суал-жаваб

суал-жаваб

Гьаттал лагма чапар ягу чIира буван бучIиссарив?

Жяматрал хIатталливсса гьаттай къабучIиссар чару бакъасса цамур зад дацIан дуван, ва мукунма чапар ягу чIира бувангу ихтияр дакъассар.

Гьав духьурча инсан заллусса аьрщарай, мунил лагма чапар ягу чIира буван бучIиссар, амма мугу карагьатссар (къахъинссар).

Аммарив гьав жанавартрал диххаврия, ххилтIу даврия ягу щинал дяххаврия нигь духьурча, чапар ягу чIира буван бучIиссар, карагьатшивугу дакъассар.

Цаппара аьлимтурал тIимунин бувну, идавстурал, асхIабтурал, салихIсса инсантурал гьаттардил ялув къуппа ягу мизит бацIан буван ихтияр дуссар, халкьуннан микку цу увччуну уссарив хъама къабитаншиврул, зияратрайн букIланшиврул.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Иаьнату-тIали-бин»)

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар?

Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу дуккин, имам цалчинмур суждалия изаннин. Мукун дуккин бюхълай бакъахьурча, бучIиссар дакIниву имамная личIи хьунсса нанижатгу дурну, гихунмай чак цалвалу буван. Ягу бучIиссар имамнал хъирив ганал дуллалимур дурну, ганал ссалам булайхту сагьвилул суждагу бувну ссалам булун.

Имамнал сагьвилул сужда къабуварча, ганал хъирив чак буллалиманал цалва бувну хъинссар, имамнал чак къуртал бувайхту.

Мува куццуй бувайссар Шафии мазгьаб бувгьусса инсаннал ХIанафи мазгьабравусса имамнал хъирив чак буллалисса чIумал: бюхълай бухьурча имам цалчинмур суждалия изаннин «Магьдина» дуккайссар. Амма му чIумал, дуккирчагу, къадуккирчагу, имамнал ссалам булайхту сагьвилул сужда баву хъинссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Иаьнату-тIалибин», «Нигьаятул-МухIтаж»)

Няс (насвай) кьацIливу ягу жипливу буну ягу ми бивчуну махъ кьацI марцI къабувну бувсса чак хIисавссарив?

Таммакулия дурмур, хаснува няс, инсаннал чурххан заралссар, бакI баххана бувайссар, мунияту ми кьацIливун ягу майравун бичаву хIарамссар, бунагьссар. Чак бувайсса инсаннал ми бичайсса бухьурча, бивчуну махъ кьацI вилаган аьркинссар, цанчирча, миннуву дикIайссар нажасну ккаллисса аьнакIул, хьхьируннал ягу варанттул хъут. Мукун кьацI марцI къабуварча, чак къакьамулссар, бувссаннун къаккаллиссар.

Няс ва муниха лархьхьумур жипливу духьурчагу, чак дурус къашайссар, чурххай ягу янналий нажас дуну чак буван къабучIинутIий.

(«Мугънил-мухIтаж»)

Хъамитайпалул цила ласнал ниттил буттайн ягу ласнал буттал буттайн ка лаярча, чаклинбиссаву зия шайссарив?

Магьар бивхьуну махъ ласнал ппу, ниттил ппу ва буттал ппу хъамитайпалун махIрамтал шайссар. Мува куццуй щарнил нину, ганил буттал нину ва ниттил нину адиминан махIрамсса хъамину шайссар. Мунин бувну, миннайн ка лаяврил чаклин биссаву зия къадувайссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

Хъамитайпа ХIажлив архIал махIрам акъанува лагаврия шариаьтраву ци увкуну буссар?

Имам Шафиънал мазгьабрайн бувну, нигьачIин дакъасса ххуллу бухьурча, хъамитайпалун бучIиссар ссапарданийн буккан цуппалу ягу цайми хъаннищал фаризасса ХIаж ва Оьмра буван. Мукунсса ссапарданий чакру кутIа буллан ва кунничIан ку ласун ихтияргу дуссар.

ХIаж-оьмра баврил фариза биттур бувсса хъамитайпа кIилчин-шамилчин архIал махIрам акъахьурча гьан ихтияр дакъассар,.

(«Нигьаятул-мухIтаж», «ТухIфатул-мухIтаж»)

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...