Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Махъсса ппурттуву гьарза хьуну бур телефондалувух оьвкуну, пулансса идаралий бомба буссар тIий, ягу хьхьувай лахъсса чIу бусса машинарттай занай ягу цамур куццуй халкь нигьал буллалисса ишру. Ххал банну мукунсса иширттал хIакъираву жула диндалуву цукунсса хIукму бурив.

 

Исламрал жуйнма буюр бувну бур лагмаминнай цIими, рахIму буллан, паракьатшиву, дакьаву дуруччин. Жула чулуха цайминнан я мукъуйну, я канийну зарал буван ихтияр дуллуну дакъар.

Шафии мазгьабрал цIа дурксса аьлимчу Ибну ХIажар Гьайтамил «Зава́жир» тIисса луттираву чивчуну бур бусурман ццаххандарал баву, нигьай бишаву – хъуни бунагьирттавасса, хIарамсса тIул душиву, муния чанссавагу зарал бухьурча.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:

  • «Бусурманчу ццаххандарал уллан къабучIиссар» (Абу Давуд, Тирмизи́, АхIмад).
  • «Зу бусурмансса инсан ццаххандарал маувари. Нигь дутаву – хъунмасса зулмур» (Аль-Базза́р, ТIабара́ни).
  • «Агьамсса багьана бакъанува нигь дутанну бусурманчунах урувгма Аллагьнал ﷻ Кьиямасса кьини нигьал увантIиссар» (ТIабара́ни).
  • «Бусурманчу нигьа усан увма Кьиямасса кьинилул ццаххандарая ххассал къаувантIиссар» (ТIабара́ни).
  • «Винма ххирамур диндалул уссурварангу ччан къабивкIманал иман камил къахьунтIиссар» (Аль-Буха́ри).
  • «Сайки хъярчиран дайлсса, мицI бусса зад инсаннайн дурган дурманайн Аллагьнал ﷻ нааьна хьунтIиссар» (Муслим).
  • «Яла чIявуми халкь Алжаннавун буххантIиссар цала иминсса, хIалимсса, салихIсса аьмал-хасият сававну». (Тирмизи, ХIа́ким)

Машгьурсса аьлимчу, муфассир (Кьуръандалул мяъна дурчIин дувайма) КьуртIуби тIий ур: «Бусурманчунан аьркинссар инсаннащал ихтилат хIалимну, аьчухну буллан, га ци диндалул ухьурчагу. Аллагьналгу ﷻ Мусайн  ва Гьаруннуйн  амру бувну бивкIссар Фиръаьвннущал иминну ихтилат бувара куну».

Аьлимтурал бувчIин бувну бур кIай хIадисру так бусурманнащалсса арардаву бакъасса, бусурман бакъаминнащалгу ишла буван аьркиншиву, жувагу Мусаяр  ва Гьаруннуяр  ххуйссагу бакъахьукун, жущалва ихтилат буллалими Фиръаьвннуяр оьккиссагу бакъахьувкун.

ХIакьину машгьур хьусса, халкьуннаву нигь дутлатисса, духIин дакъасса ишру МухIаммад Идавсил ﷺ ккаккан бувсса ххуллийн къаршисса, муттаэсса бур, диндалуву миннуй къадагъа дуссар. Бунагьрал кIушивугу хъуннассар, ганил хIасил кIуссаксса. Мукунсса тIуллу дуллалиминнайн Заннал танмихI биянтIиссар, хаснува школардай бомбарду буссар тIий, дуклаки оьрчIру ццаххандарал буллалиминнан.

 

Муслим Аьбдуллаев

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...