Суал-жаваб

Суал-жаваб

Бусурман хъамитайпа щар шайхту ласнал фамилия ласун къабучIиссар тIун бикIай. ТIайлассарив?

Гьарца бусурманчунал цува ккалли уван аьркинссар цала кулпатран, цала тухумран. МухIаммад Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуссар цала буттахъая, тухумрая арх буцлан. Ласнал фамилия ласаврил масала ххал бигьайссар мунил ниятрах бурувгун. Хъамитайпалул цила тухум, гьану-мина кьюлтI дуван ягу гъан-маччаминная арх хьун цамур фамилия ласлай бухьурча – му бунагьссар, къабучIиссар.

Ласнал фамилия ласласисса щарссанил мунийну цуппа ласнал кулпатравун бувхшиву ккаккан бувансса ният духьурча, бунагь бакъассар, бучIиссар.

(«Далилуль фалихIин», «ТухIфатуль мухIтаж»)

 

 

 

ХIатталив кIюлаччатI ягу цамур дукра дукаврия диндалуву ци увкуну буссар, бучIиссарив ягу къабучIиссарив?

ХIатталлив дукра ларсун бучIаву ва дукаву диндалуву ххуйчулий ккаккан бувну бакъар, мукун бувну къахъинссар куну бур. Ибн ХIажар аль-Гьайтамихь цIувххуну бивкIссар хIайван бивххуну, дикI цадакьалун хIатталив дачIаврия. Аьлимчунал увкуссар: «Му ххуй дакъасса тIулли, амма хIарам (бунагь) бакъассар».

Тамансса диндалул аьлимтурал ва масъалалул хIакъираву тIайланма увкуну бур: «ХIатталив дукра дукаву ххуй дакъасса тIулли».

(«Фатава ибну ХIажар»).

 

 

Чак буллай унува хъярчиран чIу буварча ягу ишара дуварча, му чак зия шайссарив?

Фаризасса ягу ссуннатсса чакливу хъярчиран (дуванна тIий, кьасттирай) ишара дуварча ягу чIу личин буварча, сайки кIисса сукку буварчагу, янил ляпI учирчагу, му чак зия шайссар.

(«Нигьаятул-мухIтаж»)

 

 

 

БучIиссарив барзул дикI дукан?

Машгьурсса аьлимчу МухIаммад бин АхIмад ХатIиб аш-Ширбини «аль-Икьнаъ» тIисса луттираву чичлай ур: «Гужсса щаву диян дуван бюхъайсса михьру (ххяпри) бусса лелуххул дикI дукан къабучIиссар». Миннувун буххайссар барзу, къарчигъай, лачин ва м.ц.

 

 

Чакливу «АльхIам» ккалай унува аьнч куну, «альхIамдулиллагь» учирча, чак зия шайссарив?

Мукун чак зия къашайссар, амма «АльхIам» цIунил буккин аьркинссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

 

Къатри ягу цамур хъус даххан ччисса инсаннал кIия-шама ягу ххишаласса дянивучутуращал (риелтор) икьрал дуван бучIиссарив?

Хъуслил залуннахь ихтияр дуссар кIия-шама риелторнащал икьрал дуван. Му икьралдануву кIицI лавгсса багьа ласунтIиссар хъус цалчин даххан бювхъуманал.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Мугънил-мухIтаж»)

 

 

 

БучIисарив облигациярду машан ласун?

Облигациярдащал бавхIу-сса иширттавух хIала буххаву хIарамссар, цанчирча, му хъанахъиссар кредит хIисаврай буржирай дулаву (рибаъ). Облигациялул тасттикь буллалиссар хIукуматрал ягу цамур идаралул инсаннаща арцу буржирай ларсшиву ва махъуннай зана дитантIишиву процентгу ялув бивхьуну.

Буржирай дуллалиманан хайр хьунсса шартI дишаву – хIарамссар, бунагьссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж ва хIаваши Ширвани»)

 

 

 

БучIиссарив букан микI лачIун бувсса хъун бакъасса балугъ? Га бахлай бикIай вихссакалуя марцI къабувну.

Мюршсса балугъру букан бучIиссар вихссакалуя марцI къабувну. ЧIивимурну ккалли бувайссар щала зумув бивхьуну букан шайсса чавахъ.

МикI лачIун бувсса, кьакьан бувсса, шавхьсса, кIурал бувсса (копчение), хъунмасса балугъ букан бучIиссар вихссакалуя марцIгу бувну. Вихссакалуву думур (нажас) гива экьи гьарча, марцIсса щинай шюшин аьркинссар.

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...