIаммад Идавсил ﷺ оьвчаву кьамул къадурминнахь увкуну бур (мяъна): «Тайннан къагьассарив та инсан Бану Исраилтурал (жугьутIиял) аьлимтуран кIулсса ушиву?» Ва аятрал мяъна дурчIин дуллай Ибну Аьббаслул увкуну бур: «Шикку кIицI лавсса инсан – жугьутIиял аьлимчу Аьбдуллагь ибн Саламри. Ва аят ливкссар ганал Ислам кьамул дувайхту».

Кьуръан бувчIин бувайсса элмулул аьлимтурал – имам ТIабарил ва Мужагьидлул тIимунин бувну, «Ар-Раъд» суралул 43-мур аятравугу Аьбдуллагь ибн Салам кIицI лавгун ур (мяъна): «Вих бакъаминнал учай: “Ина идавс акъара”. Миннахь уча: “Ттул ва зул дянив барашин дуллай Луттирал элму дусса инсантал бушиву гьассар”». Шикку кIицI лавгсса Луттирал элму кIулсса инсан Аьбдуллагь ибн Саламри ﷺ увкуну бур. Бюхттулсса асхIаб Аьбдуллагь ибн Саламлул t ва дуниял кьадиртссар Мадиналив, Муаьвия халифну усса чIумал.

ДАВУД РАМАЗАНОВ

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Суал-жаваб

КIия инсан куннайн ку данди буклакисса спортрал журардая Исламраву ци увкуну бур? Цувагу, цала чIаравмигу буруччинсса ниятрай спортрахун багьаву, чурххал цIуллушиву дуруччаву Исламраву хъинчулий ккаккан дурну дуссар. Аммарив цаппара шартIру дусса спортрал журарду бунагьссар: Данди буккаврил ягу...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...