Гьарца рухIирал ккухIинтIимур

Гьарца рухIирал ккухIинтIимур

Аллагь Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву уттавашиву ва литIун бавугу нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун.

БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса жазаъ булун, оьманан оьсса жазаъ булун. ЦичIав бакъа, дачIра цичIар ляхъан къадурссар. БивкIунияр инсаннан къаччисса зад бакъассар, амма мунияр хъинсса задгу бакъассар. БивкIу бакъасса дуниял даникьрал багьа дакъассар. Му бакъассания дунияллий халкьуннаву низам къадикIантIиссия. Мунивусса мюнпатру, маслихIатру, хIикматру чIявуссар. Муъминчувнал ххирашиву дусса мунивур.

Инсан дунияллий цукун, ци суратрай, ци тагьарданий ухьурчагу, му ссанчIав хIисав дакъассар. ИвкIуну махъри мунал Ахират дайдирхьуну я неъматраву, я аьзабраву икIантIисса. Мукун бухьувкун, гьарца аькьлу бусса инсаннай ялувссар бивкIулух къаралданий икIан, хIакьину ивчIавивав, гьунттий ивчIавивав, цIанакул ивчIавивав тIий. Нигьал ва хьулданул дянив икIан аьркинссар. Жагьилну ура, сагъну ура, ттива къаивчанссара тIий, бивкIулия иминну, мунин хIадуршин къадуллай хъяврин машарача. БивкIулун ца мяълумсса чIун, мяълумсса кьини, мяълумсса ссят дакъассар. Хьхьу личIий дакъа, кьини личIий дакъа, гъи личIий дакъа, кIи личIий дакъа – хар-хавар бакъа ялун бивну, хIасратну кIиссурайн кьацI тIий личIайссар. ХIатта, къашай къавхьуна, шанийн къаагьна, шанай унагума ивкIуну лякъайссар. Хъунама личIий акъа, чIивима личIий акъа, хъинма личIий акъа, оьма личIий акъа, цанма кьадар бувсса ажал бияйхту ца дакьикьалул махъун къаагьну ивчIайссар.

Инсаннайн ялун бияйсса задирттаву бивкIунияр къумасса мусибат бакъассар. Амма мунияр хъунмассар муния гъапулну икIаву, бивкIу дакIнин къабутаву. ХIатта, хьхьу-кьинилуву кьуния ххюлва бивкIу дакIнин бувтун, му ххал бигьин, муния пикри буван ялувссар гьарманай. Амма, инсантурал чIявуминнаннив литIайний бакъа дакIнинмагу къабагьай. Мунияту гъапулну шанайнма ливчIун бур. БивкIу чIявуну дакIнин бутаву хъинну ххирассар. Му дакIнин бувтссаксса бунагьру яла лагайссар, дунияллуя тамахI лагайссар, тавбалийн ччяшиву дувайссар, эбадатрайн тирх учайссар. Хьхьу-кьини кьуйлва бивкIу дакIнин бутайма гъазитуращал изан увантIиссар. Му дакIнин къабагьаймарив тавбалуя гъапулссар, эбадатрая курчIилссар, дунияллул мусибат, буруккин, бала ялун багьма куна икIайссар.

Къашавай акъамагу мунияту гъапулну икIан къабучIиссар. Амма, къашайманал цайва Аллагьнал рахIму-цIими, аьфву буванхьуви, ялтту учIанхьуви, аьзав-аькьува къадулунхьуви тIисса умуд-хьул хьхьичIун буккан баву хъинссар, цуксса оьсса унугу, нава оьсса, аьсивсса ияв, ттулва аьфву къабуванссар, аьзав дулунссар тIисса нигьнияр. Аллагь – сситтуяр цIими хьхьичIун бувкмари. Хаснува къашайсса хIалатраву хъиннува хьхьичIун буккайссар. Укун къашавай, заэвну хъунав хьуну, оьну оьккину, къуману личIаяр ивкIуния тIий, бивкIулийн хьулгу къабишинссар. Тивугу цукунсса кIану лякъивив къакIулссар. Хаснува, хъинсса аьмаллу буллалисса, хъинсса инсан ухьурча, ялунгу оьрмугу зиядассаксса (лахъиссаксса), хъиншивуртту, чирирду чIяву хьунтIиссар. Мий чIяруссаксса Алжаннул неъматругу зиядассар. Инсаннал алши бушивур тIааьтрайсса (Заннайн мютIину бувтсса) оьрму лахъишиву. Ягу хъинсса къаикIарча, къумасса хIалгу бухьурча: «Я Рабби, на ивчIавриву хъинбала, маслихIат бухьурча ивчIан ува на Аллагь! Уттавашивруву хъинбала бухьурча уттавану ити Аллагь!» – чинссар. Хъиннува дин дуван къахъанай, оьсса, пасатсса, патратсса замана бухьурчарив, му чIумал имандалийсса бивкIу чIа учин бучIиссар.

Инсаннал ажал кIива куццуйсса буссар. Ца, лявхъуну махъ ивчIаннинсса, цагу ивкIуну махъ изан уваннинсса. Инсан салихIсса, силатул-рахIму бусса (гъанминнащал дахIаву цIакьсса) ухьурча, ивкIуну махъсса ажалданияту лавсун ивчIаннинмур зияда (гьарза) бувайссар. Оьсса, аьсивсса, рахIму-цIими бакъасса ухьурча, хьхьичIмуния лавсун махъмур зияда бувайссар. ХIатта, силатул-рахIму бусса инсаннал оьрму азалдануву шанма гьантта чивчуну бухьурча, зувира шин зияда дувайссар. Силатул-рахIму бакъаналсса, зувира шин духьурча, шанма гьантлийн бутайссар.

«НасихIатул-аьвам»

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...