Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га утантIиссия дужжагьрал чIанулун». Цамур хIадисраву бувсун бур гьарца итни кьини Абулагьаблул хъункIиссурава щин дуккайшиву. Мунил багьанагу – МухIаммад ﷺ ниттил увсса чIумал Абулагьаб ххари хьуну, цала лагъсса душ тархъан бувссар.

 

СалихIминнавасса цаннал увкуну бур: «МухIаммад Идавс ﷺ ккаккан къабювхъуну, амма дакIниву гужсса гъира бума Кьуръандалух уругуча. Цанчирча, Кьуръандалух бивтсса янилгу ххирасса Идавсих ﷺ бурувгсса янилгу дянив цукунчIавсса личIишиву дакъассар. Кьуръан лавхьхьуссар тIитIин дурсса инсаннал ﷺ суратраха, му инсаннал цIагу – АьбдулмутIалиблул арснал Аьбдуллагьлул арс МухIаммад ﷺ.

Цаманал увкуну бур: «МухIаммадлух ﷺ ябитан ччима мунал Сунналул ххуллийх ачин аьркинссар, хаснува му хъамабитала хьусса кIанттурдаву. Цанчирча, Сунна уттава буккан баву лавхьхьуссар цува Идавс ﷺ уттава авриха. Идавсил ﷺ сунна уттава бувма лащан уван бучIиссар щалва инсаният уттава бувманаха, цанчирча, Идавснаву ﷺ диркIссар гьарзад хъинмур ва камилмур.

Ялагу ца салихIсса инсаннал увкуну бур: «Оьккисса тIул-тIабиаьтрая халкьуннан къакIулсса цичIав къаливчIссар, МухIаммад ﷺ щала дунияллийсса инсантурачIан идавсну гьан увну махъ, цанчирча, Идавсил ﷺ жунма балжину бувчIин бувссар ми тIабиаьтру дайдишайсса ххуллурду. Мунин бувну, инсаннал оьккисса тIул дуван цукунчIавсса багьана къаливчIссар, ххуймургу оьккимургу Идавсил ﷺ баян бувнутIий.

Диндалул аьлимтурал луттирдаву бувсун бур Аллагь Тааьланал Идавсихьхьун ﷺ дунияллийсса циняв неъматирттал хазнардал кIулли дуллушиву, амма Идавсил ﷺ ми кьамул къадурссар. Яла Заннал Миъражрал хьхьуну Идавс ﷺ ссавруннайн гьаз увну, циняв малаиктал ва Алжан ккаккан бувссар. Амма Идавсил ﷺ миннухгу къулагъас къадурссар. Яла Аллагьнал ﷺ увкуссар (мяъна): «Идавсил яру хIалалмуния къабувцуна, мунил дазурдава къабувккуна» («Ан-Наджм» суралул 17-мур аят). Идавс ﷺ тиху-шихунай къаурувгссар, муниятур Аллагьнал ﷻ увкусса: «Ина бюхттулсса тIабиатрал (хасиятрал) заллура». Ци бала биярчагу, ци неъматру булурчагу, Идавс ﷺ тIайласса ххуллия къааьйкьуссар.

Жунма кIулли Идавсин ﷺ циксса захIматшивуртту духIан багьссарив. Гьарца ишираву ссавур дувайсса диркIссар. БакIрайн щаву дирну, ккарччи гъаргъун унувагу «Аллагь, ттул миллат багъишла бити, тайннан цала дуллалимур къакIулссарча!», - тIий ивкIссар. Кьиямасса кьинигу, циняв идавстал цаласса буллалисса чIумал, МухIаммад Идавс ﷺ леххаву тIунтIиссар: «Ттул уммат, ттул уммат», - тIий.

 

«СалихIминнал тIабиаьт»

тIисса луттирава

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...