Мюнпат ва дялахъру

Мюнпат ва дялахъру

Гъинттулсса дарсру

 

Дуккаврил шин къуртал хьуну дайдирхьунни гъи – дуклаки оьрчIал бигьалагай чIун. Нитти-буттахъал хьхьичI бавцIунни оьрчIру шанма зуруй ссаха зузи бувантIиссар тIисса масъала. Цанчирча, каникуллу дурча куну оьрчIру оьнма битаврия мюнпат бакъассар, бигьалагавриягу хайр ласун аьркинссар.

 

Ххирасса уссурвал ва ссурвал, гъинттул чIумал дуссар цамур чIумал дакъасса хъуннасса сант, жула оьрчIаву мяърипат-адав тарбия дуван, рувхIаниймур чул хьхьичIунмай бачин буван. Бур тамансса лагерьду ва цайми-цайми оьрчIру гьарца чулухунмай итхяххан бувайсса идарартту. Хаснува, цIана жула республикалий циняв мизитирттаву дачин дурну дур оьрчIансса дарсру – гъинттулсса курсру. Микку лахьхьин буллай бур диндалул аслу-гьанурду, чак баву, Кьуръан буккаву, аьраб маз, дуаьртту, дихьлай бур мяърипатрал дарсру.

Курсирдайн заназисса оьрчIру цивппагу, миннал нину-ппугу хъинну рязину бур укунсса дарсирдая. Шикку лахьлай бур диндалул тIалавшиннардаву баччибакъашиву къадуллан, нитти-буттаха, хъуниминнаха, чIахху-чIарахнаха хIурмат буллан, тIул-тIабиаьт исвагьи дуван, жула буттал буттахъал бувгьуну най бивкIсса тIайласса ххуллийх бачин.

Дарсирдай лахьлай бур аьрабрай ишлану буккин-чичин, кIул хъанай бур МухIаммад Идавсил ﷺ ва щалагу Исламрал тарих.

Бизар хьун къабитаншиврул цаппара мизитирттаву дарсирдал лях перемена дурну чIири-кьирисса кIюрххилсса дулай, ттуплий буккан, тIуркIу буван битай.

Курсирдал программа сакин дурну дур шанма даражалийх дарчIуну. Мизитравун бувкIсса оьрчIал элму-кIулшилух бурувгун язи бугьлай бур мунахь ккалансса луттирду, дихьлансса дарсру.

Укунсса курсру бачин баврил ккаккан буллай бур жула диндалул бакIчитуран бувчIлачIишиву ялун нанисса никиран ххуйсса тарбия дулаврил, буттал буттахъая нанисса дин лахьхьин даврил агьамшиву, жула оьрчIру аьркин бакъасса иширттавух хIала буххан ягу ссанчIав бакъа кIичIирттавух занан битан къабучIишиву.

Жунмагу лайкьри Муфтиятрал ва имамтурал жула оьрчIах дуллалисса къулагъас хIисавравун ларсун, жущава лахьхьин буван къашаймур лахьхьин оьрчIру мизитирттавун тIайла буккаву, му жула буржгу бухьувкун. «Нитти-буттал цала оьрчIан дулун бюхъаймунива яла кьимат лаваймур – ххуйсса тарбия дулавур», – куну бур Идавсил ﷺ хIадисраву. Давурттайсса нитти-буттахъаща цала оьрчIал тарбиялух хъуннасса къулагъас дуван чIявучин къашай. Вай курсру хъанай бур Аллагь Тааьланал мукунсса инсантуран буллусса ца неъмат. «ЧIун ларгунни, чIал хьунну», – къаувкуну, гъи дачIи хьуну дунугу, гьан бувара зула оьрчIру дин-мяърипатрал курсирдайн. Муниву жунма так хъинбала, хъиншиву лякъинтIиссар.

ОьрчIру шаппай бувкIукунгу гайннахь цIухху-бусу буван аьркинссар: «Ина хIакьину цукунсса кьимат ласав, вин ци лавхьхьур, буси жухьгу», – куну. Ххуйну дук-лакиминная цIа дурну, бахшишру дуллуну хъинссар, хъиннува хIарачат буллансса гъира багьаншиврур.

Заннал буллусса неъматру чIарах буккан къабивтун, гайннуя мюнпат ласун тавпикь дулуннав!

 

И. Оьмаров

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...