Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Къатта машан лавсманан гиву ялапар хъанахъисса квартирантал лякъирча, гай буккан буван ихтияр дуссарив?

ХьхьичIвасса залуннащал икьрал дурну яхъанахъисса квартирантал бивкIун, гайннал икьралданул чIунгу ларгун дакъанура, къатлул цама заллу хьуну ухьурча, гиву ялапар хъанахъисса квартирантал буккан буван цIусса залуннахь ихтияр дакъассар, гай гиву ялапар хъанай бушиву кIулну бивкIхьурчагу, кIулну къабивкIхьурчагу. Амма цIусса залуннахь квартирантал бушиву къабувсун къатта бавххуну бухьурча, Шариаьтрайн бувну мунахь ихтияр дуссар къаттагу зана бивтун арцу махъуннай тIалав дуван.

Квартирантал шариаьтрацIун дакъаркьусса икьрал дурну яхъанай бухьурча ягу икьралданул чIун дурккун духьурча, цIусса залуннахь дуссар ихтияр гайннан гания тихунмай лаякъатта къабулун.

(«ТухIфатул-МухIтаж»)

Чаклин биссаву дуллалисса чIумал ччанну личIаннин гьарзад шюршуну, ччанну чIун ларгун махъ шюшин бучIиссарив?

Чаклин биссайни шюшин аьркинсса чурххал базурду куннил хъирив ку шюшаву хъинссар, суннатссар. Ца шювшусса базу кьакьайхту гамур шюширча, му суннат биттур къабувну личIайссар. Амма мунийну чаклин биссаву зия къашайссар, циксса чIун гьарчагу чаклин биссаву хIисавссар.

(«ТухIфатул-МухIтаж»)

Адимина цамур шагьрулийн ягу шяравун яхъанан излай уну, кулпатгу гиккун бизан буллай ухьурча, щарсса мютIи хьун аьркинссарив?

Шариаьтрайн бувну, щарссанил буржри ласнащал архIал ганал увкусса кIанайн яхъанан бизаву, гиккусса яларпашин ялавайсса даражалийсса духьурчагума. Ласналгу аьркинссар щарссанин нигьачIин дакъасса цIусса кIанттайнсса ххуллугу гиккусса ялапаршингу щаллу дуван.

Мукунсса чIумал ласнал увкумур къабаву хъунмасса бунагьри. Му ишираву мютIи дакъасса щарсса аьркинмунил щаллу даву ласнай ялув бакъассар. Амма адимина ухьурча цала щарссания ласнал ихтиярду тIалав дуллай, му иш хIисав бувайссар щарсса багъишла дитавуну, му чIумалгу ласнал буржри щарсса гьарца аьркинмунил щаллу даву.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Иаьнат ат-тIалибин», «Аз-заважир аьн икьтираф аль-кабаир»)

БакIрайсса ягу чIирттаравусса чIарарду кIяла хьуну духьурча, ранг дурну ми лухIи дуван бучIиссарив?

Шафии мазгьабрал машгьурсса аьлимчу МухIаммад ибн Шигьабуддин Рамлил «Нигьаятуль-МухIтаж» тIисса луттираву чивчуну бур: «Арамтуран ва хъаннин хъинссар кIяласса чIарарду ятIул ягу хъахъи даву. ЛухIисса ранг даву хIарамссар. Так дяъвилий бучIиссар лухIисса ранг дуван».

Имам Нававинал «Равзату-ТIалибин» тIисса луттираву увкуну бур: «Щар къавхьусса хъамитайпалун хIарамссар чIарарду лухIи даву. Щар хьумунин ласнал ихтияр дулурча, лухIи буван бучIиссар».

Азан (акбар) увкуну махъ салаватгу дуаьгу дуккаврил хIакъираву цукунсса далил буссар?

Азан ягу икьамат увкуманангу, му бавманангу суннатссар салават ва дуаь дуккаву. Дуаьгу вари: «Аллагьумма рабба гьазигьи-ддяъвати-ттаммати, ва-ссалатиль-каимати, ати саййидана МухIаммаданиль-василята валь-фазилятаь, вабаьасгьу макьама-ммахIмудани-ллязи вааьдтагьу».

Мунин далилнугу хъанахъиссар имам Ал-Бухарил «СахIихI» тIисса луттиравусса хIадис: «Азандалул хъирив салават ва дуаь дуккайманан Кьиямасса кьини Идавсил ﷺ шафааьт биянтIиссар».

Аьлимтурал тIимунин бувну, кIава куццуй икьаматрал хъиривгу салават ва дуаь дуккаву хъинссар.

(«ТухIфатул-МухIтаж», «СахIихI ал-Бухари», «СахIихI Муслим»)

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...


Ряхра зума

Шавваль – Рамазан зурул хъиривмур барзри. Му зурул цалчинмур кьини – Зума ритавал байрамрал кьини хъанахъиссар. Байрандалул кьини зума дугьангу къабучIиссар, хIарамссар. Мунил хъиривсса ряхва гьантлий дугьаву хъинссар, суннатссар.   Фаризасса зума дугьайсса Рамазан зурул хъирив...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


“Хайр бакъасса инсантал...”

Инсаннал дакIнил азардавасса ца азар – дакIхъуншивури. Му чIалан дикIайссар, инсантурал тIимур сан къабаврийну. ДакIхъуншиврул дайдихьу – цува цайминнаяр лахъну чIалачIаву. Му иширайн Идавсил ﷺ увкуссар: «КъауххантIиссар Алжаннавун чанссарагу дакI хъун дувайма». Му...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...