Зумаритавал кьинилул чак

Зумаритавал кьинилул чак

Зума ритавал байрандалул кьини Эдрал чак баву – Исламрал лишанни, суннатун муаккадар (хъинну ххирасса суннатри). Идавсгу ﷺ ялув авцIуну буллай ивкIссар. Му чак жяматрай баву cуннат баврил хIикмат: ххирасса байрандалул кьини халкь кунначIан кув бавтIун, му чакгу бувну, дакIругу цачIун дурну, ххавхмийгу дакьил хьуну, хIалалшивурттугу ларсун ялтту бучIарча, миннайн Аллагьнал ﷻ цIими ликкайссар. ХIатта, муъминчувнан лайкь бакъассар му чаклия ххавхманащал дакьил къавхьуну гьан.

Байрандалул чак баврил чIунгу – кIюрххил баргъ бивну махъ ахттайн бизаннин. Ххирамур чIун – баргъ чансса гьаз хьувкунни. Мизитраву бавугу хъинссар. Жямат мизитраву къума хъанай бухьурча, авлахърай баву хъинссар. Цалвалу буллай ухьурча, хутIба къабувна бувайссар. Цуппагу кIира ракааьтрай бувайссар. Бувайсса куцгу: «На ният дуллай ура зума ритаврил Эдрал чаклил суннатсса кIира ракааьт дуван хъунасса Заннайн Аллагьу акбар» – куну ният дувайссар. Имамнал хъирив буллай ухьурча, ниятраву «имамнал хъирив» учайссар. Яла «Важжагьту» дуккайссар. Ялагу «Аллагьу акбар» куну, кару гьазгу дурну, махъуннай хъазамрай дирхьуну «CубхIаналлагьи вальхIамду лиЛлягьи ва ля илягьа илляЛлагьу ваЛлагьу акбар» учайссар. ХьхьичIмур ракааьтрай му куццуй арулва такбир бувайссар, цал бувну цал буваннин мий махъругу учайссар. Яла «АльхIам» буккинтIиссар. КIилчинмунийгу ххюйлва такбир бувайссар, гайва махъругу учайссар. Яла «АльхIам» буккайссар. ХьхьичIмур ракааьтрай «Кьаф» ягу «СаббихIисма» буккайссар. КIилчинмуний «Икьтараба» ягу «Гьал атака» буккайссар. Яла ссалам буллукун, ивзун хутIба бувайссар нюжмярдул хутIба кунмасса. ХьхьичIмур булланнин урчIилва «Аллагьу акбар» учайссар, хъиривмур булланнин аруйлва учайссар. Му бувайни азан-кьаматгу къадуккайссар. Шамийлва «Ассалата жамиаьгь» учинссар.

Эдрал чаклийн нанисса адиминал чурх шюшавугу (гъуслу баву) суннатссар. Му гъуслу баврил чIунгу хьхьу дачIи хьувкун дучIайссар. Ххуйсса, марцIсса янна лаххаву, чIюлу шаву, нахIусса кьанкь даву суннатссар. Михьру кьукьаву, чурх марцI баву суннатссар. КIюрххилва бучIавугу суннатссар. Бахьтта, хIаллих бачаву хъинссар. Имамрив, чак буван чIун хьувкун учIанссар, учIайхту гацIана булланссар. ХIатта, имамнал мизитравун увххукун, суннат-чакгума къабуванссар. Хъуни хъами бучIавугу суннатссар, амма чIюлу къавхьуна бучIанссар. Чак бувну махъ увкIсса ххуллийх зана къавхьуну, цамунийх кIура авну лагавугу суннатссар, чири хъунмассар.

Эдрал чак шаппа буллалиманангу цалва кулпатращал, чIаххуращал, гъанмаччаминнащал жяматрай бувну хъинссар. КIай дуаьртту ва аятру къакIулманал цувалу буллай ухьурча, кIира ракааьтрайсса суннат чак буванссар цанма кIулсса куццуй, Эдрал чак бувансса ниятгу дурну.

«ГьунчIукьатIан»

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...


Лелуххул эбрат

Щейх Ибрагьим Адгьам ивкIссар Шакьикь Балхил усттазну. Ца кьини Шакикь цала щейхначIан увкIун, бувсун бур цува хIалтIилухун ачин хIадур хъанай ушиву.   – Жува хьунабакьиннин цаппара барзру гьантIиссар! – увкуну бур ганал. Амма кIива-шанма гьантлува Ибрагьим Адгьамлун ккавккун ур...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...