Хъус лякъаву бигьа баймур

Хъус лякъаву бигьа баймур

Дунияллул неъматру, хъус-хъиншиву лякъинсса гъира – му хъанай дур инсаннал хасиятрал тIабиаьтравусса лишан. Муниву цичIав оьккиссагу бакъар, хIалалсса ххуллий ляхълай ва хIарамсса кIанттайн харж дуллай акъахьурча. Ялунгума, Кьуръандалуву кIицI лавгун бур маэшат гьарта-гьарза бувайсса куц-кьяйдарду.

 

Бусанну гайннувасса цаппараннуя:

  1. ДакIнихтуну тавба даву, бувсса бунагьирттая пашман шаву.

Тавба дуллалима бунагьирттая марцI шайссар. Тавба сававну мунайн тамансса неъматру ликкайссар – дунияллийсса оьрмулуву ва ахиратлул къатлуву. Кьуръандалуву бувсун бур Аллагьнал ﷻ багъишла битайшиву дакIнихтуну тавба дурну ЗанначIан кIура бавми, миннан ссаврунная буллугъсса гъараллу лачIун дувантIишиву, дулунтIишиву хъус ва оьрму чIюлу буллалисса оьрчIру, багъру ва нехру. («НухI» суралул 10-12 аятру).

  1. Аллагьная ﷻ нигьа бувсун бикIаву.

Заннаясса нигь – му Аллагь ﷻ тачIав хъама къаитавури. Аллагь ﷻ мудан дакIнивума нигьа усайссар бунагьсса тIул даврия. Занная нигь душиву – ахиратлул оьрмулунсса яла хъинмур луртанни увкуну бур. Мукунсса нигь шайссар дунияллул маэшат гьарза шаврил сававну. «ДакIниву Аллагьная ﷻ нигь думанан гьарца захIматшиврува уккансса ххуллу тIитIинтIиссар, хьул бакъасса чулуха хъус-маэшатгу булунтIиссар» («ТIалакь» суралул 2-3 аятирттал мяъна).

 

  1. Заннайн щукру баву.

Лагънал щукру чIявуну буллалиссаксса гьарза шайссар мунансса неъматру. Му Заннал хъунмасса цIимири. Мунил хIакъираву Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «Заннал баян бувссар: “Зу щукрулий бикIарча, На зун хъиннува чIявусса неъматру булунна. Щукру къабулларча – Ттул танмихI цIакьссар”» («Ибрагьим» суралул 7-му аят).

 

  1. Хъинбалалул ххуллийсса харжлугъ.

Хъинмунил ххуллий арцу, хъус харж даврил кIункIу дувайссар барачатшиву. Муниятури учайсса цадакьалул хъус чан къадувайссарча, чIяру дувайссар, куну. «Заннан ччан бикIарча Цала лагътурал маэшат гьарза бувайссар, ччан бикIарча чан бувайссар. ТIайлашиврул ва хъинбалалул ххуллий зу харж дурмур зана дикIантIиссар…», – увкуну бур «Сабаъ» суралул 39-му аятраву.

 

  1. Кулпат баву

Кулпат бавугу шайссар хъус-маэшат гьарза шаврил сававну. Магьар бивхьуну ца кулпатну хьусса адиминан ва хъамитайпалун Заннал булайссар неъматру. «Ан-Нур» суралул 32-мур аятраву увкуну бур (мяъна): «Зуна баврия ва му мурдалсса тIулданучIан гъан шаврия мюхчанну бикIан инсантуран кумаг бувара. Щарсса къадурцусса арамтал ва щар къавхьусса хъами магьар бивхьуну цачIун булувара. Мискиншиврул цIаний кулпат баврия махъунмай махъанарди. ХIакьну, цала ас-ламус буруччин ччиманан Аллагьнал ﷻ дулунтIиссар хъус-хъиншиву».

 

Шамил Кьурбанов

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...