“Кьайлю́ла” ссайн учайссар?

“Кьайлю́ла” ссайн учайссар?

“Кьайлю́ла” ссайн учайссар?

Жунма кIулсса куццуй, кIюрххил чак бувайхту баргъ гьаз хьуннин шанашаву къахъинссар. Мукун ччяни шаниягу бивзун, щала кьини даврийгу бивкIсса инсантуран захIматри мукунсса низамрай яхъанан. Цири бантIисса мукунсса чIумал? Дуссарив диндалуву мунинсса жаваб?

 

Мукунминнан чурхгу бигьалагансса, Идавсил ﷺ сунна биттур бувну чиригу биянсса дарман буссар. Мунин учайссар «кьайлю́ля». Мугу – ахттайн чIумал кутIасса шану лахъавур.

Ахттайнмай шану лахъаврил чурххавун гуж бучIан байссар. Идавсил ﷺ сунна биттур баншиврул утту бишинсса ният дуварча, мунихлу чиригу хьунтIиссар.

Анаслул бувсун бур: «Жу Нюжмар чак байссия, яла шанан утту бишайссияв» (Бухари). Абу Нуаьймлул «ТIибу-Ннабиви» тIисса луттиравусса хIадисраву увкуну бур: «Ахттая махъ шану лахъияра. ЩяйтIаннул мукун къабайссар (ахттайн чIумал шанан къабикIайссар)».

Ттизаманнул медициналул хъиривлаявурттал тасттикь бувну бур кутIасса мутталий дяхтта шану лахъаврил хьхьувай шанул къабуччаву хъирив лаян дувайшиву. Ахттайннай кьайлю́ля даву хьхьувайсса шанул кIанай къадацIайссар, му бикIан аьркинссар так хьхьувай чан хьумур шану биял баймурну.

Духтуртурал тIимунин бувну, дачIиссятрайсса кьайлю́ля дацIайсса дур кIира ссятрайсса хьхьуваймур шанун кIанттай. Саняткартурал тасттикь бувну бур ахттайнмай хъиннува лахъину шанашаву къахъинсса бушиву, 20-30 минутIрая лахъину шанан къааьркиншиву.

ЦIанасса заманнай чIярусса аьрабнал хIукуматирттай чара бакъа кьайлю́ля бувайсса аьдат дур, хаснува кIиришиву дусса чIумал. Ахттайнмай шану лахъаву бусурман бакъаминнал дянивгу машгьурну бур «сиеста» тIисса цIагу дирзун. Сиеста баву хъиншиврул хIакъираву медициналул аьлимтурал бувсун бур мунил за дакIний личIаву бигьа байшиву, захIматсса ишираву хIукму баву анавар буккайшиву, стресс чан шайшиву, оьттул давление гьаз шаврия кумаг байшиву.

Дяхтта кьайлю́ля дувайминнан хьхьуниву байсса тагьажжуд чаклийн бизангу, кIюрххил чаклийн чIумуй бизангу бигьа хьунтIиссар.

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...