Хъус лякъаву бигьа баймур

Хъус лякъаву бигьа баймур

Дунияллул неъматру, хъус-хъиншиву лякъинсса гъира – му хъанай дур инсаннал хасиятрал тIабиаьтравусса лишан. Муниву цичIав оьккиссагу бакъар, хIалалсса ххуллий ляхълай ва хIарамсса кIанттайн харж дуллай акъахьурча. Ялунгума, Кьуръандалуву кIицI лавгун бур маэшат гьарта-гьарза бувайсса куц-кьяйдарду.

 

Бусанну гайннувасса цаппараннуя:

  1. ДакIнихтуну тавба даву, бувсса бунагьирттая пашман шаву.

Тавба дуллалима бунагьирттая марцI шайссар. Тавба сававну мунайн тамансса неъматру ликкайссар – дунияллийсса оьрмулуву ва ахиратлул къатлуву. Кьуръандалуву бувсун бур Аллагьнал ﷻ багъишла битайшиву дакIнихтуну тавба дурну ЗанначIан кIура бавми, миннан ссаврунная буллугъсса гъараллу лачIун дувантIишиву, дулунтIишиву хъус ва оьрму чIюлу буллалисса оьрчIру, багъру ва нехру. («НухI» суралул 10-12 аятру).

  1. Аллагьная нигьа бувсун бикIаву.

Заннаясса нигь – му Аллагь ﷻ тачIав хъама къаитавури. Аллагь ﷻ мудан дакIнивума нигьа усайссар бунагьсса тIул даврия. Занная нигь душиву – ахиратлул оьрмулунсса яла хъинмур луртанни увкуну бур. Мукунсса нигь шайссар дунияллул маэшат гьарза шаврил сававну. «ДакIниву Аллагьная ﷻ нигь думанан гьарца захIматшиврува уккансса ххуллу тIитIинтIиссар, хьул бакъасса чулуха хъус-маэшатгу булунтIиссар» («ТIалакь» суралул 2-3 аятирттал мяъна).

 

  1. Заннайн щукру баву.

Лагънал щукру чIявуну буллалиссаксса гьарза шайссар мунансса неъматру. Му Заннал хъунмасса цIимири. Мунил хIакъираву Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «Заннал баян бувссар: “Зу щукрулий бикIарча, На зун хъиннува чIявусса неъматру булунна. Щукру къабулларча – Ттул танмихI цIакьссар”» («Ибрагьим» суралул 7-му аят).

 

  1. Хъинбалалул ххуллийсса харжлугъ.

Хъинмунил ххуллий арцу, хъус харж даврил кIункIу дувайссар барачатшиву. Муниятури учайсса цадакьалул хъус чан къадувайссарча, чIяру дувайссар, куну. «Заннан ччан бикIарча Цала лагътурал маэшат гьарза бувайссар, ччан бикIарча чан бувайссар. ТIайлашиврул ва хъинбалалул ххуллий зу харж дурмур зана дикIантIиссар…», – увкуну бур «Сабаъ» суралул 39-му аятраву.

 

  1. Кулпат баву

Кулпат бавугу шайссар хъус-маэшат гьарза шаврил сававну. Магьар бивхьуну ца кулпатну хьусса адиминан ва хъамитайпалун Заннал булайссар неъматру. «Ан-Нур» суралул 32-мур аятраву увкуну бур (мяъна): «Зуна баврия ва му мурдалсса тIулданучIан гъан шаврия мюхчанну бикIан инсантуран кумаг бувара. Щарсса къадурцусса арамтал ва щар къавхьусса хъами магьар бивхьуну цачIун булувара. Мискиншиврул цIаний кулпат баврия махъунмай махъанарди. ХIакьну, цала ас-ламус буруччин ччиманан Аллагьнал ﷻ дулунтIиссар хъус-хъиншиву».

 

Шамил Кьурбанов

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...