Суал-жаваб

Суал-жаваб

Бусурман хъамитайпа щар шайхту ласнал фамилия ласун къабучIиссар тIун бикIай. ТIайлассарив?

Гьарца бусурманчунал цува ккалли уван аьркинссар цала кулпатран, цала тухумран. МухIаммад Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуссар цала буттахъая, тухумрая арх буцлан. Ласнал фамилия ласаврил масала ххал бигьайссар мунил ниятрах бурувгун. Хъамитайпалул цила тухум, гьану-мина кьюлтI дуван ягу гъан-маччаминная арх хьун цамур фамилия ласлай бухьурча – му бунагьссар, къабучIиссар.

Ласнал фамилия ласласисса щарссанил мунийну цуппа ласнал кулпатравун бувхшиву ккаккан бувансса ният духьурча, бунагь бакъассар, бучIиссар.

(«Далилуль фалихIин», «ТухIфатуль мухIтаж»)

 

 

 

ХIатталив кIюлаччатI ягу цамур дукра дукаврия диндалуву ци увкуну буссар, бучIиссарив ягу къабучIиссарив?

ХIатталлив дукра ларсун бучIаву ва дукаву диндалуву ххуйчулий ккаккан бувну бакъар, мукун бувну къахъинссар куну бур. Ибн ХIажар аль-Гьайтамихь цIувххуну бивкIссар хIайван бивххуну, дикI цадакьалун хIатталив дачIаврия. Аьлимчунал увкуссар: «Му ххуй дакъасса тIулли, амма хIарам (бунагь) бакъассар».

Тамансса диндалул аьлимтурал ва масъалалул хIакъираву тIайланма увкуну бур: «ХIатталив дукра дукаву ххуй дакъасса тIулли».

(«Фатава ибну ХIажар»).

 

 

Чак буллай унува хъярчиран чIу буварча ягу ишара дуварча, му чак зия шайссарив?

Фаризасса ягу ссуннатсса чакливу хъярчиран (дуванна тIий, кьасттирай) ишара дуварча ягу чIу личин буварча, сайки кIисса сукку буварчагу, янил ляпI учирчагу, му чак зия шайссар.

(«Нигьаятул-мухIтаж»)

 

 

 

БучIиссарив барзул дикI дукан?

Машгьурсса аьлимчу МухIаммад бин АхIмад ХатIиб аш-Ширбини «аль-Икьнаъ» тIисса луттираву чичлай ур: «Гужсса щаву диян дуван бюхъайсса михьру (ххяпри) бусса лелуххул дикI дукан къабучIиссар». Миннувун буххайссар барзу, къарчигъай, лачин ва м.ц.

 

 

Чакливу «АльхIам» ккалай унува аьнч куну, «альхIамдулиллагь» учирча, чак зия шайссарив?

Мукун чак зия къашайссар, амма «АльхIам» цIунил буккин аьркинссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

 

Къатри ягу цамур хъус даххан ччисса инсаннал кIия-шама ягу ххишаласса дянивучутуращал (риелтор) икьрал дуван бучIиссарив?

Хъуслил залуннахь ихтияр дуссар кIия-шама риелторнащал икьрал дуван. Му икьралдануву кIицI лавгсса багьа ласунтIиссар хъус цалчин даххан бювхъуманал.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Мугънил-мухIтаж»)

 

 

 

БучIисарив облигациярду машан ласун?

Облигациярдащал бавхIу-сса иширттавух хIала буххаву хIарамссар, цанчирча, му хъанахъиссар кредит хIисаврай буржирай дулаву (рибаъ). Облигациялул тасттикь буллалиссар хIукуматрал ягу цамур идаралул инсаннаща арцу буржирай ларсшиву ва махъуннай зана дитантIишиву процентгу ялув бивхьуну.

Буржирай дуллалиманан хайр хьунсса шартI дишаву – хIарамссар, бунагьссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж ва хIаваши Ширвани»)

 

 

 

БучIиссарив букан микI лачIун бувсса хъун бакъасса балугъ? Га бахлай бикIай вихссакалуя марцI къабувну.

Мюршсса балугъру букан бучIиссар вихссакалуя марцI къабувну. ЧIивимурну ккалли бувайссар щала зумув бивхьуну букан шайсса чавахъ.

МикI лачIун бувсса, кьакьан бувсса, шавхьсса, кIурал бувсса (копчение), хъунмасса балугъ букан бучIиссар вихссакалуя марцIгу бувну. Вихссакалуву думур (нажас) гива экьи гьарча, марцIсса щинай шюшин аьркинссар.

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...