Суал-жаваб

Балугъру цумири букан хIалалсса?

Щинаву бакъа якъашайсса, кьирийн буккарча литIайсса циняв балугъру ва цайми хIайвант букан хIалалссар.

(«Фатава ар-Рамли»)

Кьурбандалул ягу аькьикьалул хIайван хьхьувай биххан къабучIиссар тIутIаву тIайлассарив?

ЦIан ларкьуну махъ кьурбандалун ва аькьикьалун хIайван биххан бучIиссар. Мукун бивхсса кьурбан ва аькьикьа хIисавссар, кьамулссар. Аммарив цукунчIавсса багьана бакъанува цIан лакьиннин ялугьлагьаву къахъинссар, кьурбандалун ва аькьикьалун биххаймур бакъасса, цамур чIумал хIайван биххайнигу.

(«ТухIфатуль-МухIтаж»)

Инсаннал цIа даххана дан ччарча ци бан аьркинссар?

Ххуй дакъасса мяъна думанал га даххана дурну, лайкьсса бусурмансса цIа дирзун хъинссар. ЦIа даххана дуван Исламраву ляличIисса аьдат-эбадат ккаккан дурну дакъар. ЦIа даххана дуван ччиманал цалва гъанминнахь, чIаравминнахь даххана дуршиву бусаву гьассар.

Дахьва бувсса оьрчIан цIа дизайни урчIамур вичIилувун азан, киямунивун икьамат буккаву хъинссар, «уммусибья́н» тIисса щяйтIантрая буруччиншиврул.

КIия инсан ца чIумал ивчIарча, гайннаха ца жаназалул чак барча гьассарив?

КIия ягу ххишаласса инсантал ливтIусса чIумал гайннаха ца чак бан ихтияр дуссар. Амма бюхъавай гьарцаманаха личIи-личIину буварча хъинссар.

(«ХIашия аль-Жамал аьля Мангьаж ат-тIулляб», «Мугъниль-мухIтаж»)

Инсан цувалу чак буллай унува, чIарав жяматрай буллай байбиширча ци бан аьркинссар?

Цувалу чак буллалиманан хIисав хьурча цалва чIарав жямат буллай байбивхьушиву, цала чаклил ният суннат-чаклийн даххана дурну, гагу кIира ракааьтрай къуртал бувну, жяматравун хIала уххарча хъинссар. Ягу бучIиссар цалвалу буллалисса чак гацIана бяличIан бувну, жяматрай буллалимунивух хIала уххан.

Вай кIиннивату бюхъавай цалчинмур куццуй баву хъинссар, чIун диялну духьурча.

(«ТухIфатул-мухIтаж» ва «ХIашияту Ширвани»)

Бувайсса цадакьа авадансса инсаннан булун бучIиссарив? Мукун буллумуния чири хьунтIиссарив?

Цадакьа аваданманан булун ихтияр дуссар, чиригу хьунтIиссар, аммарив мискинманан, мюхтажманан буллуну хъинссар, чири гьарзассар. Аваданманалгу цанма буллалисса цадакьа кьамул къабуварча хъинссар. Цува аваданну унува мискинма хъанай цадакьа ласавугу бунагьссар, хIарамссар.

(«Аль-мажмуъ шархI аль-мугьаззаб»)

Дуаьртту ккалай къашавайми хъин бувайминначIан занан бучIиссарив?

Ибну ХIажар Гьайтамил «Аль-Фатава аль-Фикьгьия аль-Кубра» тIисса луттираву чивчуну бур дуаьртту ккалай хъин буллан бучIишиву так гайннуву хIарамсса, ширкирал лишанну дусса махъру бакъахьурча. Ми дуаьрдаву букъавчIайсса мазрайсса махъру бухьурча, ми ккалан къабучIиссар. Сий дусса диндалул аьлимчунал гай мукъурттиву цичIав хIарамсса бакъашиву тасттикь буварча, мигу ишла буван бучIиссар.

Вай шартIру дуруччирча, дуаьртту ягу Кьуръан ккалай хъин бувайминначIан занан ихтияр дуссар, муних арцу дулунгу ласунгу ихтияр дуссар.