РахIму булувара уртту-тIутIай

РахIму булувара уртту-тIутIай

РахIму булувара уртту-тIутIай

Дахьа ттигъанну буссия жуннийва хъамалу бявкъусса февраль барз, дахьа ттигъанну зурчIай тIий дуссия зума-зункIуллая аьжа-аьжаивсса зурукъяйнтту, дахьа ттигъанну аьтIий буссия ччанналу марххала. Вана утти инт! Вана дуркIун жучIанна бургъил ва лухччинул байран. Вана утти щюлли бивщуну бизантту, чанна бувккун барзунттив, кIукIлу ларгун арду, утта дурккун дуниял!

 

 

ТIикI тIий, куннил хъирив ку лухччинул ялун личлай дуссар дакI ххарисса тIутIив: интнил илчи – ччиккул тIутIив; хъюлчу чирча, гюнгутIул чIурдал ласунсса кунна чIалачIисса – мариян, макь; чIируннал чIарардал хъюрухъру кунна, янин кIукIлусса ва ттюнгъасса – чIирунна тIутIив; интнил дюхлулсса мурчай хъюлчай тIисса – хIурия тIутIив; яргну хъахъи рирщусса лаларду, ччиккул усру, чIаклул тIутIив ва ми дакъасса цайми-цаймигу личIи-личIисса чIюлу-чIюлусса тIутIив.

Бачиярала, оьрчIрув, тти ца хIаллайсса укунсса пикригу баннуча:

– ДуркIунни жучIанна ххарисса инт, амма къахъяувкунни лухччиний вай жура кIицI ларгсса тIутIая царагу тIутIи, духларгунни цакуну аьрщарай тIутIив! Цуксса мискинсса ва пашмансса дикIанавав му чIумалсса жулла кьинирду? Му хьунссия жуйнма ливксса ца бала!

Зу учин бюхъай:

– Мугу ци оьванмасса хаварди, муния хьун бюхъайсса зат бакъар, куну.

– Бюхъайссар! Циван къабюхъави! Муниятур жулва хъунмур ихтилатгу, дардгу. Бюхъайссар духлаган аьрщарай тIутIив: циняр цал архIал къадухлагарчагу, бюхъайссар духлаган ца-цаних тIий, чан-чанну тIий.

Бюхъайссар духлаган, агарда жува гьарцаннал миннуй рахIму-цIими къабулларча, агарда жува ми дурукъачларча, ччи-ччимур чIумал ччиссаксса ритлай, ччиччикун харж дулларча.

Мукунна урттугу – личIишиву дакъассар. Аьлимтурал хIисав дурну дур, кIуллив ци хIисав дурну дуссарив? ХIакьинусса кьини дунияллий зана къадикIанну духлаган бюхъайсса даражалийн дирчуну душиву 25 азарда ххяххиярттал жура.

ЧIярусса ххяххияртту дуссар цIана, ххассал даншиврул, ЯтIул луттирал сияхIравун ларсъссагу.

Мунияту, оьрчIрув, бюхъавай мугъаятну булувара зула-зула миналул лухччайсса уртту-щинащалсса къуццу, мариттаванну личIисса аьркиншингу дакъана чIярусса тIутIив, малияванну хIазиран кунна бири-биривсса кIанттай зунна кIулсса ва къакIулсса ххяххияртту.

Уртту-тIутIая хIаз ласун, миннуй тамаша бан жущава бюхъайссар ми марслуй, марщай, ардарав дунагу. Нанияра туну шайссаксса къайгъулийсса даваннуча уртту-тIутIащалсса жула занакьулушинна. ЛичIаншиврул даин ххари буллайнма миннул нурданул ва сийлул хIакьину жувагу, гьунттий жула оьрчIал оьрчIругу. КъаххялтIа букканшиврул жува яхъанахъисса аьрщарай ливцIусса ва марцIсса гьава.

 

О. Рашидова

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...