Гьарца рухIирал ккухIинтIимур

Гьарца рухIирал ккухIинтIимур

Аллагь Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву уттавашиву ва литIун бавугу нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун.

БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса жазаъ булун, оьманан оьсса жазаъ булун. ЦичIав бакъа, дачIра цичIар ляхъан къадурссар. БивкIунияр инсаннан къаччисса зад бакъассар, амма мунияр хъинсса задгу бакъассар. БивкIу бакъасса дуниял даникьрал багьа дакъассар. Му бакъассания дунияллий халкьуннаву низам къадикIантIиссия. Мунивусса мюнпатру, маслихIатру, хIикматру чIявуссар. Муъминчувнал ххирашиву дусса мунивур.

Инсан дунияллий цукун, ци суратрай, ци тагьарданий ухьурчагу, му ссанчIав хIисав дакъассар. ИвкIуну махъри мунал Ахират дайдирхьуну я неъматраву, я аьзабраву икIантIисса. Мукун бухьувкун, гьарца аькьлу бусса инсаннай ялувссар бивкIулух къаралданий икIан, хIакьину ивчIавивав, гьунттий ивчIавивав, цIанакул ивчIавивав тIий. Нигьал ва хьулданул дянив икIан аьркинссар. Жагьилну ура, сагъну ура, ттива къаивчанссара тIий, бивкIулия иминну, мунин хIадуршин къадуллай хъяврин машарача. БивкIулун ца мяълумсса чIун, мяълумсса кьини, мяълумсса ссят дакъассар. Хьхьу личIий дакъа, кьини личIий дакъа, гъи личIий дакъа, кIи личIий дакъа – хар-хавар бакъа ялун бивну, хIасратну кIиссурайн кьацI тIий личIайссар. ХIатта, къашай къавхьуна, шанийн къаагьна, шанай унагума ивкIуну лякъайссар. Хъунама личIий акъа, чIивима личIий акъа, хъинма личIий акъа, оьма личIий акъа, цанма кьадар бувсса ажал бияйхту ца дакьикьалул махъун къаагьну ивчIайссар.

Инсаннайн ялун бияйсса задирттаву бивкIунияр къумасса мусибат бакъассар. Амма мунияр хъунмассар муния гъапулну икIаву, бивкIу дакIнин къабутаву. ХIатта, хьхьу-кьинилуву кьуния ххюлва бивкIу дакIнин бувтун, му ххал бигьин, муния пикри буван ялувссар гьарманай. Амма, инсантурал чIявуминнаннив литIайний бакъа дакIнинмагу къабагьай. Мунияту гъапулну шанайнма ливчIун бур. БивкIу чIявуну дакIнин бутаву хъинну ххирассар. Му дакIнин бувтссаксса бунагьру яла лагайссар, дунияллуя тамахI лагайссар, тавбалийн ччяшиву дувайссар, эбадатрайн тирх учайссар. Хьхьу-кьини кьуйлва бивкIу дакIнин бутайма гъазитуращал изан увантIиссар. Му дакIнин къабагьаймарив тавбалуя гъапулссар, эбадатрая курчIилссар, дунияллул мусибат, буруккин, бала ялун багьма куна икIайссар.

Къашавай акъамагу мунияту гъапулну икIан къабучIиссар. Амма, къашайманал цайва Аллагьнал рахIму-цIими, аьфву буванхьуви, ялтту учIанхьуви, аьзав-аькьува къадулунхьуви тIисса умуд-хьул хьхьичIун буккан баву хъинссар, цуксса оьсса унугу, нава оьсса, аьсивсса ияв, ттулва аьфву къабуванссар, аьзав дулунссар тIисса нигьнияр. Аллагь – сситтуяр цIими хьхьичIун бувкмари. Хаснува къашайсса хIалатраву хъиннува хьхьичIун буккайссар. Укун къашавай, заэвну хъунав хьуну, оьну оьккину, къуману личIаяр ивкIуния тIий, бивкIулийн хьулгу къабишинссар. Тивугу цукунсса кIану лякъивив къакIулссар. Хаснува, хъинсса аьмаллу буллалисса, хъинсса инсан ухьурча, ялунгу оьрмугу зиядассаксса (лахъиссаксса), хъиншивуртту, чирирду чIяву хьунтIиссар. Мий чIяруссаксса Алжаннул неъматругу зиядассар. Инсаннал алши бушивур тIааьтрайсса (Заннайн мютIину бувтсса) оьрму лахъишиву. Ягу хъинсса къаикIарча, къумасса хIалгу бухьурча: «Я Рабби, на ивчIавриву хъинбала, маслихIат бухьурча ивчIан ува на Аллагь! Уттавашивруву хъинбала бухьурча уттавану ити Аллагь!» – чинссар. Хъиннува дин дуван къахъанай, оьсса, пасатсса, патратсса замана бухьурчарив, му чIумал имандалийсса бивкIу чIа учин бучIиссар.

Инсаннал ажал кIива куццуйсса буссар. Ца, лявхъуну махъ ивчIаннинсса, цагу ивкIуну махъ изан уваннинсса. Инсан салихIсса, силатул-рахIму бусса (гъанминнащал дахIаву цIакьсса) ухьурча, ивкIуну махъсса ажалданияту лавсун ивчIаннинмур зияда (гьарза) бувайссар. Оьсса, аьсивсса, рахIму-цIими бакъасса ухьурча, хьхьичIмуния лавсун махъмур зияда бувайссар. ХIатта, силатул-рахIму бусса инсаннал оьрму азалдануву шанма гьантта чивчуну бухьурча, зувира шин зияда дувайссар. Силатул-рахIму бакъаналсса, зувира шин духьурча, шанма гьантлийн бутайссар.

«НасихIатул-аьвам»

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


Бувккума багъишла итайссар

Кьуръан буккаву – эбадатирттава ца яла ххирамур ва чири гьарзамурди. Кьуръан мудан ккалай хъинссар – дяхтта ва хьхьувай, сапарданий ва ичIува, мизитраву ва даврий. Жулва салихIсса буттахъалгу мукун буккайсса бивкIссар. Миннал хIарачат бувайсса бивкIссар Аллагьнал Лу бюхъайкун чIявуну...


Мюнпатсса дуаьрду

КIюрххил ва гьанттайнмай хъама мабитав буккин: – «Аятуль-Курси́» – Сура «Аль-Ихляс» (3-ва) – Сура «Аль-Фалякь» (3-ва) – Сура «Ан-Нас» (3-ва) – Дуаь   – Убайлул цIувххуну бур (жиндалухь): «Жу зуяту...


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...