Мюнпат ва дялахъру

Мюнпат ва дялахъру

Гъинттулсса дарсру

 

Дуккаврил шин къуртал хьуну дайдирхьунни гъи – дуклаки оьрчIал бигьалагай чIун. Нитти-буттахъал хьхьичI бавцIунни оьрчIру шанма зуруй ссаха зузи бувантIиссар тIисса масъала. Цанчирча, каникуллу дурча куну оьрчIру оьнма битаврия мюнпат бакъассар, бигьалагавриягу хайр ласун аьркинссар.

 

Ххирасса уссурвал ва ссурвал, гъинттул чIумал дуссар цамур чIумал дакъасса хъуннасса сант, жула оьрчIаву мяърипат-адав тарбия дуван, рувхIаниймур чул хьхьичIунмай бачин буван. Бур тамансса лагерьду ва цайми-цайми оьрчIру гьарца чулухунмай итхяххан бувайсса идарартту. Хаснува, цIана жула республикалий циняв мизитирттаву дачин дурну дур оьрчIансса дарсру – гъинттулсса курсру. Микку лахьхьин буллай бур диндалул аслу-гьанурду, чак баву, Кьуръан буккаву, аьраб маз, дуаьртту, дихьлай бур мяърипатрал дарсру.

Курсирдайн заназисса оьрчIру цивппагу, миннал нину-ппугу хъинну рязину бур укунсса дарсирдая. Шикку лахьлай бур диндалул тIалавшиннардаву баччибакъашиву къадуллан, нитти-буттаха, хъуниминнаха, чIахху-чIарахнаха хIурмат буллан, тIул-тIабиаьт исвагьи дуван, жула буттал буттахъал бувгьуну най бивкIсса тIайласса ххуллийх бачин.

Дарсирдай лахьлай бур аьрабрай ишлану буккин-чичин, кIул хъанай бур МухIаммад Идавсил ﷺ ва щалагу Исламрал тарих.

Бизар хьун къабитаншиврул цаппара мизитирттаву дарсирдал лях перемена дурну чIири-кьирисса кIюрххилсса дулай, ттуплий буккан, тIуркIу буван битай.

Курсирдал программа сакин дурну дур шанма даражалийх дарчIуну. Мизитравун бувкIсса оьрчIал элму-кIулшилух бурувгун язи бугьлай бур мунахь ккалансса луттирду, дихьлансса дарсру.

Укунсса курсру бачин баврил ккаккан буллай бур жула диндалул бакIчитуран бувчIлачIишиву ялун нанисса никиран ххуйсса тарбия дулаврил, буттал буттахъая нанисса дин лахьхьин даврил агьамшиву, жула оьрчIру аьркин бакъасса иширттавух хIала буххан ягу ссанчIав бакъа кIичIирттавух занан битан къабучIишиву.

Жунмагу лайкьри Муфтиятрал ва имамтурал жула оьрчIах дуллалисса къулагъас хIисавравун ларсун, жущава лахьхьин буван къашаймур лахьхьин оьрчIру мизитирттавун тIайла буккаву, му жула буржгу бухьувкун. «Нитти-буттал цала оьрчIан дулун бюхъаймунива яла кьимат лаваймур – ххуйсса тарбия дулавур», – куну бур Идавсил ﷺ хIадисраву. Давурттайсса нитти-буттахъаща цала оьрчIал тарбиялух хъуннасса къулагъас дуван чIявучин къашай. Вай курсру хъанай бур Аллагь Тааьланал мукунсса инсантуран буллусса ца неъмат. «ЧIун ларгунни, чIал хьунну», – къаувкуну, гъи дачIи хьуну дунугу, гьан бувара зула оьрчIру дин-мяърипатрал курсирдайн. Муниву жунма так хъинбала, хъиншиву лякъинтIиссар.

ОьрчIру шаппай бувкIукунгу гайннахь цIухху-бусу буван аьркинссар: «Ина хIакьину цукунсса кьимат ласав, вин ци лавхьхьур, буси жухьгу», – куну. Ххуйну дук-лакиминная цIа дурну, бахшишру дуллуну хъинссар, хъиннува хIарачат буллансса гъира багьаншиврур.

Заннал буллусса неъматру чIарах буккан къабивтун, гайннуя мюнпат ласун тавпикь дулуннав!

 

И. Оьмаров

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Лелуххул эбрат

Щейх Ибрагьим Адгьам ивкIссар Шакьикь Балхил усттазну. Ца кьини Шакикь цала щейхначIан увкIун, бувсун бур цува хIалтIилухун ачин хIадур хъанай ушиву.   – Жува хьунабакьиннин цаппара барзру гьантIиссар! – увкуну бур ганал. Амма кIива-шанма гьантлува Ибрагьим Адгьамлун ккавккун ур...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...