КьурчIи бяъли ва нацIу бяъли

КьурчIи бяъли ва нацIу бяъли

 

Гъинтнил дайдихьулий бияй нацIу бяъли. Чансса хIаллава ганин кIанай бучIай кьурчIи бяълигу. Духтуртурал тIимунин бувну, ми кIивагу инсаннал чурххал цIуллу-сагъшиврун хъинну мюнпатссар.

 

ХIакьинусса кьини кIулну бур а́зарунния ливчусса, лухIимуния тIайла хьуну, хъункIултIутIул рангираймунийн бияннинсса бяълилул журарду. НацIу бяълилуву буссар кальций, калий, мах, магний, фосфор ва кремнийрал кислота. Ми цимурца, чаннаминнувунияр, цIанми сортирдаву ххишалану дуссар. ЦIансса журалул бяълилул цIакь бувайссар инсаннал капиллярду, кумаг бувайссар атеросклероз хьун къаритан, хъинссар давление лахъсса ва гемоглобин лагьсса чIумал. Бяълилувусса кумарин тIисса затрал оьтту татаврин дайшишру дувайссар, тромбру ва бляшкарду хьун къабитайссар. Бяъли яла-яла хъинссар ревматизма, подагра, артрит думиннан.

КьурчIи бяълилувугу (вишня) чIявур инсаннан мюнпатмур: кумарин, магний, железо, кобальт, пигментру, витаминну В1, В6, С. Ми цимурцагу хIисавравун лавсун, бяъли ишла бувайссар артериал склероз, оьтту чаншиву хъин дуваншиврул.

КIивагу журасса бяълилул ххуйну шану биян бувайсса бур, цанчирча, ганиву бусса бур мелатонин ва триптофан.

КьурчIи бяъли хъинссар илтIа хьун ччиминнан, нацIумунил тIурча, стрессрава буккан кумаг бувайссар.

 

Компот ва мураппа

Жула аьдат дур бяълилуя компот-ру ва мураппа дувайсса. Миннувун бичай чIявусса качар. Духтуртурал тIимунин бувну, гай качарданул зарал хъунма шайсса бур компотравусса витаминнал хайрдануяр. Качар гьарза булларча нигь дуссар диабет, къюкIлил цIуцIавуртту сукку шаврия. Мунин бувну, компотравух качарданун кIанай чан-кьансса марцIсса ницI хIала дурну, нацIу-кьурчIисса хIачIия дувайссар. Мукунсса компотрал мюнпат хъунмассар. НицIащалсса компот цурдагу баллоннавун дуртIуну махънин къадирхьуну, гацIана хIачарча хъинссар. Мураппагу шайссар качар къабивчуну дуван. Дукьрану хьуншиврул «агар-агар» хIала буван бучIиссар.

ЦIуллуну битаннав!

 

Аминат Мусаева

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...