Хьхьувай бувккума кIюрххилнин багъишла итайссар

Хьхьувай бувккума кIюрххилнин багъишла итайссар

Кьуръан буккаву – эбадатирттава ца яла ххирамур ва чири гьарзамурди. Кьуръан мудан ккалай хъинссар – дяхтта ва хьхьувай, сапарданий ва ичIува, мизитраву ва даврий. Жулва салихIсса буттахъалгу мукун буккайсса бивкIссар. Миннал хIарачат бувайсса бивкIссар Аллагьнал Лу бюхъайкун чIявуну ккалан.

 

Абу Давудлул бувсун бур Рамазан зуруй Муджагьидлул щалва Кьуръан буккайва тIий ахттакьун чаклия маркIачIан бизаннин. БивкIссар чаклил ца ракааьтраву щалва Кьуръан бувккусса асхIабталгу: Оьсман ибн Аьффан, Тамим Ад-Дари, Саид ибн Джубайр ва тамансса цаймигу.

Цумацагу бусурманчунангу лайкьссар цаннасса низам дирхьуну, къакIулманал лахьхьин, кIулмананаллив чIявуну ккалан. Тай асхIабтурал кунма ца чакливу, ца ракааьтраву къахьурчагу, гьарца кьини чан-чанну тIий ккалаккаву лайкьссар. Цаннал зурул мутталий къуртал буванссар, цаманал дачIи шинава, ваманал шинава, таманал цалва оьрмулул мутталий цал буккинссар. Щалва буккинсса сант хъанай дакъахьурча, цаппара сурарду язи бувгьуну ккалан бучIиссар. Ца мукунсса сурану ккаллиссар «Ясин».

Абу Гьурайрал бувсун бур Идавсил ﷺ увкумур: «Гьарца задрал циннасса къюкI дикIайссар, Кьуръандалул къюкI – «Ясин» хъанахъиссар» (Баззар).

Анаслул бувсмур хIадисраву кIанил ялун ххи бувну увкуну бур: «… Кьуръандалул дакI – «Ясинни», му сура буккайма – щалва Кьуръан ацIилва бувккума кунассар».

ЦIанасса заманнаву танмалсса жунма ва суравагу ккалан аьркинни, чиригу мукун хъунмасса бухьувкун.

Абу Гьурайрал хIадисраву бувсун бур Идавсил ﷺ махъру: «Хьхьувай "Ясин" бувккума кIюрххилнин багъишла итантIиссар (бунагьру багъишла битантIиссар). Мува куццуй, хьхьувай «Духан» («ХIа-Мим») бувккумагу кIюрххилнин багъишла итантIиссар» (Абу Яъла).

Джундаб ибн Аьбдуллагьлул бувсъсса хIадисраву Идавс ﷺ тIий ур: «Так Заннал рязишиву тIалав дуллай хьхьувай «Ясин» бувккуманал бунагьру багъишла битантIиссар». (Ибн ХIиббан)

Вай хIадисирттава жунма бувчIлай бур «Ясин» буккайманал бунагьругу багъишла битайшиву.

 

Муслим Аьбдуллаев

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...