“Кьайлю́ла” ссайн учайссар?

“Кьайлю́ла” ссайн учайссар?

“Кьайлю́ла” ссайн учайссар?

Жунма кIулсса куццуй, кIюрххил чак бувайхту баргъ гьаз хьуннин шанашаву къахъинссар. Мукун ччяни шаниягу бивзун, щала кьини даврийгу бивкIсса инсантуран захIматри мукунсса низамрай яхъанан. Цири бантIисса мукунсса чIумал? Дуссарив диндалуву мунинсса жаваб?

 

Мукунминнан чурхгу бигьалагансса, Идавсил ﷺ сунна биттур бувну чиригу биянсса дарман буссар. Мунин учайссар «кьайлю́ля». Мугу – ахттайн чIумал кутIасса шану лахъавур.

Ахттайнмай шану лахъаврил чурххавун гуж бучIан байссар. Идавсил ﷺ сунна биттур баншиврул утту бишинсса ният дуварча, мунихлу чиригу хьунтIиссар.

Анаслул бувсун бур: «Жу Нюжмар чак байссия, яла шанан утту бишайссияв» (Бухари). Абу Нуаьймлул «ТIибу-Ннабиви» тIисса луттиравусса хIадисраву увкуну бур: «Ахттая махъ шану лахъияра. ЩяйтIаннул мукун къабайссар (ахттайн чIумал шанан къабикIайссар)».

Ттизаманнул медициналул хъиривлаявурттал тасттикь бувну бур кутIасса мутталий дяхтта шану лахъаврил хьхьувай шанул къабуччаву хъирив лаян дувайшиву. Ахттайннай кьайлю́ля даву хьхьувайсса шанул кIанай къадацIайссар, му бикIан аьркинссар так хьхьувай чан хьумур шану биял баймурну.

Духтуртурал тIимунин бувну, дачIиссятрайсса кьайлю́ля дацIайсса дур кIира ссятрайсса хьхьуваймур шанун кIанттай. Саняткартурал тасттикь бувну бур ахттайнмай хъиннува лахъину шанашаву къахъинсса бушиву, 20-30 минутIрая лахъину шанан къааьркиншиву.

ЦIанасса заманнай чIярусса аьрабнал хIукуматирттай чара бакъа кьайлю́ля бувайсса аьдат дур, хаснува кIиришиву дусса чIумал. Ахттайнмай шану лахъаву бусурман бакъаминнал дянивгу машгьурну бур «сиеста» тIисса цIагу дирзун. Сиеста баву хъиншиврул хIакъираву медициналул аьлимтурал бувсун бур мунил за дакIний личIаву бигьа байшиву, захIматсса ишираву хIукму баву анавар буккайшиву, стресс чан шайшиву, оьттул давление гьаз шаврия кумаг байшиву.

Дяхтта кьайлю́ля дувайминнан хьхьуниву байсса тагьажжуд чаклийн бизангу, кIюрххил чаклийн чIумуй бизангу бигьа хьунтIиссар.

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...