Гьивчул мюнпат

Гьивчул мюнпат

Дунияллий ца яла машгьурмур ахъулсса хъанай бур гьивч. Ва нахIусса ахъулссаннул ватанну ккалли бувай Дянивмур Азия. Мичча му ппив хьуну бур Европанавух, Баргъбуккаваллил чулухсса хIукуматирттайх, Китайнавух, Американавух, Австралиянавух ва Африканавух.

Ингилиснал ва китайнал мазурдиву бусса бур укунсса учала: «Кьинилун ца гьивч букайма духтурначIан къаагьантIиссар». Оьрусналгу бур «Ахттайнссаннун гьивч буки – цIуцIавуртту дакъа хьунтIиссар» тIисса учала. Вай учалардал ккаккан буллай бур гьивч букаврил агьамшиву.

Духтуртурал тIимунин бувну, яла мюнпатми щюллими гьивчру бусса бур. Миннул кумаг бувайссар дукра лялиян даврин, мунияту мюрщисса оьрчIан хаснува щюллими гьивч булларча хъинссар. ЯтIулсса гьивчру лякьлун кIуссар, муниву качар ххиссар, диабет думиннан ва мюрщисса оьрчIан къахъинссар. Хъахъимур гьивч мюнпатссар печеньдалун ва сси (желчь) буккан баврин.

Дахьва мурхирая бивттусса гьивчуву чIявуссар чурххан чара бакъа аьркинсса витаминну, ретинол, бета-каротин, аскорбиновая кислота. Лахъину ябувсса, шавхьсса ягу мюрш бувсса гьивчуву витамин С хъинну чан шайссар.

Гьивчуву 70-80% щинал буссар, мунил мякьгу лиххан бувайссар.

Ттизаманнул наукалул тасттикь бувну бур гьивчуя илтIа хьун кумаг шайшиву, къюкIлин, ххюттукалул микрофлоралул цIуллушиврун, цIумулун, астмалул къашавайминнан хъиншиву, сахарный диабет шаврия буруччайшиву, онкологиялул цIуцIавурттал профилактика шайшиву, инсаннал ттурчIардин мюнпатшиву, гьивчул сокрал бакIрал ня хъуннав шаврия дуруччайшиву, гемоглобин гьаз бувайшиву.

ХIакинтурал ва диетологтурал учай: «Гьивч инсаннан чара бакъа аьркинсса продуктри, канан бучIиссар цIуллу-цIакьминнангу, къашайминнангу, атеросклероз думиннан, ттиликIрал, ччаруллал цIуцIавурттан, ттурчIал къашайшивурттан хъинссар», — куну.

ИлтIа хьун ччиминнан: дуллалияра так ца гьивч канакисса кьинирду (гьантлун 1,5 кг. – 2 кг.). Укунсса (разгрузочные дни) кьинирду дуван бучIиссар лахъсса давление думиннангу.

Гьивчуясса даруртту

15 гр. гьивчул ккирттарал ялун дутIайссар 250 гр. щаращисса щинал. Ялув кьалакьигу дирхьуну, дитияра 10 минутIрайсса. Гьантлун 3-ла дукра дукан хьхьичI 150 мл. хIачIларча хъинссар.

Ккирттаращалсса 3 гьивчул ялун ца литIра щинал дуртIуну, 15 минутIрайсса щаращи дувайссар. Гьантлун 3-ла дукра дуканнин хьхьичI вай щин хIачIларча хъинссар.

БучIиссар зулва бакIрацI бивхьусса кIараллийн гьивчул ссиркалул ца-кIива кIунтI вах учин ягу лажиндарал чIарав дишин гьивчул ссиркалий атил дурсса калихьу (салфетка).

Шяра дирну хъин къавхьуну ливчIсса (лахъи лавгсса) хъугьулунсса дарув:

3-4 хъунна къуса гьивчул ссиркалул хIала дувайссар бачIи стакан ницIавух. Гьарца хъугьу бивтари, ца-ца чяйлул къуса ва даруврал канарча хъинссар, ягу гьантлун 3-4-ла 6-ра къуса канарча хъинссар. Дарув цуппагу мудан хIала буллан аьркинссар.

Гьивчул ссирка дуртIуну дурсса клизмардал хъунххютту марцI дувайссар, бактериярду бухлаган бувайссар. Лякьа лахъайминнан (метеоризм) думиннан хъинссар дукра дуканнин хьхьичI гьивчул ссирка дуртIуну ницI канарча.

Ккарччайх чару къабакьин, кариес, парадонтоз къахьун хъинссар кьацI вилаглан гьивчул ссирка дуртIусса щинай.

Муслимат Мусаева

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....