Уздансса тIул-тIабиаьт

Уздансса тIул-тIабиаьт

Уздансса тIул-тIабиаьт

Идавсил ﷺ тIул-тIабиаьт, хасият Аллагьнал ﷻ ляличIину кIицI ларгун, «бюхттулсса хасият» куну кьимат бивщуну бур. Укуннасса цIа Заннал дуллуну дур Кьуръандалун.

Идавсил тIабиаьтраву бивкIссар циняв хьхьичIсса идавстурал тIабиаьтрал даражартту: НухI идавсил щукру, Ибрагьим идавсил u Заннащалсса дусшиву, Муса идавсил дакIмарцIшиву, Исмяил идавсил буллусса махъ бацIан бавриву тIайлашиву, Аюб идавсил ва Якьуб идавсил ссавур, Давуд идавсил халкь марцI бувансса хIучча лякъаву, Сулайман u ва Ися u идавстурал нач-ламус (иминшиву) ва гайми циняв идавстурал хъинсса хасиятру.

Мунил хIакъираву Кьуръандалуву Аллагьнал увкуну бур МухIаммад Идавсихь ﷺ (мяъна): «ТIайласса ххуллийх ачу хьхьичIвасса идавстурал хъирив». “ТIайласса ххуллу” тIисса мукъурттил мяънагу – Аллагь ﷻ кIул аврил ххуллу къатIиссар, цанчирча, кIул шаву хъарссар цаманал хъирив ачаврин. Мурив жула Идавсин ﷺ лайкь бакъассар. Мукунма, шикку гъалгъа шариаьтрая бакъар, МухIаммад Идавсил ﷺ шариаьтрал гайми идавстурал динну лиххан дурссар. «ТIайласса ххуллийх ачу» тIисса мукъурттил мяйжансса мяъна – гай идавстураву диркIсса хъинсса тIул-тIабиаьтру ласи тIиссар. Му куццуй, Аллагь Тааьланал МухIаммад Идавсихь ﷺ амру бувссар гай циняв идавстурал хъинсса хасиятру цачIун дува увкуну. Мукун лахъсса даражалийн къаивссар цавагу цама идавс.

Муниятури Аллагьнал ﷺ МухIаммад Идавс ﷺ кIицI лавгсса ляличIисса тIабиаьтрал заллу куну. Аьрифунтуравасса цаннал мунил хIакьираву увкуну бур: Гьарцама идавснал авуршив дуссар, Цинярда цачIунссар так МухIаммадлуву e. Идавсил ﷺ хасиятрая цIувххусса чIумал Аишатлул дуллусса жавабраву ялув чивчумунил мяъна жям дурну дур: «Ганал хасият Кьуръан бия», – увкусса. Вай мукъурттил мяънагу – Идавснаву ﷺ диркIссар Кьуръандалуву кIицI ларгсса циняв цIа дувансса хасиятру ва Кьуръандалул къадагъа дирхьумуния марцIсса ивкIссар. Цамур хIадисраву бувсун бур Аьишатлул укунсса жаваб дуллушиву: «Ина къабувккусарив Кьуръандалул аятру (мяъна): “ТалихIрайн бувкссар чакливу хIалимсса, аьркин бакъасса гъалгъарду къабувайсса, багьайсса куццуй закят булайсса, хIараммуния цала аьврат дуруччайсса халкь. Миннай аьйб рищун къашайссар. Цала мурадру цамур куццуй щаллу буллалими (чил хъаннищал) – хIалалмунил дазурдава буклакиссар. ТалихIрайн бувкссар цачIара аманатран кьадиртмур ядувайми, дурсса икьрал (кьутIи) дуруччайми, чакру цила чIумал бавриву кьянкьашиву дувайми. Миннан Фирдавс-алжан булунтIиссар, абадул-абадлий гиву бикIан” («ал-Муъминун» суралул 1-11 аятру).

Вана укунссар Идавсил ﷺ тIул-тIабиаьт». Вай аятирттах вичIи дихьлахьиминнан дакIнин бутлай бур Идавсил ﷺ узданшивруя: иман – дакIнил тIабиаьтрал аслу-гьанур; чак – чурххал тIабиаьтрал гьану; закят – хъуслил тIабиаьтрал гьану; чил хъаннищал кьирият дуруччаву; аманат дурмур дуруччаву ва буллусса махъ бугьаву. Вай аятирттаву Аллагь Тааьланал кIилва кIицI лавгун бур чак баву, мунил агьамшиврух ва куртIсса мяъналух къулагъас дуллай.

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...