Дуккаву ягу щар шаву?

Дуккаву ягу щар шаву?

Дуккаву ягу щар шаву?

Ттизаманнул чIявуми нину-буттахъал мурад бикIай цала душру щар булуннин чара бакъа институтру буккин баву. Аммарив диндалул жуйнма амру бувну бур душру анаварну щар булара куну, цанчирча оьрмулуву буссар жагьилсса инсантураща къарши бацIан къашайсса чIявусса тамахIру.

 

Жагьилсса душнил, хаснува ккаккан ххуймунил лагма гьанан бикIай арамтал, га цанма дакIнил лавсшиву ккаккан буллай. Душнил дакIнивугу гайннавасса ца ххуй изан бюхъайссар. Мукунсса чIумал аьркин бакъасса чулинмай ччех бикIаврия нигьгу хъуннассар, хаснува телефоннаву, интернетраву мукунсса «тархъансса» оьрму ххуйну чIалачIи буллай бухьувкун.

Мукунсса багьу-бизулия жула оьрчIру-душру буруччин хьунтIи-ссар так жула диндалул кьанунну биттур дуллай. Диндалувугу чувчIав увкуну бакъар щар хьун чIун дирсса душру дуклаки буван аьркинссар тIий. Исламрал лахьхьин буллай бур жувагу, жула кулпатругу бунагьмуния буруччин.

Зуна баву – Заннал хьхьичI хъунмасса бунагьри. Жунна ихтияр дуллуну дур кулпат бувну, чурххал тIалавшиннарду хIалалсса ххуллий барт лаган дуван. Инсан мукун ляхъан увну ур – гьарманан рахIатшиву дуссар так кулпатраву. Мури Аллагьналгу ﷻ, халкьунналгу хьхьичI яла лайкьмур ххуллу.

Ххаллилсса кулпат бачин бан, оьрчIру буван чара бакъа дуккаву ягу диплом къааьркинссар – лас ва щар куннал ку дакIнил лавсъсса бушиву гьассар. Ниттил лякьлува дахьва бувксса оьрчI Аллагьнал ﷻ бивхьусса аькьлулийну ккуккулух луглан бикIайсса кунма, жагьилсса адиминан ва душнингу узданну кулпат бачин баншиврул ляличIисса кIулшивуртту, магьиршиву аьркин дакъассар, аькьлу Заннал булайссар.

МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Кулпат баву – ттул ххуллури (сунна), му биттур къабувайманал ттущал дахIаву дакъассар» (Ибн Мажагь).

Гьарца жагьилсса душнил хиял буссар ххуйсса, цийра аякьа дуллансса инсаннан щар хьун, цIакьсса кулпат сакин буван, ласнайн чул бивщуну яхъанан. Му хиял агьамссар диплом ласаврияр.

Дуккаву къааьркинссар ягу муниву оьккишиву дуссар тIий цучIав акъар. Му аьркинссар, ххуйссар, амма оьрмулуву мунияр агьамсса ишругу буссар. Дуклан буххан, диплом ласун хьунтIиссар щар хьуну махъгу. Дуккин ччиманахун цичIав къадахчинтIиссар, хаснува кулпатрая дуккаврин зарал бакъассар, гъира бухьурча. ЦIанасса чIумал университет къуртал буван бюхълай бур шаппа щябивкIун бунувагу. ХIарачат буварча чаран лякъин хьунтIиссар.

Щар хьун чIун дирсса душнил нитти-буттачIан була тIисса инсан учIайхту чIявуминнал учай: «Диплом ласуннин душ щар булунсса пикри бакъар!» – куну. Амма мува чIумал бюхъайссар душ цуппа щар хьун хIадурну бикIан. Буссарив чув-бунугу чивчуну щар хьуннин диплом бикIан аьркинссар тIий. Ягу щар хъанахъисса чIумал экзамен дулайссарив?

Душ цала канища итабакьин аьркинсса нину ва ппу мукунсса ша буван хIадурсса чIумал бакъарча, цуппа душ кулпат буван, нину хьун хIардусса чIумалли. Акъахьурча, ганин бакIрайн агьантIиссар ласнал дулун аьркинмур дулунсса учIиакъу. Мукунсса дахIавуртту душварая оьрмулухун цукунсса цIа дикIайссарив жунма ххуйну кIулли. Душ щар хьуннин ганих жаваб дулайссар буттал. Душ цила чIумал щар къабуллуну, мукунсса баявурсса иширавун багьан битаврил аьйгу буттай дакъарив личIантIисса?! Цири агьамсса: нитти-буттал нафс рахIат баншиврул душ дуклаки бувну нигьачIийсса иширавун бутаву ягу щар хьуну кулпатраву талихIрайн буккаву? Дипломгу чIявучин тинмай бувтун, ххиттул къатгу даркьуну личIай.

ХIадисраву увкуну бур: «ЗучIана душ була учин учIарча дин дайсса ва ххуйсса хасият дусса инсан, ганан булара душ, акъахьурча дунияллий питнарду ва зулмурду гьарза хьунтIиссар» (Тирмизи).

Жула дин – оьрмулул ца бутIа бакъарча, щалва оьрмур, гьарца ишираву диндалийн бувну, Аллагь ﷻ рязимур буллан аьркинссару. Гьарца ша диндалул ккаккан бувсса куццуй бувайма мютIи хъанахъиссар Яла аькьилманайн – дуниял-аьламрал Заннайн. Исламраву инсаннан заралсса цичIав бакъассар, шариаьтрал гьарца кьанундалуву так мюнпат ва хайрди бусса. Инсаннан Заннаяр аькьлу бикIан къабюхъайссар, Аллагьналли ﷻ инсангу, ганал аькьлугу ляхъан бувсса.

 

Хадижат Дадаева

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Барча баву

  Ас-саламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу, ххирасса уссурвал ва ссурвал, хIурмат лавайсса жямат!   ДакIнихтунусса ххаришиврущал барча тIий ура жула ялун нанисса Рамазан барз – зума дугьаврил, Кьуръандалул, цIимилул ва ялтту бучIаврил барз. Ва Заннал Цала лагътуран буллусса ляличIисса...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...