КьурчIи бяъли ва нацIу бяъли

КьурчIи бяъли ва нацIу бяъли

 

Гъинтнил дайдихьулий бияй нацIу бяъли. Чансса хIаллава ганин кIанай бучIай кьурчIи бяълигу. Духтуртурал тIимунин бувну, ми кIивагу инсаннал чурххал цIуллу-сагъшиврун хъинну мюнпатссар.

 

ХIакьинусса кьини кIулну бур а́зарунния ливчусса, лухIимуния тIайла хьуну, хъункIултIутIул рангираймунийн бияннинсса бяълилул журарду. НацIу бяълилуву буссар кальций, калий, мах, магний, фосфор ва кремнийрал кислота. Ми цимурца, чаннаминнувунияр, цIанми сортирдаву ххишалану дуссар. ЦIансса журалул бяълилул цIакь бувайссар инсаннал капиллярду, кумаг бувайссар атеросклероз хьун къаритан, хъинссар давление лахъсса ва гемоглобин лагьсса чIумал. Бяълилувусса кумарин тIисса затрал оьтту татаврин дайшишру дувайссар, тромбру ва бляшкарду хьун къабитайссар. Бяъли яла-яла хъинссар ревматизма, подагра, артрит думиннан.

КьурчIи бяълилувугу (вишня) чIявур инсаннан мюнпатмур: кумарин, магний, железо, кобальт, пигментру, витаминну В1, В6, С. Ми цимурцагу хIисавравун лавсун, бяъли ишла бувайссар артериал склероз, оьтту чаншиву хъин дуваншиврул.

КIивагу журасса бяълилул ххуйну шану биян бувайсса бур, цанчирча, ганиву бусса бур мелатонин ва триптофан.

КьурчIи бяъли хъинссар илтIа хьун ччиминнан, нацIумунил тIурча, стрессрава буккан кумаг бувайссар.

 

Компот ва мураппа

Жула аьдат дур бяълилуя компот-ру ва мураппа дувайсса. Миннувун бичай чIявусса качар. Духтуртурал тIимунин бувну, гай качарданул зарал хъунма шайсса бур компотравусса витаминнал хайрдануяр. Качар гьарза булларча нигь дуссар диабет, къюкIлил цIуцIавуртту сукку шаврия. Мунин бувну, компотравух качарданун кIанай чан-кьансса марцIсса ницI хIала дурну, нацIу-кьурчIисса хIачIия дувайссар. Мукунсса компотрал мюнпат хъунмассар. НицIащалсса компот цурдагу баллоннавун дуртIуну махънин къадирхьуну, гацIана хIачарча хъинссар. Мураппагу шайссар качар къабивчуну дуван. Дукьрану хьуншиврул «агар-агар» хIала буван бучIиссар.

ЦIуллуну битаннав!

 

Аминат Мусаева

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...