Заннал муттаэ
Заннал муттаэ
Инсаннал дурсса давурттан, тIуллан кьимат бищайссар дакIнивусса ният хIисавравун ларсун. Бусурманчунал агьаммур мурадгу – Зал цаятува рязишивур. Гьарца давриву хIалалмунил дазурдал кьатIув къаувккун, Аллагь ﷻ хъама къаивтун, ният марцI дурну къуццу буллан аьркинссар.
Зулму баву – хъунмасса бунагьри, Аллагьу Тааьланал муний хъуннасса къадагъа дирхьуну дур. Зулмугу – чин зарал баймурди: цIанин, чурххан, кулпатран, хъуслин ва м.ц.
Абу Гьурайрал Идавсияту ﷺ бувсун бур укунсса хIадис: «Аллагьу Тааьланал увкуссар: «Кьиямасса кьини на шамуннал муттаэну укканна: Ттул цIанийну махъ буллуну (хъа бувну) хиянатшиву дурманал, тархъансса инсан ясир увну лагъшиврувун авххуманал ва даву дансса зузала увгьуну, багьайсса багъа къабуллуманал» (АхIмад, Бухари, Ибну Мажагь).
Ва хIадисрава кIул хъанай бур Кьиямасса кьини Аллагь ﷻ Цува данди уккантIишиву зулму байминнайн.
Щялмахъ бусаву, хиянатшиву, лавмартшиву – вай бусурманчунаву дикIан къабучIисса хасиятрур. Кьуръандалул тамансса аятирттаву жуйнма буюр бувну бур буллусса махъ бугьияра, дурсса икьрал биттур дувара куну. Сайки бусурман акъаманащал дурсса кьутIи-икьрал, буллусса махъ бацIан бувара куну бур. ХIадисраву бувсун бур Кьиямасса кьини лавмартнал ялув ляличIисса, га ашкара уллалисса байрахъ бугьантIиссар куну. Ванийну чIалачIи бувну бур му бунагьрал мурдалшиву.
Саняткар, усттар увгьуну, даву дувангу ивтун, яла ахчинсса диялдакъашивуртту ляркъуну багъа къабуллусса ишру цIанасса заманнай чIявуну шай. Мукунсса инсан Аллагьнал ﷻ архIал ивхьуну ур тархъанма лагъшиврувун авххуманащал. Аьбдуллагь ибн Оьмардул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Багьлух увгьусса инсаннан харжи булара ганайсса гьухъ кьакьаннинвагу къабавцIуну (мугьлат бакъа)» (Ибн Мажагь). Ва хIадис бувчIин буллай аьлимтурал луттирдаву чивчуну бур: «"Гьухъ кьакьаннин багьа булара" тIисса мукъурттил мяъна – даву къуртал давривунма булара тIиссар, чара бакъа га гьухъа итаннин ялугьлан къааьркинссар».
МухIаммад ИдавсичIа ﷺ къуллугъчину зий ивкIсса Анас ибн Маликлул увкуну бур: «Валлагь, на уссияв арулла (ягу урчIра) шинай ИдавсичIа ﷺ зий. Муксса хIаллай ганал ттуйн цалвагу "Ина ва даву укун циван дав ягу циван къадав?" куну аьй къадурна» (Муслим, Абу Давуд).
Аллагьнал ﷻ тIайла увксса Идавснал ﷺ дирхьусса дюълих вичIи дишин къаччима кIулну икIуча Кьиямасса кьини цала муттаэну Аллагь ﷻ уккантIишиву.
