Суал-жаваб

Суал-жаваб

Таджвид ссайн учайссар?

Таджвид – Кьуръан тIайлану буккин лахьхьин бувайсса элмулийн учайссар. Му элму лахьхьингу аьркинссар дурккусса, ххуйну кIулсса муаьлимная. Таджвид къакIулну Кьуръан ккалай айишин къабучIиссар.

(Имам Навави. «Тибьян»)

 

 

 

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан?

Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар, хIарамссар.

Мизитраву щябикIан бучIиссар ччимур куццуй: чIирайн ттиликIну, чулий, ягу лякьалавай утту бивхьуну, ччанну ита бавкьуну.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «ХIашияту-Ширвани», «Ал-Мажмуъ»)

 

 

 

Бала-апатI ялун бивсса чIумал дуккайсса дуаь дуссарив?

Мусиват, бала-апатI бивсса чIумал ва дуаь дуккайссар:

اِنَّا لِلهِ وَاِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ. اَللَّهُمَّ أَجِرْنِى فِى مُصِيبَتِى وَأَخْلِفْ لِى خَيْرًا مِنْهَا

 

«Инна ли-Ллагьи ва инна илайгьи ражиоьн. Аллагьумма ажирни фи мусибати ва ахлиф ли хайран мингьа».

Мяъна: «ХIакьну, жула Зал Аллагьри ﷻ, ва АллагьначIанну ﷻ жува зана бикIантIисса. Я Аллагь, ва мусибат ттун чирину тIайла бацIан бува ва ххуймунин кIура баян бува».

 

 

 

 

Ссапарданийн увккун чак кутIа бувманал ва цанничIан ца чак лавсманал чакру хIисавссарив, ачIи ххуллия махъунай зана икIан багьарча?

81 километралуяр лахъисса сапарданий кутIану ягу цанничIан ца лавсун бувсса чакру хIисавссар, нанисса кIанттайн къаивну махъунай зана икIан багьарчагу.

ХъатIан чак маркIачIанмуничIан лавсун, кIивагу чак ссапарданий бувну бивкIхьурча, ми цIунил буллан аьркиншиву дакъассар, махъунай зана икIан багьарчагу, сайки хъатIан чаклил чIун дучIаннин шавай иярчагу.

МаркIачIан чак хъатIанмуничIан лавсун, ссапарданий ми цавагу къабувну бивкIун, хъатIан чаклил чIун дучIаннин махъунай ачинсса хIукму буварча, кIивагу чак цила-цила чIумал буван аьркинссар. Агана ва ишираву махъунай ачинсса хIукму хъатIан бивзун махъ буварча, маркIачан чак хъирив лахъайссар, муниву бунагьгу бакъассар, хъатIан чакгу цила чIумал бувайссар. Укунмасса хIукму буссар ахттайн ва ахттакьун чаклил хIакъиравугу.

(«Мингьажу-ТIалибин», «ТухIфатул-МухIтаж», «Мугънил-МухIтаж»)

 

 

 

БакIрайсса ягу чIирттаравусса чIарарду кIяла хьуну духьурча, ранг дурну ми лухIи дуван бучIиссарив?

Машгьурсса аьлимчу МухIаммад ибн Шигьабуддин Рамлил «Нигьаятуль-МухIтаж» тIисса луттираву чивчуну бур: «Арамтуран ва хъаннин хъинссар (ссуннатссар) кIяласса чIарарду ятIул ягу хъахъи даву. ЛухIисса ранг даву хIарамссар. Так дяъвилий бучIиссар лухIисса ранг дуван».

Имам Нававинал «Равзату-ТIалибин» тIисса луттираву увкуну бур: «Щар къавхьусса хъамитайпалун хIарамссар чIарарду лухIи даву. Щар хьумунин ласнал ихтияр дулурча, лухIи буван бучIиссар».

 

 

 

ИвкIусса инсаннахлу ХIаж буван бучIиссарив, ганал васият (аманат) бувну къабивкIхьурча?

ИвкIусса инсаннахлу фаризасса ХIаж ва Оьмра буван бучIиссар, аманат къабивкIхьурчагу. Ссуннатсса ХIаж тIурча, васият къабивкIхьурча къабувайссар.

(«ТухIфатул мухIтаж»)

 

 

БучIиссарив лякьлуву оьрчI бусса хъамитайпалун щябивкIун чак буллан, лавай бизан духтурнал ихтияр дуллай бакъахьурча?

Лякьлуву оьрчI бусса хъамитайпалухь духтурнал ччаннай бацIан къабучIиссар учирча (оьрчIан зарал къахьуншиврул), мунин бучIиссар щябивкIун чак буллан, цанчирча, лякьлувусса оьрчIан нигьачIинсса тIуллу дуллан къабучIиссар.

(«ХIашиятул-Жамал», «Ал-ашбахI ва-нназаир»)

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...