Суал-жаваб

Суал-жаваб

Бусурман хъамитайпа щар шайхту ласнал фамилия ласун къабучIиссар тIун бикIай. ТIайлассарив?

Гьарца бусурманчунал цува ккалли уван аьркинссар цала кулпатран, цала тухумран. МухIаммад Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуссар цала буттахъая, тухумрая арх буцлан. Ласнал фамилия ласаврил масала ххал бигьайссар мунил ниятрах бурувгун. Хъамитайпалул цила тухум, гьану-мина кьюлтI дуван ягу гъан-маччаминная арх хьун цамур фамилия ласлай бухьурча – му бунагьссар, къабучIиссар.

Ласнал фамилия ласласисса щарссанил мунийну цуппа ласнал кулпатравун бувхшиву ккаккан бувансса ният духьурча, бунагь бакъассар, бучIиссар.

(«Далилуль фалихIин», «ТухIфатуль мухIтаж»)

 

 

 

ХIатталив кIюлаччатI ягу цамур дукра дукаврия диндалуву ци увкуну буссар, бучIиссарив ягу къабучIиссарив?

ХIатталлив дукра ларсун бучIаву ва дукаву диндалуву ххуйчулий ккаккан бувну бакъар, мукун бувну къахъинссар куну бур. Ибн ХIажар аль-Гьайтамихь цIувххуну бивкIссар хIайван бивххуну, дикI цадакьалун хIатталив дачIаврия. Аьлимчунал увкуссар: «Му ххуй дакъасса тIулли, амма хIарам (бунагь) бакъассар».

Тамансса диндалул аьлимтурал ва масъалалул хIакъираву тIайланма увкуну бур: «ХIатталив дукра дукаву ххуй дакъасса тIулли».

(«Фатава ибну ХIажар»).

 

 

Чак буллай унува хъярчиран чIу буварча ягу ишара дуварча, му чак зия шайссарив?

Фаризасса ягу ссуннатсса чакливу хъярчиран (дуванна тIий, кьасттирай) ишара дуварча ягу чIу личин буварча, сайки кIисса сукку буварчагу, янил ляпI учирчагу, му чак зия шайссар.

(«Нигьаятул-мухIтаж»)

 

 

 

БучIиссарив барзул дикI дукан?

Машгьурсса аьлимчу МухIаммад бин АхIмад ХатIиб аш-Ширбини «аль-Икьнаъ» тIисса луттираву чичлай ур: «Гужсса щаву диян дуван бюхъайсса михьру (ххяпри) бусса лелуххул дикI дукан къабучIиссар». Миннувун буххайссар барзу, къарчигъай, лачин ва м.ц.

 

 

Чакливу «АльхIам» ккалай унува аьнч куну, «альхIамдулиллагь» учирча, чак зия шайссарив?

Мукун чак зия къашайссар, амма «АльхIам» цIунил буккин аьркинссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

 

Къатри ягу цамур хъус даххан ччисса инсаннал кIия-шама ягу ххишаласса дянивучутуращал (риелтор) икьрал дуван бучIиссарив?

Хъуслил залуннахь ихтияр дуссар кIия-шама риелторнащал икьрал дуван. Му икьралдануву кIицI лавгсса багьа ласунтIиссар хъус цалчин даххан бювхъуманал.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Мугънил-мухIтаж»)

 

 

 

БучIисарив облигациярду машан ласун?

Облигациярдащал бавхIу-сса иширттавух хIала буххаву хIарамссар, цанчирча, му хъанахъиссар кредит хIисаврай буржирай дулаву (рибаъ). Облигациялул тасттикь буллалиссар хIукуматрал ягу цамур идаралул инсаннаща арцу буржирай ларсшиву ва махъуннай зана дитантIишиву процентгу ялув бивхьуну.

Буржирай дуллалиманан хайр хьунсса шартI дишаву – хIарамссар, бунагьссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж ва хIаваши Ширвани»)

 

 

 

БучIиссарив букан микI лачIун бувсса хъун бакъасса балугъ? Га бахлай бикIай вихссакалуя марцI къабувну.

Мюршсса балугъру букан бучIиссар вихссакалуя марцI къабувну. ЧIивимурну ккалли бувайссар щала зумув бивхьуну букан шайсса чавахъ.

МикI лачIун бувсса, кьакьан бувсса, шавхьсса, кIурал бувсса (копчение), хъунмасса балугъ букан бучIиссар вихссакалуя марцIгу бувну. Вихссакалуву думур (нажас) гива экьи гьарча, марцIсса щинай шюшин аьркинссар.

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...