Хъинбала ккаккиялун баврия

Хъинбала ккаккиялун баврия

АллагьначIан ﷻ гъан хьунсса ниятрай хъинбаларду, эбадатру давугу ккаккиялун даврин ккаллиссар. Мукунма лавхьхьуссар арцух увгьусса зузалаха. Му яла кьюлтIмур диялдакъашивур. Мукунсса кьасттирай эбадат дувайма бюхъайссар АллагьначIан ﷻ гъан хьун. Яла ганахь учинтIиссар: «Зана икIу, ина АллагьначIан ﷻ гъан хьун лайкьминнава акъара!» Му даражалийн гьаз хьун лайкьссар так Заннал амрурду биттур буллай, Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса цалва бурж, къуллугъ щаллу буллалими, гъан шаврийн хьул къабивхьуну.

 

Мукунма, халкьуннал цIаний хъинсса тIуллу къадуллалавугу – ккаккиялун давриха лавхьхьуссар. Фузайл тIисса салихIсса адиминал увкуну бур: «Халкьуннал цIаний хъинбаларду къабуллалаву – мунивур дусса ккаккиялун баврил мяъна. Халкьуннал цIаний хъинбаларду баву тIурча, му ширк бишавур. ДакIмарцIшиву (ихлас) дуссар ина Аллагьнал ﷻ ми бунагьирттая ххассал авриву».

Ялагу миннувун духхайссар муридначIан начсса инсан учIайхту, ганал Аллагьнал ﷻ ихтияр дуллусса хъярчру къабулларча. Фузайллул увкуну бур: «Ттухь увкуссания: "ЦIана шиккун бусурманнал бакIчи (амир) учIантIиссар", - куну, ва му чIумал на ттула чIири бакьин бувссания, на нигьа увсун икIантIиссияв ттула цIа мунафикьтуравух (лажинлякъултравух) къачичин». Мукунма, ккаккиялух къулагъас давуну хъанахъиссар ххаллилсса инсан ялун уххайхту бакI хьхьичIун дутавугу.

КIулшияра, бусурмантал, дакI марцIманал къулагъас къадувайссар инсантурал тIутIимуних. Цайра аьй-бювкьу дуварчагу дакIнил ахIвал баххана къашайссар. Ганан къаччиссар цаятура цIа дурну, муния ххари къашайссар.

ДакI Аллагьнащал ﷻ дитияра, бюхъайсса хIарачат бувара. Халкьуннан хъинбаларду буллали, зунма ва зула кулпатирттан хъус, маэшат ляхълахъи. Хъус так хIалалсса лякъияра, ссаха зий бухьурчагу.

Сайид Ибрагьим аль-Матбулил увкуну бур: «Аллагьу Тааьланал халкь ляхъан байхту гайннахь цIувххуссар: "Зу цару?" – куну. "Ина ххирасса Вил лагъартру", - дуллуссар жаваб. Заннал увкуссар: "Ххуйну пикри бувара. На ххирами Ттуяту байщун буван къашайссар, ци бала биярчагу, сайки тур ришларчагума". Халкьуннал увкуссар: "Ххал бува жул хIал Винма ччисса куццуй! " Яла Аллагьнал ﷻ гайннан дунияллул неъматру ляхъан бувссар. Циняв инсантурал ацIва бутIул урчIва бута гай неъматирттал хъирив лавгссар. ЛивчIссар так 10%. Аллагьнал ﷻ гайннахь ялагу суал бувссар: "Зу цару?" – куну. "Ина ххирасса Вил лагътал буру", - увкуссар гайннал. "Ххуйну пикри бувара. На ххирама Ттуяту байщун бан къашайссар, ци бала биярчагу, сайки тур ришларчагума. Дунияллул хъирив ливхъун лавгсса зула гьалмахтал къаккавкрив!" – увкуссар Заннал. "Ххал бува жул хIал" – увкуссар гайннал. Яла Аллагьнал ﷻ Алжан ляхъан бувну, га чIюлу бувссар. Гайннавату ацIва бутIул урчIва бутIа Алжаннул хъирив лавгссар. ЛивчIминахь Заннал цIувххуссар: "Цару зу?" "Ина ххира хьусса Вил лагъарт буру", - увкуссар инсантурал. "Ххуйну пикри бувара, зун зула гьалмахтал ккавккуннихха!" – увкуссар Аллагьу Тааьланал. "Ххал бува жул хIал Винма ччикун" – увкуссар гайннал. Заннал гайннайн мусиват гьан буссар. Гай яхI бувну, кьянкьану бавцIуссар балаллул хьхьичI. Гукунсса кьянкьашивугу гайннан Аллагьнал ﷻ дуллуссар. Яла Заннал увкуссар: "Зу – Ттул хIакьсса лагъталлу, дунияллул хъиривгу къабагьсса, Алжаннул неъматирттайнгу тамахI къабивхьусса, бала-мусиватраягу къаливхъсса. Барашинна дувара, Ттул малаиктал, На рязиссара вай ТтучIанма гъансса лагъталну ккалли буван!"».

 

ДакIмарцIшивруясса исвагьисса махъру

  1. Аллагьу Тааьланал увкуссар (мяъна): «Аллагьналли ﷻ марцIсса дин» («Аз-Зумар» суралул 3-мур аят). Ванил мяънагу – ширк бишаврия (Аллагь акъасса цамунийн икрам баврия) марцIсса дин тIиссар.
  2. Идавсил ﷺ увкуссар: «Бусурманчунал дакIниву оьхIалшиву (энад, зид) хьун къабитайсса шанма багьана буссар: хъинбаларду, эбадатру дакI марцIну так Аллагьнахлуну ﷻ дуллалаву, хIакимтурахь, лахъсса къуллугъирттайминнахь насихIат бусаву, бусурманнал умматращал бикIаву».
  3. ХIасаннухь цIувххуну бивкIссар дакIмарцIшивруя. Ганал увкуссар: «На му суал ХIузайфахьхьун буллусса чIумал, ганал бувсуна цалагу мукунма Идавсихь ﷺ цIувххуну бивкIшиву. Идавсилгу ﷺ бувсун бур Жабраил малаикнахь цIувххушиву. Жабраиллулгу бувсун бур цала му суал Бюхттулсса Заннахьхьун буллуну бивкIшиву. Аллагьнал ﷻ укунсса жаваб дуллуссар: «ДакIмарцIшиву – Ттул кьюлтIшиннари, Ттуна ххирасса лагънал дакIнийн тапшур дурсса".
  4. Увкуну бур: «Гай бухьурча цала дакIмарцIшиву (ихлас) хIакьссар тIий, мукунсса ихласрангур ихлас аьркинсса».
  5. Джунайдлул учайва тIар: «ДакIмарцIшиву – Аллагьнал ﷻ ва лагънал дянивсса кьюлтIшивур. Гания къакIулссар я малаикнан – хъинсса аьмаллавух чичин, я иблислун – зия дуван, я гьавасран (шагьватран) – гания айщун уван».
  6. Сагьль тIисса салихIсса инсаннахь цIувхуссар: «Нафсиран яла захIматмур цири?» - куну. «ДакIмарцIшивур, цанчирча ганиву нафсирансса бутIа бакъассар», - дуллуссар жаваб.
  7. Ца аьлимчунал увкуссар: «"Ля илягьа илля-Ллагь" учайми чIявур, амма гайннаву дакIру марцIми чансса бур».
  8. Ялагу увкуну бур: «МукьцIалва гьантлий дакI марцIну, ихласрай эбадат дуллалисса инсаннал дакIниву аькьилшиврул бакIщаращив сукку хьунтIиссар, яла мазрайн бучIантIиссар».
  9. Ца салихIсса адиминал увкуну бур: «Ва дунияллий яла нажагьсса, чанну хьунадакьайсса зад – ихласри. Ттула дакIнива рияъ (ккаккиялун хъинбала бан ччишиву) цуксса дуккан дуварчагу, га ттуву ялагу ххяххай цамур рангирай».

 

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Бувккума багъишла итайссар

Кьуръан буккаву – эбадатирттава ца яла ххирамур ва чири гьарзамурди. Кьуръан мудан ккалай хъинссар – дяхтта ва хьхьувай, сапарданий ва ичIува, мизитраву ва даврий. Жулва салихIсса буттахъалгу мукун буккайсса бивкIссар. Миннал хIарачат бувайсса бивкIссар Аллагьнал Лу бюхъайкун чIявуну...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Заннал неъмат

Гьарца кьини инсан хьуна акьлай ур микробирттащал. Гайннуву чансса бакъар цIуцIавуртту, азарду сукку дувайссагу. Мукунсса микроорганизмардащал талан Аллагь Тааьланал ляхъан дурну, инсаннал чурххаву дирхьуну дур иммунитет.   Ттизаманнул хъиривлаявурттайн бувну, дунияллийсса халкьуннава...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...