Уздансса тIул-тIабиаьт

Уздансса тIул-тIабиаьт

Уздансса тIул-тIабиаьт

Идавсил ﷺ тIул-тIабиаьт, хасият Аллагьнал ﷻ ляличIину кIицI ларгун, «бюхттулсса хасият» куну кьимат бивщуну бур. Укуннасса цIа Заннал дуллуну дур Кьуръандалун.

Идавсил тIабиаьтраву бивкIссар циняв хьхьичIсса идавстурал тIабиаьтрал даражартту: НухI идавсил щукру, Ибрагьим идавсил u Заннащалсса дусшиву, Муса идавсил дакIмарцIшиву, Исмяил идавсил буллусса махъ бацIан бавриву тIайлашиву, Аюб идавсил ва Якьуб идавсил ссавур, Давуд идавсил халкь марцI бувансса хIучча лякъаву, Сулайман u ва Ися u идавстурал нач-ламус (иминшиву) ва гайми циняв идавстурал хъинсса хасиятру.

Мунил хIакъираву Кьуръандалуву Аллагьнал увкуну бур МухIаммад Идавсихь ﷺ (мяъна): «ТIайласса ххуллийх ачу хьхьичIвасса идавстурал хъирив». “ТIайласса ххуллу” тIисса мукъурттил мяънагу – Аллагь ﷻ кIул аврил ххуллу къатIиссар, цанчирча, кIул шаву хъарссар цаманал хъирив ачаврин. Мурив жула Идавсин ﷺ лайкь бакъассар. Мукунма, шикку гъалгъа шариаьтрая бакъар, МухIаммад Идавсил ﷺ шариаьтрал гайми идавстурал динну лиххан дурссар. «ТIайласса ххуллийх ачу» тIисса мукъурттил мяйжансса мяъна – гай идавстураву диркIсса хъинсса тIул-тIабиаьтру ласи тIиссар. Му куццуй, Аллагь Тааьланал МухIаммад Идавсихь ﷺ амру бувссар гай циняв идавстурал хъинсса хасиятру цачIун дува увкуну. Мукун лахъсса даражалийн къаивссар цавагу цама идавс.

Муниятури Аллагьнал ﷺ МухIаммад Идавс ﷺ кIицI лавгсса ляличIисса тIабиаьтрал заллу куну. Аьрифунтуравасса цаннал мунил хIакьираву увкуну бур: Гьарцама идавснал авуршив дуссар, Цинярда цачIунссар так МухIаммадлуву e. Идавсил ﷺ хасиятрая цIувххусса чIумал Аишатлул дуллусса жавабраву ялув чивчумунил мяъна жям дурну дур: «Ганал хасият Кьуръан бия», – увкусса. Вай мукъурттил мяънагу – Идавснаву ﷺ диркIссар Кьуръандалуву кIицI ларгсса циняв цIа дувансса хасиятру ва Кьуръандалул къадагъа дирхьумуния марцIсса ивкIссар. Цамур хIадисраву бувсун бур Аьишатлул укунсса жаваб дуллушиву: «Ина къабувккусарив Кьуръандалул аятру (мяъна): “ТалихIрайн бувкссар чакливу хIалимсса, аьркин бакъасса гъалгъарду къабувайсса, багьайсса куццуй закят булайсса, хIараммуния цала аьврат дуруччайсса халкь. Миннай аьйб рищун къашайссар. Цала мурадру цамур куццуй щаллу буллалими (чил хъаннищал) – хIалалмунил дазурдава буклакиссар. ТалихIрайн бувкссар цачIара аманатран кьадиртмур ядувайми, дурсса икьрал (кьутIи) дуруччайми, чакру цила чIумал бавриву кьянкьашиву дувайми. Миннан Фирдавс-алжан булунтIиссар, абадул-абадлий гиву бикIан” («ал-Муъминун» суралул 1-11 аятру).

Вана укунссар Идавсил ﷺ тIул-тIабиаьт». Вай аятирттах вичIи дихьлахьиминнан дакIнин бутлай бур Идавсил ﷺ узданшивруя: иман – дакIнил тIабиаьтрал аслу-гьанур; чак – чурххал тIабиаьтрал гьану; закят – хъуслил тIабиаьтрал гьану; чил хъаннищал кьирият дуруччаву; аманат дурмур дуруччаву ва буллусса махъ бугьаву. Вай аятирттаву Аллагь Тааьланал кIилва кIицI лавгун бур чак баву, мунил агьамшиврух ва куртIсса мяъналух къулагъас дуллай.

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...