Къужлул дуаь

Къужлул дуаь

Ца шяраву яхъанай ия Шамил тIисса ацIра шинавусса оьрчI. Га хъинсса, халкьуннан кумаг буллан ххирасса чIаважагьил ия. Халкьуннал цаятура цIа давугу Шамиллун хъинну ххирая.

 

Ца кьини кIюрххицIунмай ниттил Шамиллухь увкуну бур:

– Ттул арс, насу тучандалийн ччатI ласун. Наниххуллий та жула чIаххурайсса АхIмади-ттаттачIан вай дарурттугу биян бува.

– Хъинни, дадай! - увкуну, Шамил увккун ур къатлува, дарурттугу лавсун.

АхIмади-ттаттал къатта бивкIун бур арх бакъа. Шамиллул ганал нузайн кьутI увкуну бур.

– Цума ура?

– На Шамил ура, даруртту лавсун увкIра.

– Гьа, Шамил, ухху!

– Вайнна вил даруртту, АхIмади-ттаттай.

– Ца хъинахха, цIуллу аннав, чIаххучу! – ххари хьуну ур къужа.

Шамил анаварну ивкIун ур дустуращал ттуплий уклан:

– АхIмади-ттаттай, на тти ачинна.

– Хъинни ттул арс, барчаллагь.

Къатлува увккун нанисса чIумал Шамиллун хIисав хьуну бур нузах бивхьусса дарваг.

– Ва цири? – цIувххуну бур оьрчIал.

– ИникIма. Кьунну ларсун бувкIунни, амма му ттуща кьурув бишин гьаз бан къашай.

– Ачу на кумаг баннача, – увкуну бур Шамиллул, кьатIув бялахълахъисса дустурахгу урувгун.

АхIмади-ттаттащал дарваг кьурувгу бивхьуну, тяхъану усру лахлан ивкIун ур оьрчI. Микку Шамиллул я щуну бур къужлул къатлувусса буза-базарданийн.

– Ттаттай, къатри инава лакьарав?

– Тунукьай! – увкуну бур къужлул.

– Ачу на вин кумаг буванна!

– Насу вила аьлахълан, за бакъарча, – тIун ивкIун ур АхIмади-ттатта.

Амма лирккун усругу, Шамил улувкьуну ур. Цувалусса къужлул къатлуву дулланмур чансса къадиркIун дур: тIахIни шюршуну дур, къатри лазилакьи бувну бур, цIуши бувккун бур, зулчIай тIисса чIавахьулттил пардав дакьин дурну дур.

– АхIмади-ттаттай, ттигу ци дур дувансса? – цIувххуну бур цаятува цува рязисса Шамиллул.

– Дакъар, ттул арс, барчаллагь. Насу аьлахълан, вил жан цIуллу даннав, вил нитти-буттал оьрмурду лахъи баннав, зул ужагърай барачат бишиннав!

Цала нитти-буттаха къужлул дурсса дуаь Шамиллун хъинну дакIний лирчIун дур. Укунсса дуаь дуварча, цIа къадурвачагу гьая тIисса пикри хьуну бур.

КьатIув дустал цIухлан бивкIун бур:

– Ина чув уссияв? Жу вих ваксса хIаллай ялугьлай буру!

– АхIмади-ттаттачIа уссияв.

– Ци дуллай?

Шамиллун ччай бивкIун бур цала бувмуния бусан, амма ссихI къадурккун дур.

– ЛичIисса цичIав къабувссия, - увкуну бур.

Гьанттайнмай ниттил цIувхуну бур:

– АхIмади-ттаттачIан даруртту биян бувссияв?

– Бувссия.

– Ина тикку лахъи лавгунахха…

– Къатри лакьин кумаг бував, тахIни шюшав, ваму-тамур дакьин дав…

– ЦIа дурдив къужлул? – пишгу куну цIувххуну бур арснал хасият кIулсса ниттил.

– Дуруна, амма на кумаг мунил цIаний къабувссия, – куну бур ниттил рихшант бувчIусса оьрчIал. - Танан захIмат хъанай чIалай бунутIий кумаг бував.

Ниттил ссихI къадурккун, дахьва арснал бакIрайх ках увкуну бур.

Ва иширая махъ Шамиллун бувчIуну бур хъинбалалул кьимат чIиви къашайшиву, щинчIав кIул къахьурчагу.

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...