Хъинсса тIул-тIабиаьтрал мисаллу

Хъинсса тIул-тIабиаьтрал мисаллу

Хъинсса тIул-тIабиаьтрал мисаллу

СалихIсса буттал буттахъая жучIанма бивну бур тамансса махIатталсса бусаларду. Бюхъай щин-бунугу вай ляхъан бувсса хавардаха лащан, амма шикку чивчумур щак бакъа мяйжаннугу хьусса ишрури. Аллагь ﷻ кIул шаврил даражалийн бивсса салихIинтурал цала тIабиаьтру лахъсса даражарттайн гьаз дурссар.

1. Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул ялув бавцIуну чак бувайсса цала лагътал тархъан бувайсса бивкIун бур. Му иш щуркIал хьусса лагъталгу циняв чакру Аьбдуллагьлул хьхьичI ккаккиялун буллай байбивхьуну бур. Аьбдуллагьлулгу гай итабакьайсса бивкIун бур. Ца инсаннал ганахь увкуну бур: «Вайннал исвагьину чак буллай бур ккаккиялун, так цивппа тархъан буваншиврул!» «Вайннал на диндалул иширттаву хъяврин уварча, на рязиссара хъяврин увману личIан», – увкуну бур Аьбдуллагьлул.

2. АхIнаф ибн Кьайслухь цIувххуну бивкIун бур: «Вин хъинсса тIул-тIабиаьт щия лархьхьуна?» Ганал увкуну бур: «Кьайс ибн Асимлуя лархьхьуна», – куну. ЦIувххуну бур: «Мунал тIултIабиаьтрал даража цукунсса бия?» АхIнафлул бувсун бур: «Ца чIумал Кьайслул ичIув къуллугъ буллалисса хъамитайпалул шархьсса дикI дусса шиш лавсун най бунува канища ливчуну, чIивисса Кьайслул оьрчIайн багьуна. Му иш багьана хьуну оьрчI ивкIуна. Къазахъ душ хъинну нигьа бувсун, гьанавиххи хьуна. Кьайс ибн Асимлул ганихь увкуна: «Нигьа мабусав, вин цичIав къабувантIиссар. На ина Аллагьнахлуну ﷻ тархъан битлай ура, насу винма ччинин!»

3. Бюхттулсса салихIин Увайс ал-Кьарани ххал шайхту мюрщи оьрчIру ганайх чартту бишлан бикIайва тIар. Увайслул гайннахь учайсса бивкIун бур: «Чартту бувагу къабишлан къабучIихьурча, мюрщими бишлаши, хъуниминнул ттул ччаннай щавурду дуллай дур, яла ттуща ивзун авцIуну чак буллан бюхълай бакъар».

4. Ца инсан АхIнаф ибн Кьайслул хъирив най, ганайн тIааьн бакъасса махъру тIий ивкIун ур. Цува ялапар хъанахъисса махIлалийн ивукун АхIнафлул ганахь увкуну бур: «Да жагьил, ттуйн учинсса ттигу ци-бунугу бухьурча, шиккува уча. Акъахьурча ттул махIлалийсса инсантуран вил ссугру баярча, тайннал ина аттан бюхъайссара».

5. Ца чIумал мукьилчинма халиф Аьлил цала къазахънайн оьвкуну бур, амма ганал къулагъас къадурну дур. Аьли-асхIаб цува ганачIан лавгун цIувххуну бур: «Вин баллай бакъаяв ттул чIу?» «Баллай бия», – увкуну бур казахънал. «Туну ина жаваб циван къадулав?» – цIувххуну бур халифнал. «Ттун кIулссия ина ттунма танмихI къабувантIишиву, мунияту на курчIил хьуссияв». «Насу, ина тархъан ивтссарача!» – увкуну бур Аьли-асхIаблул.

6. Мяъруф ал-Курхи неххал зуманичIа авцIуну ур чаклин иссуншиврул. Цала ялун лаххайсса яннагу, Кьуръандалул лугу тинмай бивхьуну, чаклин иссаву дуллай ивкIун ур. Му чIумал чIарах нанисса хъамитайпалул ганал янна ва Кьуръангу хъап бувну ливхъун бур. Мяъруф ганил хъирив лавну, увкуну бур: «БацIу ттул ссу. Ттуйн Мяъруф учайссар. На вий аьй дуллай акъара. Буси, уссарив вил Кьуръан буккин кIулсса арс?» Хъамитайпалул бувсун бур акъашиву. «Туну вил ласнал буккайрив Кьуръан?» «Къабуккай!» – увкуну бур хъамитайпалул. «Мукун бухьурча, Кьуръан зана бити, ми янна винна ласича», – увкуну бур Мяъруфлул.

7. Шайх АьбдурахIман асСалмил къатлувун цуркинт бувххун, гиву думур хъямала дурну дур. Мунияр махъ шайх цала дуснахь буслай ивкIун ур: «Базаллуву ттула плащ дахлай ккарккун, на тамур чулухунай кIура авссияв, ганих къаурганшиврул». (гихунмайгу буссар)

«СалихIминнал тIабиат» тIисса луттирава

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....