Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га утантIиссия дужжагьрал чIанулун». Цамур хIадисраву бувсун бур гьарца итни кьини Абулагьаблул хъункIиссурава щин дуккайшиву. Мунил багьанагу – МухIаммад ﷺ ниттил увсса чIумал Абулагьаб ххари хьуну, цала лагъсса душ тархъан бувссар.

 

СалихIминнавасса цаннал увкуну бур: «МухIаммад Идавс ﷺ ккаккан къабювхъуну, амма дакIниву гужсса гъира бума Кьуръандалух уругуча. Цанчирча, Кьуръандалух бивтсса янилгу ххирасса Идавсих ﷺ бурувгсса янилгу дянив цукунчIавсса личIишиву дакъассар. Кьуръан лавхьхьуссар тIитIин дурсса инсаннал ﷺ суратраха, му инсаннал цIагу – АьбдулмутIалиблул арснал Аьбдуллагьлул арс МухIаммад ﷺ.

Цаманал увкуну бур: «МухIаммадлух ﷺ ябитан ччима мунал Сунналул ххуллийх ачин аьркинссар, хаснува му хъамабитала хьусса кIанттурдаву. Цанчирча, Сунна уттава буккан баву лавхьхьуссар цува Идавс ﷺ уттава авриха. Идавсил ﷺ сунна уттава бувма лащан уван бучIиссар щалва инсаният уттава бувманаха, цанчирча, Идавснаву ﷺ диркIссар гьарзад хъинмур ва камилмур.

Ялагу ца салихIсса инсаннал увкуну бур: «Оьккисса тIул-тIабиаьтрая халкьуннан къакIулсса цичIав къаливчIссар, МухIаммад ﷺ щала дунияллийсса инсантурачIан идавсну гьан увну махъ, цанчирча, Идавсил ﷺ жунма балжину бувчIин бувссар ми тIабиаьтру дайдишайсса ххуллурду. Мунин бувну, инсаннал оьккисса тIул дуван цукунчIавсса багьана къаливчIссар, ххуймургу оьккимургу Идавсил ﷺ баян бувнутIий.

Диндалул аьлимтурал луттирдаву бувсун бур Аллагь Тааьланал Идавсихьхьун ﷺ дунияллийсса циняв неъматирттал хазнардал кIулли дуллушиву, амма Идавсил ﷺ ми кьамул къадурссар. Яла Заннал Миъражрал хьхьуну Идавс ﷺ ссавруннайн гьаз увну, циняв малаиктал ва Алжан ккаккан бувссар. Амма Идавсил ﷺ миннухгу къулагъас къадурссар. Яла Аллагьнал ﷺ увкуссар (мяъна): «Идавсил яру хIалалмуния къабувцуна, мунил дазурдава къабувккуна» («Ан-Наджм» суралул 17-мур аят). Идавс ﷺ тиху-шихунай къаурувгссар, муниятур Аллагьнал ﷻ увкусса: «Ина бюхттулсса тIабиатрал (хасиятрал) заллура». Ци бала биярчагу, ци неъматру булурчагу, Идавс ﷺ тIайласса ххуллия къааьйкьуссар.

Жунма кIулли Идавсин ﷺ циксса захIматшивуртту духIан багьссарив. Гьарца ишираву ссавур дувайсса диркIссар. БакIрайн щаву дирну, ккарччи гъаргъун унувагу «Аллагь, ттул миллат багъишла бити, тайннан цала дуллалимур къакIулссарча!», - тIий ивкIссар. Кьиямасса кьинигу, циняв идавстал цаласса буллалисса чIумал, МухIаммад Идавс ﷺ леххаву тIунтIиссар: «Ттул уммат, ттул уммат», - тIий.

 

«СалихIминнал тIабиаьт»

тIисса луттирава

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...