МакI личIаву

МакI личIаву

Идавсшиву къуртал хьуну махъ дунияллийсса инсантуран аллагь тааьланал цалва чулухату ххаришиву бусайсса зад – макIри. Муъминсса, салихIсса заннал лагънан ккарксса тIайласса макI – Идавсшиврул мукьцIаллий ряхва бутIул ца бутIар.

Инсаннал чурххаву кIира рухI дикIайссар. Ца ивчIайний дуккайссар, ца шанан ивкIукун дуккайссар. ИвкIукун дурккумурдив кIура къадаянтIиссар Кьиямасса кьини изан уваннин. Шанан ивкIукун дуккаймур рухI дурккун лагайссар макIлил ялув ацIан увсса малаикнащал, цуппа ссавруннай буна чани-нур лухччинийн багьайсса бургъил масалларай. Мукунма, чурх дунияллий буна мунил рухI му малаикнащал ЛавхIул-МахIфузрайн дуркIун, Жанабил-Кьудусрайн дурургун, мунал цалва, оьрчIалсса, агьулданулсса, хъуслилсса, гьарца цалва дакIнил щугълурдалсса, иширтталсса, бучIанмур, хьунмур, хьуна бакьинмур, суратру, масаллу, ахIваллу ккаккайссар. Яла чантI увкуну му рухI чурххавун кIура дарукун, га цинма ккавкмур дакIнин багьайссар, янин ккавксса кунма.

Инсан марцIну чаклингу ивссуну, циняв утту ишаврил адабругу дурурччуну утту ивхьукун, мунал рухI аруллагу ссавнил ялун лархъун, Аллагь Тааьланал хьхьичI дарцIуну сужда байссар, ххарину махъуннай кIурагу даяйссар. Му чIумал ккарксса макIгу ххуйсса, салихIсса, тIайласса, Аллагьнал ﷻ чулухатусса дикIайссар.

МакI мукьра куццуй ккаккайссар. Ца цилла дучIантIисса куццуй ккаккайссар, личIаннарагу аьркин дакъассар, Ибрагьим  идавсин цала арс Исмаил  ккавк-сса куна, яла га кьурбан уллай ивкIсса. Цагу чан-кьансса личIаву аьркинсса макIри, Юсуп  идавсин баргъ, барз, цIуртти цайнма суждалийн багьну ккавксса кунма, цалва нину-ппу уссурвал цайнма суждалийн багьаврийну лирчIусса. КIай кIирагу идавстуран дакъа къаккаккайссар. Цагу щалла личIин аьркин шайсса макIри, Юсуп идавсил  паччахIнан ккарксса макI кунна, арулва илтIасса оьлил арулва бучсса оьл канай ккавккун, яла Юсуп идавсил  му лирчIуссар арулла шинай каши багьанссар, куну. Мурив бусурманчунангу, чапурчунангу ккаккайсса макIри. Цагу – личIиннарагу аьркин дакъасса щяйтIаннул макIри. Чапалну, аьсивну, баччи бакъасса хияллащал оьккисса, аьсивсса пикрирдащал, вагьмурдащал, мий дакIнийну утту ивхьусса чIумал ккарксса макI куннасса.

Инсаннан чIявуну цалва пикри буллалимунияту, цалва пиша-иширттаятур макI ккаккайсса. Масала, ккашилну утту ивхьуманан цува канай ккаккайсса куна.

Ккарксса макIгу хъинсса, салихIсса духьурча, ччяни къадучIайссар, дучIаннин ххарину, тирх тIий икIаншиврул. Оьсса духьурча, ччяни дучIайссар, буруккинттарай къаикIан.

Цанна ккарксса макIгу ххуйсса, цува рязий хьунсса духьурча, Аллагьнаха ﷻ санаъ-щукругу бувну, цана ччисса аькьлу бусса, хIалимсса адиминахь бувсун, личIан дувайссар. Оьккисса, нигь дусса макI духьурча, щихьчIаввагу къабусанссар, ккаккайхту шамийлва куямур чулухунмай пув-пувгу увкуну, щяйтIаннуя ххассалшивугу чIа куну тамур чулухунай кIура авну утту ишинссар, ягу изанссар. МакI личIайналгу хъинмунийну дакъа къаличIинссар. ЧIярумур лирчIусса куццуй тIайла дацIайссар. Хъамитайпалухьгу, дукъарккусса жагьилнахьгу, цува къаччисса цама оьсса инсаннахьгу бусавугу къахъинссар, миннал пикрибакъулшиву дурну оьмунийну къаличIин.

«НасихIатуль-аьвам» («ГьунчIукьатIан»)

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...