Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га утантIиссия дужжагьрал чIанулун». Цамур хIадисраву бувсун бур гьарца итни кьини Абулагьаблул хъункIиссурава щин дуккайшиву. Мунил багьанагу – МухIаммад ﷺ ниттил увсса чIумал Абулагьаб ххари хьуну, цала лагъсса душ тархъан бувссар.

 

СалихIминнавасса цаннал увкуну бур: «МухIаммад Идавс ﷺ ккаккан къабювхъуну, амма дакIниву гужсса гъира бума Кьуръандалух уругуча. Цанчирча, Кьуръандалух бивтсса янилгу ххирасса Идавсих ﷺ бурувгсса янилгу дянив цукунчIавсса личIишиву дакъассар. Кьуръан лавхьхьуссар тIитIин дурсса инсаннал ﷺ суратраха, му инсаннал цIагу – АьбдулмутIалиблул арснал Аьбдуллагьлул арс МухIаммад ﷺ.

Цаманал увкуну бур: «МухIаммадлух ﷺ ябитан ччима мунал Сунналул ххуллийх ачин аьркинссар, хаснува му хъамабитала хьусса кIанттурдаву. Цанчирча, Сунна уттава буккан баву лавхьхьуссар цува Идавс ﷺ уттава авриха. Идавсил ﷺ сунна уттава бувма лащан уван бучIиссар щалва инсаният уттава бувманаха, цанчирча, Идавснаву ﷺ диркIссар гьарзад хъинмур ва камилмур.

Ялагу ца салихIсса инсаннал увкуну бур: «Оьккисса тIул-тIабиаьтрая халкьуннан къакIулсса цичIав къаливчIссар, МухIаммад ﷺ щала дунияллийсса инсантурачIан идавсну гьан увну махъ, цанчирча, Идавсил ﷺ жунма балжину бувчIин бувссар ми тIабиаьтру дайдишайсса ххуллурду. Мунин бувну, инсаннал оьккисса тIул дуван цукунчIавсса багьана къаливчIссар, ххуймургу оьккимургу Идавсил ﷺ баян бувнутIий.

Диндалул аьлимтурал луттирдаву бувсун бур Аллагь Тааьланал Идавсихьхьун ﷺ дунияллийсса циняв неъматирттал хазнардал кIулли дуллушиву, амма Идавсил ﷺ ми кьамул къадурссар. Яла Заннал Миъражрал хьхьуну Идавс ﷺ ссавруннайн гьаз увну, циняв малаиктал ва Алжан ккаккан бувссар. Амма Идавсил ﷺ миннухгу къулагъас къадурссар. Яла Аллагьнал ﷺ увкуссар (мяъна): «Идавсил яру хIалалмуния къабувцуна, мунил дазурдава къабувккуна» («Ан-Наджм» суралул 17-мур аят). Идавс ﷺ тиху-шихунай къаурувгссар, муниятур Аллагьнал ﷻ увкусса: «Ина бюхттулсса тIабиатрал (хасиятрал) заллура». Ци бала биярчагу, ци неъматру булурчагу, Идавс ﷺ тIайласса ххуллия къааьйкьуссар.

Жунма кIулли Идавсин ﷺ циксса захIматшивуртту духIан багьссарив. Гьарца ишираву ссавур дувайсса диркIссар. БакIрайн щаву дирну, ккарччи гъаргъун унувагу «Аллагь, ттул миллат багъишла бити, тайннан цала дуллалимур къакIулссарча!», - тIий ивкIссар. Кьиямасса кьинигу, циняв идавстал цаласса буллалисса чIумал, МухIаммад Идавс ﷺ леххаву тIунтIиссар: «Ттул уммат, ттул уммат», - тIий.

 

«СалихIминнал тIабиаьт»

тIисса луттирава

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...