Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Къатта машан лавсманан гиву ялапар хъанахъисса квартирантал лякъирча, гай буккан буван ихтияр дуссарив?

ХьхьичIвасса залуннащал икьрал дурну яхъанахъисса квартирантал бивкIун, гайннал икьралданул чIунгу ларгун дакъанура, къатлул цама заллу хьуну ухьурча, гиву ялапар хъанахъисса квартирантал буккан буван цIусса залуннахь ихтияр дакъассар, гай гиву ялапар хъанай бушиву кIулну бивкIхьурчагу, кIулну къабивкIхьурчагу. Амма цIусса залуннахь квартирантал бушиву къабувсун къатта бавххуну бухьурча, Шариаьтрайн бувну мунахь ихтияр дуссар къаттагу зана бивтун арцу махъуннай тIалав дуван.

Квартирантал шариаьтрацIун дакъаркьусса икьрал дурну яхъанай бухьурча ягу икьралданул чIун дурккун духьурча, цIусса залуннахь дуссар ихтияр гайннан гания тихунмай лаякъатта къабулун.

(«ТухIфатул-МухIтаж»)

Чаклин биссаву дуллалисса чIумал ччанну личIаннин гьарзад шюршуну, ччанну чIун ларгун махъ шюшин бучIиссарив?

Чаклин биссайни шюшин аьркинсса чурххал базурду куннил хъирив ку шюшаву хъинссар, суннатссар. Ца шювшусса базу кьакьайхту гамур шюширча, му суннат биттур къабувну личIайссар. Амма мунийну чаклин биссаву зия къашайссар, циксса чIун гьарчагу чаклин биссаву хIисавссар.

(«ТухIфатул-МухIтаж»)

Адимина цамур шагьрулийн ягу шяравун яхъанан излай уну, кулпатгу гиккун бизан буллай ухьурча, щарсса мютIи хьун аьркинссарив?

Шариаьтрайн бувну, щарссанил буржри ласнащал архIал ганал увкусса кIанайн яхъанан бизаву, гиккусса яларпашин ялавайсса даражалийсса духьурчагума. Ласналгу аьркинссар щарссанин нигьачIин дакъасса цIусса кIанттайнсса ххуллугу гиккусса ялапаршингу щаллу дуван.

Мукунсса чIумал ласнал увкумур къабаву хъунмасса бунагьри. Му ишираву мютIи дакъасса щарсса аьркинмунил щаллу даву ласнай ялув бакъассар. Амма адимина ухьурча цала щарссания ласнал ихтиярду тIалав дуллай, му иш хIисав бувайссар щарсса багъишла дитавуну, му чIумалгу ласнал буржри щарсса гьарца аьркинмунил щаллу даву.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Иаьнат ат-тIалибин», «Аз-заважир аьн икьтираф аль-кабаир»)

БакIрайсса ягу чIирттаравусса чIарарду кIяла хьуну духьурча, ранг дурну ми лухIи дуван бучIиссарив?

Шафии мазгьабрал машгьурсса аьлимчу МухIаммад ибн Шигьабуддин Рамлил «Нигьаятуль-МухIтаж» тIисса луттираву чивчуну бур: «Арамтуран ва хъаннин хъинссар кIяласса чIарарду ятIул ягу хъахъи даву. ЛухIисса ранг даву хIарамссар. Так дяъвилий бучIиссар лухIисса ранг дуван».

Имам Нававинал «Равзату-ТIалибин» тIисса луттираву увкуну бур: «Щар къавхьусса хъамитайпалун хIарамссар чIарарду лухIи даву. Щар хьумунин ласнал ихтияр дулурча, лухIи буван бучIиссар».

Азан (акбар) увкуну махъ салаватгу дуаьгу дуккаврил хIакъираву цукунсса далил буссар?

Азан ягу икьамат увкуманангу, му бавманангу суннатссар салават ва дуаь дуккаву. Дуаьгу вари: «Аллагьумма рабба гьазигьи-ддяъвати-ттаммати, ва-ссалатиль-каимати, ати саййидана МухIаммаданиль-василята валь-фазилятаь, вабаьасгьу макьама-ммахIмудани-ллязи вааьдтагьу».

Мунин далилнугу хъанахъиссар имам Ал-Бухарил «СахIихI» тIисса луттиравусса хIадис: «Азандалул хъирив салават ва дуаь дуккайманан Кьиямасса кьини Идавсил ﷺ шафааьт биянтIиссар».

Аьлимтурал тIимунин бувну, кIава куццуй икьаматрал хъиривгу салават ва дуаь дуккаву хъинссар.

(«ТухIфатул-МухIтаж», «СахIихI ал-Бухари», «СахIихI Муслим»)

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...