Лайкьсса дуснал лишанну

Лайкьсса дуснал лишанну

Имам Абу-ХIамид аль-Гъаза́лил «Бида́ятуль-гьида́ят» тIисса луттирава

 

Инсаннащал дусшиву дулланнин аьркинссар лахьхьин (кIулну дикIан) мунил шартIру, так дусшиврун ва уссушиврун лайкьминнащал хIалашиву ва дусшиву дулланшиврул.

 

МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Инсан икIантIиссар цала хьхьичIунсса дуснал диндалуву, мунияту зу ххуйну хIисав ласияра дусшиву щищал дуллай бурув» (Абу Давуд).

 

  1. Аькьлу

Аьли бин АбутIалиблул увкуссар: «Аьвамсса, хансса инсаннащал дусшиву мадував; мукунманая личIлулну икIу, мугу вияту личIлулну икIуча!»

Аьвамсса инсаннал цала иминсса дус гьалак увайссар.

 

  1. Хъинсса хасият, тIабиаьт

Мурдалсса хасият дусса, духIин дакъасса инсаннащал дусшиву мадував. Мунаща сситтучIа ссавур дуван къашайссар, ца зад дакIнин багьайхту (ци-дунугу ччан дикIайхту) мунал яхI бухлагайссар.

 

  1. СалихIшиву.

Хъунисса бунагьру бувайманал (бунагькарнал, фасикьнал) дус машав. Аллагьная ﷻ нигьа увсманал хъуни бунагьру къабайссар, Занная нигь дакъаманая вин зарал биянтIиссар.

Аллагьу Тааьланал цала Илчинайн ﷺ амру бувссар: «Аллагь ﷻ хъама ивтсса дакIурдил заллухъруннайн, цала гьавасран ччимур бувайминнайн, бувмуния хайр къалякъинманайн мютIи машав» («Аль-Кагьф», 28-мур аят).

Бунагькарнащалсса хIала-шивруя личIлулну бикIияра, цанчирча, мудан бунагь чIалачIаврил зул дакIурдива ганихсса зид буккан бувантIиссар, бунагь баву – укунмасса, бигьасса ишну чIалантIиссар. Гъибат-бугьтан (маз баву) инсаннал бигьасса задну ккалли буллалисса муниятур, аькьлулун га бунагьрал кIушиву бувчIлай бунугу. Адиминай мусил кIисса ягу сунттул янна хIисав хьурча, инсан рязи акъа, манеъшинна дуллан икIайссар, му чIявуну хьунабакьайсса (ххал шайсса) иш бакъанутIий, амма цаманая маз буллалисса кIанттай му паракьатну уссар, чIявуну чIалай аьдат хьуну, маз баву хъиннува кIусса бунагь бунува.

 

  1. Мяшсса, бахилсса къаикIаву

Хъус ххирасса, мяшсса инсаннащалсса хIалашиву – загьрулуха лархьхьуссар. Цаннал хасият ва хIал гаманайн лахъайссар – инсаннал тIабиаьт мукунссар. Цанмавагу къакIулну, цаманал хасият виламунил дарцуну лякъайссар. Мунияту, мяшманащалсса дусшиврул вил мяшшиву гуж дувантIиссар; салихIманал дус хьурча, инавагу салихI хьунтIиссара.

 

  1. ТIайлашиву, аьдилшиву

Щялмахъчинащал дусшиву мадаванна. Га миражраха лавхьхьуссар: архмур гъанну, гъанмур архну чIалачIи бувантIиссар.

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Шанна бигьасса эбадат

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:   «Циняв бусурманнал бунагьру багъишла битаннав тIий дуаь дурманан буссар гьарца бусурманчунахсса чири»   «Кьуръандалувасса ца хIарп дурккуманан хъинбала чичинтIиссар. Гьарца хъинбалалул чиригу ацIлийнуссар. «Алиф,...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...