Анавар мауккав
Анавар мауккав

МухIаммад Идавсил ﷺ мудан лахьхьин байва тIар дуллалисса даву анавархъиндарай къадурну, ссавурданий, анавар къабувккун дуллан. Мяйжаннугу, анавар буккаврил хIасил ххуйсса къашай, ссавур дуварчарив, чIявучин дуллалимур бакIрайн дуккай.
Сагьл ибн Сааьдлул бувсун бур укунсса хIадис: «Ссавур – Аллагьная, анаваршиву – щяйтIаннуя» (Тирмизи, ТIабарани). Амма буссар тIар лахъи къалаглай, анавар бувккун хъинсса кIанттурдугу. Миннувун багьайссар чIун дирсса диндалул эбадатаьдатру, масала: чIун дуркIукун чак баву, каши хьусса шинал хIажлив бачаву, хъуслия закат бичин чIун шайхту лахъи лаган къабаву ва м.ц. Саъд ибн Абувакьаслуясса хIадисраву бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкусса махъру: «Паракьатшиву дикIан аьркинссар циняв иширттаву, так ахиратрал ишру личIаннин» (Абудавуд, ХIаким, Байгьакьи).
Ва хIадисрал мяъналул хIакъираву Аьли алКьари кусса цIа дусса аьлимчунал луттираву чивчуну бур: «Ахиратрал иширттаву хIурхIашиву дуллан къабучIиссар, цанчирча, хъинсса аьмаллу махъун бичаврия чIявусса баларду ликкайссар. Хъинбаларду махъун бичаврия бакъарив Дужжагьравуминнал яла гужмур къащи бикIантIисса!». Ат-Тайбил увкуну бур: «Маэшатрал (дунияллул) даву дайдихьлахьисса чIумал инсаннан къакIулссар ганил хIасил цукунсса дикIантIиссарив: цIа дувансса ягу аьй рищунсса. Мунияту му даву анаварну дайдирхьуну хъинссарив ягу махъун дуртун хъинссарив мяълумну къакIулссар. Увкуну бур Кьуръандалуву (мяъна): «Хъинбаларду бувара куннаяр ку хьхьичIун буккансса хIарачатрай» («алБакьара» суралул 148-мур аят).
Вава суралул 268 аятраву тIий бур: «Зу цадакьа буллалисса чIумал, щяйтIаннул нигьа бусан буллалиссару мискиншивруя, му куццуй ххуй дакъасса тIуллу дуллали буллай (мяш хьун буллай)». Имам Гъазалил ва аят укун бувчIин бувну бур: «Цадакьа бувансса пикри хьуманал му пикри мугьлат бакъа щаллу буван аьркинссар, акъахьурча, щяйтIаннул му аьйкьин увантIиссар». Мунин бувну, гьарца хъинбала, чири бусса даву дуван ччисса чIумал анавар буккаву хъинссар. МухIаммад Идавсил ﷺ Аьли ибн АбутIалиблухь увкуссар тIар: «Шанма иш щаллу буван анавар укку (мугьлат бакъа щаллу бува): чак – мунил чIун дуркIукун; бивкIу буччаву – жаназа хIадур дуркун, щащарну ливчIсса хъамитайпа щар булаву – мунин лайкьсса инсан лявкъукун» (Тирмизи, Байгьакьи).
Хатим ал-Асамлул увкуну бур: «Ххюва кIанай анавар буккаву щяйтIаннуя бакъарча Идавсил ﷺ суннари: хъамаличунал хьхьичI дукра дишаву, ивкIума уччин анавар буккаву, щар булунcса оьрмулувун бивсса душ щар булаву, чIун дирукун бурж зана баву, бунагь бувкун пашман хьуну тавба даву» (Абу Нуаьйм, «Хильятул-авлияъ»; Ал-Газали, «ИхIья оьлуму-д-дин»).
МУСЛИМ АЬБДУЛЛАЕВ