Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Махъсса ппурттуву гьарза хьуну бур телефондалувух оьвкуну, пулансса идаралий бомба буссар тIий, ягу хьхьувай лахъсса чIу бусса машинарттай занай ягу цамур куццуй халкь нигьал буллалисса ишру. Ххал банну мукунсса иширттал хIакъираву жула диндалуву цукунсса хIукму бурив.

 

Исламрал жуйнма буюр бувну бур лагмаминнай цIими, рахIму буллан, паракьатшиву, дакьаву дуруччин. Жула чулуха цайминнан я мукъуйну, я канийну зарал буван ихтияр дуллуну дакъар.

Шафии мазгьабрал цIа дурксса аьлимчу Ибну ХIажар Гьайтамил «Зава́жир» тIисса луттираву чивчуну бур бусурман ццаххандарал баву, нигьай бишаву – хъуни бунагьирттавасса, хIарамсса тIул душиву, муния чанссавагу зарал бухьурча.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:

  • «Бусурманчу ццаххандарал уллан къабучIиссар» (Абу Давуд, Тирмизи́, АхIмад).
  • «Зу бусурмансса инсан ццаххандарал маувари. Нигь дутаву – хъунмасса зулмур» (Аль-Базза́р, ТIабара́ни).
  • «Агьамсса багьана бакъанува нигь дутанну бусурманчунах урувгма Аллагьнал ﷻ Кьиямасса кьини нигьал увантIиссар» (ТIабара́ни).
  • «Бусурманчу нигьа усан увма Кьиямасса кьинилул ццаххандарая ххассал къаувантIиссар» (ТIабара́ни).
  • «Винма ххирамур диндалул уссурварангу ччан къабивкIманал иман камил къахьунтIиссар» (Аль-Буха́ри).
  • «Сайки хъярчиран дайлсса, мицI бусса зад инсаннайн дурган дурманайн Аллагьнал ﷻ нааьна хьунтIиссар» (Муслим).
  • «Яла чIявуми халкь Алжаннавун буххантIиссар цала иминсса, хIалимсса, салихIсса аьмал-хасият сававну». (Тирмизи, ХIа́ким)

Машгьурсса аьлимчу, муфассир (Кьуръандалул мяъна дурчIин дувайма) КьуртIуби тIий ур: «Бусурманчунан аьркинссар инсаннащал ихтилат хIалимну, аьчухну буллан, га ци диндалул ухьурчагу. Аллагьналгу ﷻ Мусайн  ва Гьаруннуйн  амру бувну бивкIссар Фиръаьвннущал иминну ихтилат бувара куну».

Аьлимтурал бувчIин бувну бур кIай хIадисру так бусурманнащалсса арардаву бакъасса, бусурман бакъаминнащалгу ишла буван аьркиншиву, жувагу Мусаяр  ва Гьаруннуяр  ххуйссагу бакъахьукун, жущалва ихтилат буллалими Фиръаьвннуяр оьккиссагу бакъахьувкун.

ХIакьину машгьур хьусса, халкьуннаву нигь дутлатисса, духIин дакъасса ишру МухIаммад Идавсил ﷺ ккаккан бувсса ххуллийн къаршисса, муттаэсса бур, диндалуву миннуй къадагъа дуссар. Бунагьрал кIушивугу хъуннассар, ганил хIасил кIуссаксса. Мукунсса тIуллу дуллалиминнайн Заннал танмихI биянтIиссар, хаснува школардай бомбарду буссар тIий, дуклаки оьрчIру ццаххандарал буллалиминнан.

 

Муслим Аьбдуллаев

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...